عکاسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیрусский

عکاسی
يک دوربين عکاسي

عکاسی در لغت به معنای روش عکاسی و عکسبرداری است و همچنین به عمل و شغل عکاس نیز گفته می‌شود.[۱] این هنر در اکثر زبان‌های جهان فتوگرافی[پانویس ۱] خوانده می‌شود که ترکیبی از دو کلمهٔ یونانی فتو به معنی نور و گرافی به معنی ثبت یا نگارش است.[۲] بنابراین، فتوگرافی به معنای نقش کردن با نور است.[۳]

عکاسی یعنی ثبت و ایجاد یک تصویر؛ که در دو مرحله انجام می‌شود: نخست، به‌دست‌آوردن تصویر به وسیلهٔ دوربین و ثبت آن روی نگاتیو (فیلم) یا گیرنده تصویر الکترونیکی و دوم، ظاهر کردن تصویر مخفی حاصل از دوربین عکاسی و پایدارکردن آن.[۴][۵][۶]

در این فرایند، دریافت و ثبت نور بر روی یک سطح حساس به نور، مانند نگاتیو یا گیرنده تصویر، باعث می‌شود الگوهای نوری بازتابیده شده یا ساطع شده از اشیاء بر روی سطح حساس به نور (نقره کلرید یا گیرنده) تأثیر گذارد و باعث ثبت تصاویر گردد.

عکاسی دارای سه جنبهٔ علمی، صنعتی و هنری است؛ به‌عنوان یک پدیدهٔ علمی متولد شد، به‌شکل یک صنعت گسترش یافت و به عنوان هنر تثبیت شد.[۷] عکاسی توسط یک فرد کشف و تکمیل نشده‌است، بلکه نتیجهٔ تلاش بسیاری از افراد در زمینه‌های مختلف و اکتشافات و نوآوری‌های آنان در طول تاریخ است و سال‌ها قبل از اختراع عکاسی، اساس کار دوربین عکاسی وجود داشته‌است اما اولین تصویر لیتوگرافی نوری در سال ۱۸۲۲ میلادی توسط مخترع فرانسوی، ژوزف نیسه‌فور نیِپس تولید شد و پس از آن توانست عکسی دائمی از طبیعت به نام اصطبل و کبوترخانه را خلق کند. او با همکاری لوئی داگر، آزمایش‌هایی را بر ترکیبات نقره براساس یافته‌های یوهان هاینریش شولتز انجام دادند و داگر در سال ۱۸۳۷ توانست روش داگرئوتایپ را اختراع کند.

تئوری عکس رنگی سه‌رنگ، توسط جیمز کلرک ماکسول در سال ۱۸۵۵ پیشنهاد شده بود. برپایهٔ نظریهٔ او، نور مرئی از سه رنگ اساسی قرمز، سبز و آبی، تشکیل شده‌است. پس فیلمی از سه لایه ساخت که هر لایهٔ آن نسبت به یکی از سه رنگ‌های اولیه حساس بود و توانست نخستین عکس رنگی را در سال ۱۸۶۱ به ثبت برساند.

جورج ایستمن در سال ۱۸۸۴ میلادی فیلم رول را که فیلمی از جنس پلاستیک آغشته به امولسیون ژلاتینی است را ابداع کرد و با ساخت دوربین جعبه‌ای در سال ۱۸۸۸، عکاسی را برای مردم عادی مقرون به صرفه نمود و تحول مهمی در عکاسی ایجاد کرد. ادوین لند نوعی دوربین آنالوگ ظهور فیلم فوری موسوم به دوربین پولاروید را اختراع کرد که بلافاصله پس از عکسبرداری، نسخهٔ چاپ‌شدهٔ عکس را پرینت می‌کردند و عکس گرفته‌شده یک دقیقه بعد و در مدل‌های جدیدتر تا چند ثانیه بعد، قابل رویت بود.

در عکاسی آنالوگ، باید تمامی تدبیرات اعمّ از: اصلاح رنگ، نور و کنتراست را قبل از نوردهی انجام داد. چون تقریباً بعد از نوردهی و ظهور فیلم، در این خصوص کار زیادی نمی‌شود انجام داد. ظهور در عکاسی به معنای مواجهه دادن فیلم عکاسی یا کاغذ عکاسی با مواد شیمیایی است که باعث تبدیل شدن فیلم به یک تصویر منفی (نگاتیو) یا مثبت (اسلاید)، یا کاغذ به تصویر عکس می‌شود در حالی که عکاسی دیجیتال به فرایند ثبت تصاویر به وسیلهٔ دریافت و ثبت نور بر روی سطح حساس به نور سنسور الکترونیکی گفته می‌شود. الگوهای نوری بازتابیده شده یا ساطع شده از اشیاء بر روی سطح حساس به نور سنسور تأثیر می‌گذارد و باعث ثبت تصاویر می‌گردد.

تاریخچه عکاسی[ویرایش]

عکاسی توسط یک فرد کشف و تکمیل نشده‌است، بلکه نتیجهٔ تلاش بسیاری از افراد در زمینه‌های مختلف و اکتشافات و نوآوری‌های آنان در طول تاریخ است.[۸]

نحوهٔ کارکرد دوربین سوراخ سوزنی.

سال‌ها قبل از اختراع عکاسی، اساس کار دوربین عکاسی وجود داشته‌است؛ موزی، ارسطو و اقلیدس در سدهٔ ۵ و ۴ پیش از میلاد نحوهٔ کارکرد دوربین سوراخ سوزنی را شرح داده‌بودند.[۹] در یونان باستان عقیده بر این بود که نور از چشم به سمت اشیاء می‌تابد و بازتاب آن باعث دیدن می‌شود. ارسطو و اقلیدس با استفاده از تئوری سوراخ‌سوزنی تلاش کردند خلاف آن نظریه را ثابت کنند؛ آن‌ها در پشت دوربین‌های سوراخ سوزنی صفحه‌ای نیمه‌مات قرار می‌دادند تا تصویر بازتاب‌شدهٔ روی آن با چشم دیده شود.[۱۰] در قرن ششم میلادی، آنتمیوس در آزمایش‌های خود از دوربین تاریکخانه‌ای استفاده کرد.[۱۱]

ابن هیثم تئوری دوربین سوراخ سوزنی را گسترش داد و در مشاهدات خورشید گرفتگی خود از وسیله‌ای به نام «جعبه تاریک» استفاده کرده بود.[۱۲] او برای نخستین‌بار از دوربین سوراخ سوزنی و دوربین تاریکخانه‌ای در آزمایش‌هایش جهت بررسی خواص نور پرداخت.[۱۳] آلبرتوس ماگنوس[پانویس ۲] در قرن سیزدهم میلادی نیترات نقره[۱۴] و ژرژ فابریسیوس[پانویس ۳] نقره کلرید را کشف کرد.[۱۵] و دانیل باربارو[پانویس ۴] در سال ۱۵۶۸ میلادی نحوهٔ عملکرد دیافراگم و کارکرد عدسی در دوربین تاریکخانه‌ای را شرح داد.[۱۶] ویلهلم هومبرگ[پانویس ۵] در سال ۱۶۹۴ میلادی توضیح داد که نور چگونه برخی از مواد شیمیایی را تاریک می‌کند[۱۷] و در سال ۱۸۰۲ میلادی توماس وجوود[پانویس ۶] انگلیسی توانست بر روی سطح‌های حساس شده با نیترات نقره تصویر شفافی به دست آورد.[۱۸]

