غلط ننویسیم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
غلط ننویسیم (فرهنگ دشواری‌های زبان فارسی)
روی جلد غلط ننویسیم چاپ مرکز نشر دانشگاهی
نویسنده ابوالحسن نجفی
ناشر مرکز نشر دانشگاهی
محل نشر ایران
تاریخ نشر ۱۳۶۶ (با تجدیدنظر۱۳۷۰)
شابک ۹۷۸-۹۶۴-۰۱-۰۵۵۹-۷
تعداد صفحات ده + ۴۶۶
موضوع اشتباهات کاربردی زبان فارسی، اصطلاح‌ها و واژه‌ها
زبان فارسی
نوع رسانه کتاب
کتاب‌شناسی ابوالحسن نجفی

غلط ننویسیم با عنوان فرعی «فرهنگ دشواری‌های زبان فارسی» کتابی است از ابوالحسن نجفی زبان شناس، نویسنده، مترجم و پژوهشگر برجستهٔ معاصر که دربارهٔ غلط‌های رایج در زبان فارسی نوشته شده است.

معرفی[ویرایش]

در مقدمهٔ کتاب، ابوالحسن نجفی در بارهٔ غلط‌های املایی می‌گوید:

سخن گفتن به فارسی برای کسانی که اين زبان را از کودکی آموخته‌اند ظاهراً کار آسانی است، ما به همان سادگی که نفس می‌کشيم با ديگران نيز سخن می‌گوئيم. اما نوشتن به فارسی به اين آسانی نيست. هنگامی که قلم به دست می‌گيريم تا چيزی بنويسيم، حتی اگر يک نامه کوتاه باشد، غالباً درنگ می‌کنيم و با خود می‌گوييم: آيا «آذوقه» درست است يا «آزوقه»؟ «چمدان» يا «جامه‌دان»؟ «حوله» يا «هوله»؟ «بوالهوس» يا «بلهوس»؟ «خواروبار» يا «خواربار»؟ «طوفان» يا «توفان»؟ «خشنود» يا «خوشنود»؟ «لشکر» يا «لشگر»؟ «انزجار» يا «انضجار»؟ «بنيانگذار» يا «بنيانگزار»؟ نواری که روی زخم می‌بندند آيا «تنظيف» است يا «تنزيب»؟ هوا «صاف» است يا «صافی»؟ «نواقص» بايد گفت يا «نقايص»؟ رئيسم دچار «غيظ» شده است يا «غيض»؟ به من «مظنون» شده است يا «ظنين»؟ و من دچار «محذور» شده‌ام يا «محظور»؟ آيا حسابم را با طلبکارم «تصفيه» کرده‌ام يا «تسويه»؟ آيا او می‌خواهد برای دخترش «جهاز» بگيرد يا «جهيز» يا «جهيزيه» يا «جهازيه»؟ آيا درآمد من دچار «نکس» شده است يا «نکث»؟ و آيا اصلاً اين دو کلمه به معنای «کاهش» است؟

و سپس اشاره می‌کند که در این کتاب غیر از غلط‌های املایی به غلط‌های انشایی، و استعمال نادرست واژه‌ها، از جمله واژه‌های مأخوذ از زبان‌های خارجی، و نیز اشتباهات صرفی و نحوی و به‌خصوص آنچه به نام گرته‌برداری معروفی است، یعنی ترجمهٔ لفظ به لفظِ اصطلاحات و ترکیبات خارجی نیز پرداخته‌است:

ترديد ما هميشه از بابت املا يا معنای کلمات نيست. وانگهی برای رفع اين مشکل کافی است که به يک لغتنامه معتبر مراجعه کنيم و جواب خود را در آن بيابيم. هنگام نوشتن، سوالهای بسيار ديگری نيز برای ما مطرح می‌شود که جواب به آن‌ها را در لغتنامه‌های موجود به دشواری می‌توان يافت يا اصلاً نمی‌توان يافت. مثلاً آيا من «استعفا داده‌ام» يا «استعفا کرده‌ام»؟ آيا «بعض شبها» يا «بعضی از شبها» دچار بيخوابی می‌شوم؟ آيا «پيشنهادی را که رسيده بود پذيرفتم» يا «پيشنهادی که رسيده بود را پذيرفتم»؟ آيا خانه ما «در جنب مسجد» است يا «جنب مسجد»؟ برگها از درخت «فرو افتاد» يا «فرو افتاده‌اند»؟ آيا «آنچه گفتی» شنيدم يا «آنچه که گفتی» يا «آنچه را گفتی» يا «آنچه را که گفتی»؟ آيا بايد بگويم: «با او نه دوستی و نه آشنايی دارم» يا «با او نه دوستی و نه آشنايی ندارم» يا «با او نه دوستی دارم و نه آشنايی»؟ و سؤالهايی بسيار ديگر.

نقدها و نظرها[ویرایش]

وقتی کتاب «غلط ننویسیم» منتشر شد، زبان‌شناس نامدار دکتر محمدرضا باطنی مقاله‌ای در نقد آن با عنوان «اجازه بدهید غلط بنویسیم» نوشت.[۱]

پانویس[ویرایش]

  1. سایت پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی مقالۀ اجازه بدهید غلط بنویسیم، دکتر محمدرضا باطنی

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]