غار کرفتو

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

مختصات: ۳۶°۱۶′ شمالی ۴۶°۵۱′ شرقی / ۳۶٫۲۶۷°شمالی ۴۶٫۸۵۰°شرقی / 36.267; 46.850

غار کرفتو
Karaftu.jpg
نامغار کرفتو
کشورایران
استاناستان کردستان
شهرستانسقز و دیواندره
اطلاعات اثر
کاربریغار
دیرینگیدوران‌های تاریخی پیش از اسلام
دورهٔ ساخت اثردوران‌های تاریخی پس از اسلام
اطلاعات ثبتی
شمارهٔ ثبت۳۳۰
تاریخ ثبت ملی۲۰ بهمن ۱۳۱۸

غار کَرَفتو غاری باستانی و اثری تاریخی در استان کردستان است که در صخره مرتفعی در شرق شهر سقز و شمال غرب شهرستان دیواندره قرار دارد[۱]. این غار، یک غار آهکی است که در دوران سوم زمین‌شناسی شکل گرفته‌ و با توجه به تحقیقات به عمل آمده در دوران مزوزوئیک در زیر آب بوده و در اواخر این دوره ارتفاعات آن از آب خارج شده است.[۲] بخش‌هایی از این غار، دست‌کَند است و کتیبه‌هایی از دوران پیش از تاریخ دارد.[۳] آثار تاریخی موجود در این غار مربوط به سده ۳ هستند.[۴].

ثبت ملی و دسترسی[ویرایش]

راه دسترسی به این غار از طریق سقز، مسیر آسفالته شهر صاحب به میرسعید و از طریق دیواندره، دو راهی تکاب گورباباعلی و از طریق تکاب، مسیر جاده خاکی روستای "علی‌آباد" امکان‌پذیر است. این اثر در تاریخ ۲۰ بهمن ۱۳۱۸ با شماره ثبت ۳۳۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌است.[۵].

ساختار و نقوش تاریخی[ویرایش]

کتیبه‌ای یونانی بر سردر یکی از اتاق‌های طبقه سوم این غار وجود دارد که از این غار به عنوان معبد هراکلس نام برده‌است.[۲] در معماری این غار علاوه بر ایجاد اتاق‌ها و راهروهای عبوری، سعی شده تا اتاق‌ها با هم مرتبط باشند. نورگیرهایی به سمت بیرون تعبیه شده‌اند و بر دیوارهای غار در بعضی از اتاق‌ها نقوشی به صورت تجریدی از حیوانات، انسان و گیاه حجاری شده‌است.

با توجه به پژوهش‌های به عمل آمده، در دوران میان‌زیستی کرفتو در زیر آب بوده‌است و در اواخر این دوره ارتفاعات آن از آب خارج شده‌است. غار کرفتو از غارهای آهکی و طبیعی است که در ادوار مختلف تغییرات و دگرگونی‌های عمده و دخل و تصرفات بسیار در آن به وجود آمده‌است. در حال حاضر طول غار حدود ۷۵۰ متر است و راه‌های فرعی متعددی از آن منشعب می‌شود. غار چهار طبقه دارد و حجاران هنرمند، به زیبایی فضاهایی را در مدخلهای غار تراشیده و اتاقها، راهرو و دالانهای متعددی را به وجود آورده‌اند.

تحقیقات[ویرایش]

این غار در سال ۱۳۷۹ گمانه‌زنی شد و با بررسی‌های باستان‌شناختی در محوطه بیرون و داخل غار آثاری از دوران‌های مختلف به دست آمد. کشف تراشه‌های سنگی در طبقه چهارم و محوطه بیرون غار می‌تواند نشانه‌ای از استفاده انسان در دوران پیش از تاریخ از این غار باشد. همچنین نمونه سفال‌ها و اشیای به دست آمده، ادامه سکونت انسان را در طول دوران تاریخی اشکانی و ساسانی و دوران اسلامی یعنی سده‌های ششم تا هشتم هجری را مسجل می‌سازد. اقداماتی در طول سال‌های ۱۳۷۸ و ۱۳۷۹ انجام شده که شامل: سامان‌دهی محوطه بیرون غار، پله سازی، سکوهای استراحت، پارکینگ، سرایداری، سرویس‌های بهداشتی و برق‌کشی غار است.

گالری[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. غار کرفتو نمادی از غارهای باستانی ایران زمین در دل تاریخ، تسنیم، 1396
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ «غار کرفتو». اطلس تاریخ ایران از ابتدا تا اسلام. دریافت‌شده در ۲۸ مهر ۱۳۹۰.
  3. «تهیه پرونده ثبت جهانی غار کرفتو». جام‌جم آنلاین. ۶ اردیبهشت ۱۳۹۰. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۵ نوامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۸ مهر ۱۳۹۰.
  4. «غار کرفتو». وب‌گاه رسمی فرمانداری شهرستان بم. دریافت‌شده در ۲۸ مهر ۱۳۹۰.
  5. «دانشنامهٔ تاریخ معماری و شهرسازی ایران‌شهر». وزارت راه و شهرسازی. بایگانی‌شده از روی نسخه اصلی در ۶ اکتبر ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۰ اکتبر ۲۰۱۹.