اتاق تاریک منجر به تکامل عکاسی و پیدایش دوربین عکاسی شد. اتاق تاریک عبارت از اتاقی بدون پنجره است که به جز روزنه‌ای که بر یکی از دیوارهای اتاق تعبیه شده، هیچ نوری به آن وارد نمی‌شود. تصاویر یا چشم‌اندازهای روبه‌روی روزنه به صورت وارونه بر دیوار روبرویش بازتاب می‌یابد که قابل دیدن است. بعضی از نگارگران از تصاویر بازتاب یافته به عنوان الگوی نقاشی استفاده می‌کردند. بعدها این اتاق تاریک در ابعاد کوچک‌تر تبدیل شد به دوربین عکاسی شد یعنی در برابر روزنه‌ای که وجود داشت مادهٔ حساس به نور قرار می‌دادند تا تصاویر بازتابش یافته، ثبت و ضبط شوند.[۱۹]

نخستین عکس ثبت‌شده در تاریخ توسط ژوزف نیسه‌فور نیپس.

اولین تصویر لیتوگرافی نوری در سال ۱۸۲۲ میلادی توسط مخترع فرانسوی، ژوزف نیسه‌فور نیپس[پانویس ۷] تولید شد اما در هنگام رونوشت‌برداری از بین رفت.[۲۰] اما نیپس در سال ۱۸۲۶ دوباره توانست عکسی دائمی از طبیعت به نام اصطبل و کبوترخانه را خلق کند.[۲۱] ولی زمان نوردهی این عکس هشت ساعت بود که زمان بسیار درازی است، و مشکل دیگر هم این بود که تصویر نگاتیو بود یعنی هرچه سفید بود را سیاه هرچه سیاه بود را سفید نشان می‌داد. به همین دلیل او به دنبال یافتن فرایند بهتری بود و با همکاری لوئی داگر،[پانویس ۸] آزمایش‌هایی را بر ترکیبات نقره براساس یافته‌های یوهان هاینریش شولتز[پانویس ۹] در سال ۱۸۱۶ میلادی انجام دادند؛ در آن سال شولتز مشاهده کرد که مخلوطی از نیترات نقره و گچ در مقابل نور، تیره می‌شوند.[۲۲]

یک عکس داگرئوتیپ که توسط لوئی داگر عکسبرداری شده.

نیپس در سال ۱۸۳۳ میلادی درگذشت؛ ولی داگر در سال ۱۸۳۷ توانست روش داگرئوتایپ[پانویس ۱۰] را اختراع کند. داگرئوتایپ بدین‌گونه بود که به صفحه‌ای نقره‌ای مدتی بخار ید داده تا نسبت به نور حساس شود، سپس آن را درون یک دوربین جعبه‌ای گذاشته و با برداشتن عدسی حدود ۱۵ تا ۳۰ دقیقه نور از شی موردنظر به صفحهٔ نقره‌ای تابانده می‌شد. برای ظهور تصویر، صفحه را در محلول جیوه با حرارت ۶۵ درجه قرار می‌داد تا با چسبیدن ذرات نقره و جیوه، عکس بوجود آید؛ سپس صفحه را در آب سرد فرو می‌برد تا سطح آن پایدار گردد، در نهایت صفحه را در آب‌نمک (سدیم کلرید) قرار می‌داد و تصویر ظاهر می‌شد.[۲۳][۲۴][۲۵] یکی از مشکلات روش داگرئوتایپ این بود که فقط می‌شد یک نسخهٔ پوزیتیو یا مثبت (عکس دائمی) از سوژه ثبت کرد.[۲۶]

این عکس در سال ۱۸۴۹ به روش کالوتایپ برداشته شده.

در سال ۱۸۳۵ میلادی، چند ماه پس از اینکه نتیجهٔ آزمایش‌های لوئی داگر اعلام شد، شیمی‌دان انگلیسی، هنری فاکس تالبوت[پانویس ۱۱] گزارشی از روند عکاسی خود که آن را «طراحی نوری» نامیده بود منتشر کرد؛ تالبوت این روش را در سال ۱۸۳۵ میلادی ابداع کرده بود اما آن را مخفی نگه داشت و روش خود را کامل و در سال ۱۸۴۰ با عنوان کالوتایپ[پانویس ۱۲] معرفی کرد.[۲۷] در این روش، به‌جای استفاده از صفحات فلزی، از کاغذ حساس‌شده به نیترات نقره با ترکیبی از سدیم کلرید و اسید گالیک استفاده کرد. کاغذ حساس‌شده به مدت دو دقیقه نوردهی می‌شد و پس از آن یک تصویر پنهان بوجود می‌آمد که آن را با استفاده از پتاسیم یدید و سدیم سولفات به صورت نگاتیو (منفی) در اندازه‌های کوچکتر ثبت می‌کرد.[۲۸] سپس با استفاده از آن می‌شد نسخه‌های دائمی فراوانی در اندازه‌های مختلف تهیه کرد؛ تا پیش از این عکاسان مجبور بودند صفحهٔ حساس را به اندازهٔ شی موردنظر بسازند و امکان تغییر در اندازه وجود نداشت. تا سال ۱۸۶۰ میلادی روش داگرئوتایپ به کلی منسوخ شد و عکاسی مبتنی بر نسخه‌های نگاتیو و پوزیتیو جایگزین آن شد.[۲۹] در سال ۱۸۳۹ جان هرشل[پانویس ۱۳] با استفاده از سدیم تیو سولفات روشی را برای تهیهٔ نسخهٔ نگاتیو روی شیشه ابداع کرد که به‌مرور جایگزین نگاتیوهای کاغذی شد.[۳۰]

نخستین عکس رنگی از یک روبان که در سال ۱۸۶۱ توسط جیمز کلرک ماکسول عکسبرداری شده.

تئوری عکس رنگی سه‌رنگ، توسط جیمز کلرک ماکسول[پانویس ۱۴] فیزیکدان انگلیسی در سال ۱۸۵۵ پیشنهاد شده بود. برپایهٔ نظریهٔ او، نور مرئی از سه رنگ اساسی قرمز، سبز و آبی، تشکیل شده‌است. پس فیلمی از سه لایه ساخت که هر لایهٔ آن نسبت به یکی از سه رنگ‌های اولیه حساس بود و توانست نخستین عکس رنگی را در سال ۱۸۶۱ به ثبت برساند.[۳۱]

بالاخره در سال ۱۸۷۴، یک شرکت انگلیسی اولین شیشه‌های خشک عکاسی را به بازار عرضه کرد و عکاسی جنبهٔ عملی به خود گرفت. اما حمل و نقل مقدار زیادی شیشه، از لحاظ سنگینی و شکنندگی، یکی از مشکلات پیش روی بود تا اینکه در سال ۱۸۷۱ ریچارد مادوکس،[پانویس ۱۵] فیزیکدان و عکاس انگلیسی با ابداع فیلم عکاسی ژلاتینی، زمان عکسبرداری را کوتاه کرد و جابه‌جایی فیلم‌های عکاسی را راحت نمود که نقطهٔ عطفی در تاریخ عکاسی محسوب می‌شود.[۳۲]

جورج ایستمن[پانویس ۱۶] آمریکایی در سال ۱۸۸۴ میلادی فیلم رول را که فیلمی از جنس پلاستیک آغشته به امولسیون ژلاتینی است را ابداع کرد و با ساخت دوربین جعبه‌ای در سال ۱۸۸۸، عکاسی را برای مردم عادی مقرون به صرفه نمود و تحول مهمی در عکاسی ایجاد کرد؛ شعار تبلیغاتی کمپانی کداک برای دوربین‌هایش چنین بود که «شما دکمه را فشار دهید، بقیه‌اش را ما انجام می‌دهیم.»[۳۳]

عکس دیجیتال از سفر آپولو ۱۱.

در نوامبر ۱۹۴۸ ادوین لند[پانویس ۱۷] نوعی دوربین آنالوگ ظهور فیلم فوری موسوم به دوربین پولاروید را اختراع کرد[۳۴] که بلافاصله پس از عکسبرداری، نسخهٔ چاپ‌شدهٔ عکس را پرینت می‌کردند و عکس گرفته‌شده یک دقیقه بعد[۳۵] و در مدل‌های جدیدتر تا چند ثانیه بعد، قابل رویت بود.[۳۶]تصاویر دیجیتال در دههٔ ۱۹۶۰ میلادی و در جریان پیاده‌کردن انسان در ماه، تکامل پیدا کرد. دستگاه‌های گیرندهٔ امواج آنالوگ، اطلاعاتی که در مورد عکس از فضا ارسال می‌شد را بسیار دشوار دریافت می‌کردند. با دیجیتالیزه سیگنالها و تقویت آن‌ها، پارازیتها حذف می‌شدند و تصاویر واضح به‌دست می‌آمد.[۳۷]

پیدایش عکاسی و رواج روش‌های گوناگون این فن در ایران، با اختلاف حدود سه سال از اعلام موجودیت عکاسی در فرانسه روی داده‌است. اختراعات و انواع ابزار و تجهیزات عکاسی دو تا سه سال پس از اینکه به بازار می‌آمد بطور هدیه به‌دست پادشاه ایران می‌رسید.[۳۸] نخستین دستگاه‌های عکاسی به روش داگرئوتایپ، به درخواست محمد شاه قاجار از کشورهای روسیه و انگلیس به دربارِ ایران وارد شد و در اواسط دسامبر سال ۱۸۴۲ میلادی (پایان آذر سال ۱۲۲۱ خورشیدی) نخستین عکسبرداری در ایران انجام گرفت.[۳۹]

عکاسی آنالوگ[ویرایش]

هر چند از اول، عکاسی بر پایه آنالوگ بنا شده بود، ولی این صفت، بعد از ظهور عکاسی دیجیتال و بخاطر ایجاد وجه تمایز به این نوع عکاسی اضافه گردید. در این سیستم چنانچه در بخش تاریخ عکاسی بصورت مفصل آمده‌است، تلاش‌های زیادی برای ثبت و ثابت‌سازی تصویر صورت گرفته‌است. از شیشه‌های خیس کلودیونی، شیشه خشکی که انگلیسی‌ها آن را ابداع کردند و بالاخره فیلم ژلاتینی که بوسیله ریچارد مادوکس وارد دنیای عکاسی شدند، همه و همه جزو تلاش‌های بشر برای ثبت تصویر بوده‌است.

برای به‌دست‌آوردن بهترین نتیجه، در عکاسی آنالوگ، باید تمامی تدبیرات اعمّ از: اصلاح رنگ، نور و کنتراست را قبل از نوردهی انجام داد. چون تقریباً بعد از نوردهی و ظهور فیلم، در این خصوص کار زیادی نمی‌شود انجام داد. هر چند روش‌هایی در کارهای تاریکخانه‌ای متداول می‌باشد، ولی چون پایه ثابت است، این تغییرات هم جزئی خواهد بود.[۴۰]

ظهور فیلم[ویرایش]

ظهور در عکاسی به معنای مواجهه دادن فیلم عکاسی یا کاغذ عکاسی با مواد شیمیایی است که باعث تبدیل شدن فیلم به یک تصویر منفی (نگاتیو) یا مثبت (اسلاید)، یا کاغذ به تصویر عکس می‌شود. این اولین مرحلهٔ ظهور در مورد فیلم و کاغذ است. هدف از ظهور این است که تصویر موقتی که روی فیلم یا کاغذ عکاسی نقش بسته را تبدیل به یک تصویر دائم، قابل دیده شدن، و غیر حساس به نور بکند. توقف، ثبوت و شست‌وشو، مراحل بعدی به‌دست‌آوریِ تصویر ثابت است.[۴۱]

ظهور فیلم سیاه و سفید
شخصی در حال ظهور یک عکس سیاه و سفید.
  1. در ظهور فیلم عکاسی، چه سیاه و سفید، چه رنگی، که یک احیاء شیمیایی است، ذرات نوردیده برمید نقره به فلز نقره سیاه متالیک تبدیل شده و نگاتیو را بوجود می‌آورند.[۴۲][۴۳][۴۴] نتیجهٔ به‌دست‌آمده از ظهور را، از آن جهت نگاتیو می‌نامند که با صحنهٔ عکاسی رابطه عکس دارد. یعنی قسمت‌هایی از صحنه عکاسی که روشن هستند، در نتیجهٔ به‌دست‌آمده از ظهور، تیره ثبت می‌شوند و بالعکس.[۴۵] چاپ تماسی یا آگراندیسوری نگاتیو بر روی کاغذ عکاسیِ نگاتیو، نتیجه مثبت به‌دست می‌دهد.[۴۶]
  2. ظهور ریورسال، برای به‌دست‌آوردن نتیجهٔ مثبت (پزیتیو) اجرا می‌شود.[۴۷][۴۸] معمولاً حاصل کار این نوع ظهور را اسلاید می‌نامند.
    در بین مراحل ظهور ریورسال سیاه سفید یک مرحله نور دادن وجود دارد. برای اینکه این مرحله بصورت کامل و عاری عیب و نقص صورت بگیرد، قرقره تانکهای ظهور باید کاملاً شیشه‌ای باشد، تا سایه بوجود آمده از آن باعث خراب شدن نتیجه نگردد.[۴۹]
ظهور فیلم رنگی
  1. ظهور فیلم رنگی از نظر دما به مراتب حساس‌تر از ظهور فیلم سیاه و سفید است؟ با وجود لایه‌های حساس به رنگ در پایه این فیلم‌ها، تغییرات جزئی دما در حد نصف درجه سانتی‌گراد باعث بروز اعوجاج رنگ خواهد شد. در سیستم ظهور فیلم رنگی دما بصورت اتوماتیک بوسیله دستگاه ظهور تنظیم و ثابت نگه داشته می‌شود. با ظهور مداوم، که در لابراتوارهای بزرگ انجام می‌گیرد، ثابت نگه داشتن قدرت احیاکنندگی داروی ظهور اهمیت بسزایی دارد. این کار معمولاً با داروهای تقویتی که با علامت R مشخص می‌شوند، صورت می‌گیرد. داروهای تقویتی را بر حسب سانتیمتر مربع از ظهورهای صورت گرفته به داروی اصلی می‌افزایند.
  2. در ظهور ریورسال رنگی، بر خلاف ریورسال سیاه و سفید مرحله نوردهی مجدد در کار نیست. ظهور دوم بلافاصله بعد از بلیچ صورت می‌گیرد. پایه فیلم ریورسال رنگی نیز بر خلاف سایر فیلم‌های رنگی (نور روز و نور شب) شفاف است.[۵۰]

داروهای ظهور ریورسال رنگی، قبلاً انواع متفاوتی داشتند و ظهور آنها فقط در کارخانه سازنده آن امکان داشت. در بستهٔ هر فیلم ریورسال، یک پاکت به آدرس کارخانهٔ سازنده آن فیلم وجود داشت که هزینه پستی آن نیز توسط خود کارخانه تقبل شده بود. بعد از نوردهی فیلم داخل آن پاکت قرار داده شده و ارسال می‌گردید. کارخانه، فیلم را ظاهر و به آدرس عکاس ارسال می‌نمود.

استفاده همه‌گیر فیلم‌های ریورسال موجب بوجود آمدن داروی واحدی به نام ئی-۶ گردید. فعلاً تقریباً تمامی فیلم‌های ریورسال رنگی با این دارو قابل ظهور هستند.[۵۱]

عکاسی دیجیتال[ویرایش]

عکاسی دیجیتال به فرایند ثبت تصاویر به وسیلهٔ دریافت و ثبت نور بر روی سطح حساس به نور سنسور الکترونیکی گفته می‌شود. الگوهای نوری بازتابیده شده یا ساطع شده از اشیاء بر روی سطح حساس به نور سنسور تأثیر می‌گذارد و باعث ثبت تصاویر می‌گردد.

آسانی نسبی استفاده، سرعت بالای بازدید، انتقال و چاپ و نیز در بسیاری از موارد، کیفیت برتر، تعدادی از ویژگی‌های متمایزکنندهٔ عکاسی دیجیتال هستند.[۵۲]

نحوهٔ عملکرد الگوی بایر.

در عکاسی دیجیتال، سنسور (حسگر) وظیفهٔ ثبت تصویر را برعهده دارد و هیچ‌کدام از سنسورها بصورت مستقیم قادر به شناسایی رنگ‌ها نیستند و فقط می‌توانند شدت روشنایی نور را ثبت کنند. هر سنسور از میلیون‌ها سنسور ریز حساس به نور تشکیل شده و هرکدام از این حسگرهای ریز غالباً یک پیکسل از عکس نهایی را ثبت می‌کند. سازندگان این سنسورها با قرار دادن فیلترهای سرخ، سبز و آبی (رنگ‌های اولیه) روی تک تک آنها با استفاده از الگوهایی مانند الگوی بایر[پانویس ۱۸] می‌توانند به پردازشگرهای دوربین قابلیت آن را بدهند که با کمک الگوریتم‌های درون‌یابی (اینترپولیشن) و مقایسه ارقام ثبت شده توسط ریز سنسورهای مجاور، رنگ واقعی هر پیکسل را حدس بزنند. دوربین‌هایی که قابلیت ذخیرهٔ عکس را بصورت خام[پانویس ۱۹] دارا هستند، اجازه می‌دهند که این بخش نهایی شناسایی رنگ‌ها روی رایانه شخصی انجام شود و این به کاربران اجازه می‌دهد که آزادی بیشتری در ویرایش عکس نهایی داشته باشند.[۵۳]

یکی از خصوصیاتی که در بازاریابی دوربین‌های دیجیتال بر آن تأکید می‌شود تعداد کل پیکسل‌های یک دوربین است. این رقم که با واحد مگاپیکسل یا میلیون پیکسل شمارش می‌شود، از راه ضرب تعداد پیکسلهای افقی و عمودی یک سنسور محاسبه می‌شود.[۵۴]

برای مثال، دوربینی که حسگری دارای ۳هزار پیکسل افقی و ۲هزار پیکسل عمودی باشد، یک دوربین ۶ مگاپیکسلی خواهد بود. با وجود آنکه این رقم در برخی موارد می‌تواند شاخص خوبی برای مقایسه کیفیت تصویر دوربین‌های دیجیتال باشد، این رقم در اکثر موارد می‌تواند گمراه کننده نیز باشد. کیفیت نهایی یک تصویر دیجیتال مؤثر از متغیرهای بیشتری مانند نوع سنسور، مساحت سنسور، اندازه لنزهای ریز روی هر پیکسل و قدرت تمرکز لنز می‌باشد.[۵۵]

هیستوگرام
نمونه‌ای از یک هیستوگرام.

هیستوگرام (بافت‌نگار) به نموداری گفته می‌شود که فراوانی عناصری که در محور افقی آن قرار دارند را در محور عمودی نشان می‌دهد. هیستوگرام عکس، شدت نور را، از کمترین مقدار تا بیشترین مقدار، در محور افقی و تعداد پیکسل‌های هرکدام از آن‌ها را در محور عمودی نشان می‌دهد.

توجه به هیستوگرام، راه بسیار خوبی برای کنترل نوردهی دوربین و تصویر بوجود آمده‌است.[۵۶]

بافت‌نگار به عنوان یک عملگر کاربردی مصطلح است و یکی از ابزارهای مفید و کارآمد در دوربین‌های عکاسی دیجیتال به شمار می‌رود.[۵۷]

تجهیزات عکاسی[ویرایش]

عکاسی نیز همچون دیگر هنرها و علوم، نیاز به ابزار و تجهیزات خاص خود دارد. برخی از ابزارها در ایجاد عکس نقش اساسی دارند و نبود آن‌ها فرایند عکسبرداری را ناممکن می‌سازد و بعضی دیگر به عکاس کمک می‌کنند تا علاوه بر سرعت عمل و صرفه‌جویی در زمان، تصویر بهتری را نیز ثبت کند.

دوربین آنالوگ[ویرایش]

دوربین آنالوگ طی سالیان طولانی از وضعیت ابتدایی خود که همان اتاق تاریک بود، تکمیل و به حالت فعلی درآمده‌است. اولین دوربین‌ها فاقد مسدودکننده و دیافراگم بودند. لنز آن دوربین‌ها کاملاً ابتدایی، و انحراف خطی شدید و سایه یا تاریکی در گوشه‌ها داشتند. لزوم مسدود کننده از زمانی احساس گردید که سرعت مواد حساس عکاسی (نورگیری) افزایش یافت و زمان نوردهی به کسری از ثانیه رسید. مسدود کننده‌ها در انواع مختلفی تولید شده و برای کارهای متعدد مورد استفاده قرار گرفتند.[۵۸][۵۹] مسدودکننده‌های برگی در تمامی سرعت‌های فلاش کارایی داشتند، ولی سرعت آنها کم بود.[۶۰]

یک مسدود کننده سطح کانونی با جهت حرکت عمودی

مسدود کننده‌های سطح کانونی هم با وجود سرعت بالا، در ثبت تصویر از سوژه‌های متحرک، بسته به جهت حرکت پره‌ها (افقی یا عمودی) تصویر را دچار اعوجاج می‌کردند. با ورود عکاسی به جامعه و دنیای خبر و ورزش، طلب برای سرعت‌های بالای مسدود کننده، برای ثبت وقایع سریع افزایش یافت. سرانجام کارخانه مینولتا در سال ۱۹۹۸ دوربین ماکسیوم ۹ خود را با سرعت مسدود کننده ۱/۱۲۰۰۰ ثانیه به جهان معرفی کرد، که خود انقلابی در این زمینه محسوب می‌شود.[۶۱]

فیلم[ویرایش]

فیلم عکاسی که عمده تاریخ عکاسی مربوط به پیدایش و تکامل آن می‌باشد، یک سطح حساس عکاسی است که از شیشه‌های کلودیونِ تر شروع و تا ورق شفاف پلاستیکی که از جنس پلی‌استر یا نیترو سلولوز یا سلولوز استات است ادامه پیدا کرده‌است. این ورق با یکی از هالیدهای نقره که اکثراً برومور نقره و یک ماده ژلاتینی که برای چسباندن نمک مورد نظر بر سطح ورقه پلاستیکی ساخته شده، بوجود می‌آید.

فیلم عکاسی دارای انواع گوناگونی است. از فیلم‌های عادی نور روز تا ریورسال‌های نور شب.[۶۲]

دوربین دیجیتال[ویرایش]

دوربین دیجیتال یک دستگاه الکترونیکی است که برای گرفتن عکس و ذخیرهٔ آن، به‌جای فیلم عکاسی از حسگرهای حساس به نور معمولاً از دستگاه جفت‌کنندهٔ بار (CCD) یا نیم‌رسانای اکسید فلزی مکمل (CMOS) استفاده می‌کند و تصویر گرفته شده توسط سنسور، طی چند مرحله برای استفاده به حافظهٔ دوربین فرستاده می‌شود.[۶۳]

دوربین‌های دیجیتال همانند دوربین‌های آنالوگ دارای یک منظره‌یاب، لنز برای کانونی کردن تصویر بر روی یک وسیله حساس به نور، وسیله‌ای برای نگهداری و انتقال چند تصویر گرفته شده در دوربین و یک جعبه در بر گیرنده تمام این تجهیزات می‌باشد.

در دوربین دیجیتال فرایند ثبت تصویر با استفاده از حسگر تصویر در حافظه انجام می‌گیرد و اجازه می‌دهد که تصاویر در شکل دیجیتال ذخیره شوند و به سرعت و بدون نیاز به عملیات خاصی (نظیر عملیات شیمیایی بر روی فیلم) در دسترس باشند.[۶۴][۶۵]

لنز[ویرایش]

مثالی کاربردی از رابطهٔ زاویه دید و فاصله کانونی

لنز استوانه‌ای حاوی مجموعه‌ای از عدسی است که نور را از خود عبور داده و به درون دوربین هدایت می‌کند و باعث می‌شود که تصویر به صورت واضح بر روی فیلم عکاسی یا گیرنده تصویر منعکس شود.[۶۶][۶۷] کیفیت عکس، بیش‌تر به لنز بستگی دارد تا دوربین. لنز دوربین‌های کامپکت قابل تعویض نیستند، اما لنز دوربین‌های تک‌لنزی بازتابی (SLR) قابل‌تعویض‌اند.[۶۸]

قدرت و کیفیت لنزها به عوامل گوناگونی بستگی دارد که مهم‌ترین آن‌ها فاصله کانونی و عدد دیافراگم است. فاصله کانونی بر حسب میلیمتر است و معرف زاویه دید لنز است. هرچه فاصله کانونی لنز کمتر باشد، لنز زاویه دید بازتری دارد و به اصطلاح لنز، وایدتر است و هرچقدر فاصله کانونی بیش‌تر باشد زاویه دید کوتاه‌تر خواهد بود.[۶۹][۷۰]

انواع لنز به شرح زیر است:

لنزهای متداول

نوع لنز فاصله کانونی کاربرد
لنز سوپر واید کمتر از ۲۱ میلیمتر عکاسی از مناظر و عکاسی معماری[۷۱]
لنز واید بین ۲۱ تا ۳۵ میلیمتر عکاسی از طبیعت و عکاسی معماری[۷۲]
لنز نرمال بین ۳۵ تا ۷۰ میلیمتر عکاسی روزمره و معمولی[۷۳]
لنز تله کوتاه بین ۷۰ تا ۲۵۰ میلیمتر عکاسی پرتره[۷۴]
لنز تله بلند بیش‌تر از ۳۰۰ میلیمتر عکاسی حیات وحش و عکاسی ورزشی[۷۵]

افزون بر لنزهای متداولی که نام برده شد، لنزهای دیگری نیز وجود دارد که کاربردهای ویژه و خاصی دارند:[۷۶]

لنزهای ویژه

نوع لنز ویژگی کاربرد
لنز ماکرو بزرگنمایی زیاد عکاسی ماکرو[۷۷]
لنز چشم ماهی زاویه دید ۱۸۰ درجه و فاصله کانونی ۶ تا ۱۶ میلیمتر ایجاد جلوه‌های ویژه تصویری
لنز اصلاح پرسپکتیو قابلیت چرخش به جوانب یا بالا و پایین عکاسی معماری[۷۸]
مبدل‌ها

در دوربین‌های غیر SLR، نمی‌توان لنز را عوض کرد و در نتیجه، بزرگنمایی لنز محدود به بزرگنمایی اولیهٔ دوربین عکاسی خواهد بود. در دوربین‌های SLR امکان تعویض لنز وجود دارد ولی هزینهٔ آن زیاد است. روش دیگر این است که برای تغییر محدودهٔ بزرگنمایی و فاصله کانونی از مبدل استفاده کرد؛ مبدل‌ها انواع مختلف و کارکردهای گوناگونی دارند.[۷۹] که مهم‌ترین آن‌ها، مبدل‌های تله، حلقه گسترش فاصله کانونی و عدسی‌های درشت‌نما می‌باشند.

فلاش[ویرایش]

فلاش وسیله‌ای است که جهت نورپردازی صحنه‌های تاریک و کم نور و نقاطی که از شرایط نوری نامطلوبی برخوردارند، از آن استفاده می‌شود.[۸۰]

یک فلاش پیشرفتهٔ شرکت کانن.

فلاش یک منبع نور کوچک قابل حمل است که می‌تواند نوری قوی برای یک چندم ثانیه از خود بیرون دهد. فلاش‌ها معمولاً از طریق باتری یک بار مصرف یا قابل شارژ تغذیه می‌شوند ولی بعضی از آنها را می‌توان از طریق یک آداپتور به برق شهر نیز وصل نمود.[۸۱]

فلاش‌ها در حالت کلی، دو نوع کاربرد دارند؛ یک کاربرد آن افزایش نور محیط در زمانی که نور اصلی برای عکاسی کافی نیست یا شرایط عکاسی را سخت می‌کند، است و کاربرد دیگر آن، اصلاح نور محیط در زمانی که نور اصلی کافی است، ولی ترکیب خوبی به وجود نمی‌آورد است.[۸۲]

فیلتر[ویرایش]

چهار نمونه فیلتر مختلف.

فیلترها در عکاسی، صفحاتی از جنس شیشه، پلاستیک یا ژلاتین با قاب فلزی یا بدون قاب و بصورت ورقی هستند، که در جلوی دهانهٔ لنز یا منبع نور قرار داده می‌شوند.[۸۳][۸۴] انتهای لنز دوربین‌های تک‌لنزی بازتابی، رزوه است و می‌شود فیلتر را به آن پیچ نمود.[۸۵]

فیلترها انواع مختلفی دارند و هرکدام در شرایط خاصی مورد استفاده قرار می‌گیرد که از آن‌ها می‌توان به فیلتر فرابنفش (جهت جذب پرتو فرابنفش خورشید[۸۶] و محافظ فیزیکی لنز[۸۷]فیلتر پولارایزر (جهت تغییر در نور و تأثیر بر کنتراست رنگ‌ها[۸۸]) فیلتر مادون قرمز (جهت عکاسی مادون قرمزفیلتر کاهنده نور (جهت کاهش شدت نور) و فیلتر اسکای‌لایت (جهت جلوگیری از نفوذ پرتو فرابنفش) اشاره کرد.[۸۹]

پایه‌ها[ویرایش]

سه‌پایه
یک عکاس ورزشی در حال استفاده از تک‌پایه.

سه پایهٔ عکاسی، وسیله‌ای است که می‌توان دوربین را روی آن نصب کرد و به کمک آن عکس گرفت. یک استفادهٔ سه‌پایه، جلوگیری از لرزش دوربین در نوردهی‌های زیاد است. همچنین به‌وسیلهٔ سه‌پایه می‌توان از تار شدن عکس که بر اثر تکان‌خوردن احتمالی دوربین ایجاد می‌شود، جلوگیری کرد.[۹۰]

تک پایه

تک‌پایه وسیله‌ای است که دوربین عکاسی به آن متصل می‌شود و لرزش را تا حدی از بین می‌برد. از تک پایه‌ها در عکاسی حیات‌وحش، عکاسی ورزشی، عکاسی از موزه‌ها و هنگامی که چرخش سریع دوربین در جهت افقی برای عکاسی مورد نیاز است، مانند ثبت عکس‌های پنینگ، بیشتر استفاده می‌شود.[۹۱]

اصطلاحات فنی[ویرایش]

عمق میدان
نمونه‌ای از عمق میدان. فقط سرباز دوم کاملاً فوکوس شده.

عمق میدان عبارت است از گستردگی محدوده‌ای که جلوتر یا عقب‌تر از سوژهٔ اصلی، فوکوس هستند و مقدار معینی از میدان دید لنز که در آن تصاویر به‌صورت کاملاً واضح ثبت می‌شوند.[۹۲] هرچه فاصلهٔ سوژه از دوربین افزایش یابد، دیافراگم بسته تر باشد یا لنز وایدتر باشد عمق میدان نیز افزایش خواهد یافت.[۹۳]

تعادل سفیدی

تعادل رنگ سفید (به انگلیسی: White Balance) یا تعادل رنگ عبارت است از به روند اصلاح رنگ‌ها که در این روند تن رنگ سفید که ممکن است تمایل به برخی رنگ‌های دیگر داشته‌باشد تبدیل به سفیدِ کامل می‌شود و سایر رنگ‌ها نیز به تناظر آن، اصلاح می‌شوند.[۹۴]

تنها بخش‌هایی از این الماس فوکوس شده‌اند.
نوردهی

به مقدار نوری که به فیلم عکاسی یا گیرنده تصویر می‌رسد، نوردهی گفته می‌شود. این مقدار ترکیبی از نور موجود، عدد دیافراگم و سرعت شاتر است.[۹۵]

فوکوس

به تنظیم فاصلهٔ سوژه تا دوربین فوکوس گفته می‌شود. اشیایی که در فاصلهٔ فوکوس یا نزدیک به آن قرار داشته باشند واضح و سایر اشیاء، محو می‌شوند.[۹۶]

تأثیر سرعت فیلم بر کیفیت عکس. تصویر بالا با ایزوی ۱۰۰ و تصویر پایین با ایزوی ۱۶۰۰ گرفته شده.
فاصله کانونی

فاصله کانونی، به فاصلهٔ مرکز اپتیکی لنز و مرکز کانونی آن گفته می‌شود. این فاصله معمولاً برابر با فاصله فاصله مرکز اپتیکی و سنسور است و تغییر فاصله کانونی باعث افزایش یا کاهش بزرگنمایی می‌شود.[۹۷] هنگام افزایش بزرگنمایی روی یک شی، فاصله کانونی عوض می‌شود و هر چه سوژه دورتر باشد فاصلهٔ کانونی بیشتر می‌شود. در شرایط یکسان عکسی که با فاصله کانونی کمتر گرفته شده باشد، کیفیت بهتری دارد.[۹۸]

سرعت فیلم

سرعت فیلم یا ایزو عددی است که جهت اندازه‌گیری حساسیت فیلم عکاسی یا حسگرهای الکترونیکی استفاده می‌شود. در دوربین آنالوگ هرچه حساسیت فیلم بیش‌تر باشد نیاز به نور کمتری خواهد بود ولی کیفیت عکس‌ها نیز کاهش پیدا می‌کند. در دوربین دیجیتال، حساسیت دوربین، مقدار تقویت خروجی حسگر را تعیین می‌کند. هرچه خروجی بیشتر تقویت شود، نیاز به نور کمتر خواهد بود ولی افزایش تقویت، باعث افزایش نویز و در نتیجه کاهش کیفیت می‌شود.[۹۹] این سرعت‌ها را معمولاً با اعداد ۱۰۰٬۲۰۰٬۴۰۰٬۸۰۰٬۱۶۰۰٬۳۲۰۰ نمایش می‌دهند که در آن عدد بزرگتر نمایانگر سرعت بالاتر است.

زاویه دید

زاویهٔ دید، زاویه‌ای است که لنز می‌تواند صحنهٔ روبه‌روی خود را ببیند؛ اگر خطی فرضی از لنز به دو انتهای منظره‌ای که دیده می‌شود ترسیم کنیم، زاویهٔ بین این دو خط، زاویهٔ دید خواهد بود.[۱۰۰] زاویهٔ دید را فاصلهٔ کانونی مشخص می‌کند و هرچه فاصلهٔ کانونی بیشتر شود، زاویهٔ دید کوچک‌تر و هرچه فاصلهٔ کانونی کمتر بشود، زاویهٔ دید بزرگ‌تر می‌شود.[۱۰۱]

ترکیب‌بندی[ویرایش]

یک عکس با ترکیب‌بندی و خطوط راهنمای مناسب

عکاسی مشتمل بر دو بخش هنر و مهارت است. ترکیب‌بندی از یک‌سو با مسائل زیبایی‌شناسی سر و کار دارد؛ اینکه چگونه می‌توان تصاویر زیباتری بوجود آورد و از سوی دیگر، ترکیب‌بندی می‌تواند در بیان ایدهٔ عکاسی نیز مؤثر باشد و به عنوان مثال عکاس می‌تواند با ترکیب‌بندی مناسب، قسمت‌های مهم تصویر را برجسته کند و توجه بیننده را به قسمت‌هایی جلب کند که هدف اوست. در واقع ترکیب‌بندی عبارت است از قراردادن اجزای عکس در کنار یکدیگر.[۱۰۲] قسمت زیادی از عکاسی، بدون دوربین است؛ عکاس باید بیندیشد، ریزبین و نکته‌سنج باشد و از همه مهم‌تر، دغدغه داشته‌باشد و پیش از عکسبرداری، صحنه را به خوبی در ذهنش مجسم کند.[۱۰۳]

نسبت یک‌سوم
این عکس با استفاده از نسبت یک‌سوم کادربندی شده.

قسمت‌های مختلف کادر از نظر بصری، ارزش یکسانی ندارند، برخی قسمت‌ها توجه بیش‌تری را جلب می‌کنند و به همین دلیل باید از آن‌ها استفادهٔ بیش‌تری کرد. قرار گرفتن عناصر مهم تصویر در محل برخورد خطوط افقی و عمودی که تصویر را به سه قسمت تقسیم می‌کنند، بیش‌ترین توجه را جلب می‌کند.[۱۰۴] اگر طول و عرض عکس، با استفاده از خطوط فرضی به سه قسمت تقسیم شوند، این خطوط در چهار نقطه که به آن‌ها نقاط طلایی گفته می‌شود یکدیگر را قطع می‌کنند و بهتر است موارد کلیدی و مفهومی تصویر، بر روی این نقاط و خطوط ثبت شود. زیرا قرار دادن سوژه روی این نقاط تلاقی، باعث ایجاد هماهنگی و جلب توجه بیش‌تر می‌شود.[۱۰۵]

نقطهٔ کانونی و خطوط راهنما

نقطهٔ کانونی قسمتی از سوژهٔ اصلی عکس و اولین نقطه‌ای است که نگاه بیننده را به خود جلب می‌کند. هر عکس باید یک نقطهٔ کانونی اصلی داشته باشد. عکس‌هایی که یکدست هستند و هیچ قسمتی از آن‌ها گیرایی و کشش بیش‌تری نسبت به سایر بخش‌ها ندارند، معمولاً عکس‌های خوبی نیستند و نمی‌توانند ارتباط خوبی با بیننده برقرار کنند.[۱۰۶]

عکس می‌تواند چند نقطهٔ کانونی فرعی هم داشته باشد تا بعد از اینکه نگاهِ بیننده متوجهٔ نقطه کانونی اصلی شد، توجه او را به سمت خود جلب کنند. همچنین، عکس باید نگاه بیننده را هدایت کند؛ نگاه از نقطه کانونی شروع می‌شود و با کمک خطوط راهنما به قسمت‌های دیگر عکس کشیده می‌شود.[۱۰۷]

در بسیاری از مناظر عناصری وجود دارند که می‌توانند خطوطی راهنما باشند. نرده‌ها، خط افق، درختان و بسیاری دیگر از عناصر این‌چنینی، می‌تواند مورد استفادهٔ عکاس قرار گیرد.[۱۰۸]

انواع عکاسی[ویرایش]

عکاسی معماری
نگاره‌ای از پرش یک دختر از روی صخره با استفاده از تکنیک عکاسی بهم‌چسباندن نگاره‌ها و با استفاده از نرم‌افزار متن‌باز و رایگان هاگین که برای ساخت عکس‌های حرفه‌ای و سراسرنما از عکس‌های جداگانه کاربرد دارد.
نمونه‌ای از عکاسی معماری، بنای کولوسئوم.

عکاسی معماری، شاخه‌ای از عکاسی است که در آن از آثار معماری و ساختمان‌ها عکسبرداری می‌شود.[۱۰۹]

در عکاسی معماری، دو فاکتور زاویه دید و نوع لنز مهم‌اند، زیرا معمولاً آثار معماری بزرگ هستند و عکاس هم نمی‌تواند به اندازهٔ کافی از آن‌ها فاصله بگیرد؛ به همین دلیل لازم است که زاویهٔ دید لنز زیاد باشد، یعنی فاصله کانونی کم باشد تا عکاس بتواند همهٔ ساختمان و بنا را در کادر جا دهد.[۱۱۰]

عکاسی اجسام بی‌جان

عکاسی اجسام بی‌جان شاخه‌ای از هنر عکاسی است که به ثبت تصویر از اشیاء بی‌جان و معمولاً غیر متحرک و اشیاء محیط پیرامون می‌پردازد. عکاسی از اجسام بی‌جان در حقیقت جزو سبک‌های مشکل عکاسی محسوب می‌شود، عکاسان این سبک باید توانایی نورسنجی دقیق را داشته و از ذوق ترکیب‌بندی بالایی برخوردار باشند. هدف اصلی در عکاسی طبیعت بی‌جان، بیان ایده و مفهومی خاص، به ساده‌ترین و روشن‌ترین شکل ممکن است.[۱۱۱]

وجه تمایز اصلی این سبک با سایرسبک‌ها، در حقیقت به چیدمان صحنهٔ عکس مربوط است؛ چیدمان در حقیقت همان چیدن صحنه عکس و ساختن صحنه است؛ در این سبک، عکاسان در حقیقت بیشتر عناصر عکس را می‌سازند تا اینکه صرفاً سرگرم عکاسی باشند.[۱۱۲]

عکاسی نجومی
نمونه‌ای از عکاسی نجومی.

عکاسی نجومی شاخه‌ای از عکاسی است که به وسیلهٔ تلسکوپ و با روش‌های مختلف از ستارهها و سیارات عکسبرداری می‌کند. زمان نوردهی این عکس‌ها معمولاً از چند دقیقه تا چند ساعت، متفاوت است. البته با دوربین عکاسی و با هر لنزی می‌توان از ستاره‌ها و سیاره‌های نزدیک عکس گرفت.[۱۱۳] در این نوع عکاسی استفاده از سرعت B برای نوردهی طولانی متداول است.

عکاسی ورزشی

عکاسی ورزشی، شاخه‌ای از عکاسی است که در آن از صحنه‌های ورزشی و ورزشکاران عکسبرداری می‌شود. در این نوع عکاسی، تجهیزات و ابزارها نقش مهمی دارند زیرا سوژه متحرک است و عکاس هم از صحنه دور است بنابراین داشتن لنزهای قدرتمندی همچون تله و زوم لازم است. همچنین دوربین هم باید قابلیت استفادهٔ پیاپی شاتر را داشته باشد.[۱۱۴]

نمونه‌ای از عکاسی پرتره، محمد مصدق.
عکاسی پرتره

عکاسی پرتره، شاخه‌ای از عکاسی است که در آن از چهرهٔ انسان عکسبرداری می‌شود. عکاسی پرتره انواع مختلفی دارد، اما در همهٔ آنها تمرکز عکس بر روی چهرهٔ اشخاص است. پرتره تنها یک عکس ساده نیست، بلکه نمایانگر افکار، اخلاق و خصوصیات فردی سوژه است.

معمولاً فاصله‌های کانونی لنزهای مورد استفاده برای عکاسی پرتره بخاطر بار روانی لنزهای واید و نرمال، از دو برابر نرمال به بالا و بخاطر کاهش شدید عمق میدان وضوح در لنزهای تله بلند، کمتر از چهار برابر لنز نرمال است.[۱۱۵] بهتر است عکس‌های پرتره را با عمق میدان کم (یعنی با دیافراگم باز) تهیه کرد تا پس زمینه محو شده و سوژه با تأکید بیش تری دیده شود.[۱۱۶]

عکاسی از طبیعت
نمونه‌ای از عکاسی طبیعت.

عکاسی طبیعت به شاخه‌ای از عکاسی گفته می‌شود که گیاهان، جانوران، کوه‌ها یا صخره‌ها به نحوی ثبت شده باشند که در آن هیچ گونه اثر مستقیم یا غیر مستقیمی از حضور انسان دیده نشود، گیاهان پرورش داده شده از سوی انسان، راه‌ها، حیوانات اهلی یا حیوانات وحشی خارج از محیط زیست اصلی خود، هیچ‌یک در عکس طبیعت نباید حضور داشته باشند.[۱۱۷]

عکاسی حیات‌وحش
نمونه‌ای از عکاسی حیات وحش، یک یوزپلنگ.

عکاسی حیات وحش، شاخه‌ای از عکاسی است که در آن از حیوانات و جانوران عکسبرداری می‌شود. عکاسی در این سبک، نیاز به دانش بالا و تجربهٔ فراوان در زمینهٔ عکاسی و آشنایی با رفتار حیوانات گوناگون دارد. عکاسان باید توان اثبات طبیعی بودن تصاویر را داشته باشند.[۱۱۸] عکس از حیوانات در باغ وحش، حیوانات دست آموز و اهلی شده و سایر موارد مشابه عکس طبیعت محسوب نمی‌شوند.[۱۱۹]

در این نوع عکاسی، دهانهٔ باز لنز برای دستیابی به سرعت بالا و ثبت سوژهٔ در حال حرکت و محو کردن پس زمینه استفاده می‌شود. همچنین عکاسان حیات‌وحش، از لنز تله استفاده می‌کنند بنابراین عکاسان حیات وحش احتیاج به سه‌پایه دارند. آنها همچنین برای این که بتوانند به حیات وحش نزدیکتر شوند احتیاج به وسایلی برای استتار دارند.[۱۲۰]

عکاسی از مناظر

عکاسی از مناظر، به عکاسی از جهان پیرامون می‌پردازد، حضور انسان یا عناصر انسانی، در این سبک محدودیتی ندارد. توانایی در دیدن زیباترین ترکیب بندی در منظره و تصور آن که در چاپ نهایی چگونه به نظر می‌رسد و همچنین انتقال الهام عکاس به بیننده از مهمترین ماهیت‌های عکاسی منظره است. برای عکاسی از چشم‌اندازها، عکاسان معمولاً از لنز واید، سه‌پایه و بسته‌ترین دیافراگم (۱۱ تا ۲۲) برای به‌دست‌آوردن بیشترین عمق میدان استفاده می‌کنند.[۱۲۱]

عکاسی خبری
نمونه‌ای از عکاسی خبری.

عکاسی خبری یا فتوژورنالیسم به عکس‌هایی گفته می‌شود که پیام و هدف اصلی آنها خبر رسانی است. عکاسان خبری، همان نویسندگان مقاله و مخبران خبر به وسیله تصویر یا همان عکس هستند.[۱۲۲] عکاسی خبری هنری است که برای قصه‌گویی عکاسانه به کار گرفته می‌شود تا زندگی را مستند کند. فتوژورنالیسم ما را به عکس‌هایی ارجاع می‌دهد که یک داستان را بیان می‌کند. در فتوژورنالیسمم روایت عکس مقدم بر قضاوت است، یعنی باید عکس، دیگران را به قضاوت بکشد. در فتوژورنالیسمم، عنوان یا مضمون مقدم بر عکس است و باید به مخاطبان و بینندگان و کسانی که داوری می‌کنند کمک کند تا خودشان داستان یا ماجرا را کشف کنند.[۱۲۳]

عکاسی شب
عکاسی از بازتاب برج ایفل در آب، نمونه‌ای از عکاسی در شب

عکاسی در شب، به عکاسی در فضای آزاد در ساعات شب گفته می‌شود. در عکاسی شب، معمولاً از دیافراگم‌های بسته و زمان‌های نوردهی طولانی استفاده می‌کنند. البته در این حالت عمق میدان کم می‌شود. در این حالت، نقاط نورانی متحرک به‌صورت خطی نورانی و کشیده در صفحهٔ حساس عکاسی ثبت می‌شوند. اما اگر مدت نوردهی افزایش یابد، نویز تصویر نیز زیاد می‌شود.[۱۲۴]

عکاسی ماکرو

عکاسی ماکرو شاخه‌ای از عکاسی است که از نمای نزدیک و بطور معمول از سوژه‌های کوچک عکسبرداری می‌کند. بطور کلاسیک، سوژهٔ موجود در یک تصویر ماکرو بزرگ‌تر از اندازهٔ آن در طبیعت است. به هر شکل امروزه تصویر برداری ماکرو، تهیه تصویر از سوژه در ابعاد بزرگتر و واضح‌تر از آن چیزی است که در حیات دیده می‌شود.[۱۲۵]

عکاسی صنعتی

عکاسی صنعتی یکی از شاخه‌های عکاسی می‌باشد که به سفارش یک سازمان صنعتی صورت می‌پذیرد و به ثبت فرایندهای تولید، محصولات، سازمان کار، کارکنان یا تجهیزات سازمانی می‌پردازد. عکس صنعتی ممکن است با مقاصد داخلی (به عنوان مثال اداری یا روابط صنعتی) یا خارجی (به عنوان مثال تبلیغات یا روابط عمومی) بکار گرفته شود.

تکنیک‌های عکاسی[ویرایش]

ضد نور
یک تصویر ضدنور از بازی والیبال.

ضد نور (به فرانسوی: Silhouette) تکنیکی است که در آن منبع نور در پشت سوژه قرار دارد و در قوی‌ترین حالت به دلیل تندی نور، سایه‌ای از سوژه بر روی عکس ایجاد می‌شود.[۱۲۶] زیباترین حالت زمانی پیش می‌آید که خورشید در حال طلوع یا غروب است و پس‌زمینه به رنگ نارنجی یا زرد مشخص می‌شود.[۱۲۷] عکاسی ضدنور یکی از روش‌های انتقال اندوه، احساس و حالت‌های عاطفی به بیننده است. ممکن است بیننده با دیدن این نوع عکس‌ها به درک درست و واضحی از سوژه نرسد، اما بخش تیره و سیاه تصویر باعث شکل گیری قدرت تخیل بیننده می‌شود.[۱۲۸]

اچ‌دی‌آر (HDR)
یک تصویر HDR.

تصویربرداری دامنه دینامیک بالا (به انگلیسی: High Dynamic Range Imaging) یا HDR به مجموعه‌ای از تکنیک‌هایی گفته می‌شود که نسبت به روش‌های معمول، امکان وجود دامنه دینامیک روشنایی بیشتری بین نقاط تاریک و روشن را فراهم می‌کنند.[۱۲۹] عکس‌های اچ‌دی‌آر با ترکیب چند عکس به وجود می‌آیند؛ برای هر عکس اچ‌دی‌آر، باید چند عکس با کادر کاملاً یکسان تهیه کرد (معمولاً ۳ یا ۵ عکس) و هر عکس باید با نوردهی خاصی گرفته‌شده باشد؛ به این ترتیب که یک عکس با نوردهی معمولی و بقیهٔ عکس‌ها با نوردهیهای کمتر و بیشتر.

هدف از عکاسی اچ‌دی‌آر، افزایش محدودهٔ دینامیکی است و با ترکیب محدوده دینامیکی محدود عکس‌ها، به عکسی با محدوده دینامیکی بزرگ، که اچ‌دی‌آر نامیده می‌شود دست پیدا می‌کنیم.[۱۳۰]

پنینگ
یک تصویر پنینگ از خودروی در حال حرکت.

پنینگ (به انگلیسی: Panning) یا کنارگردی دوربین، نام تکنیکی در عکاسی می‌باشد که برای نشان دادن تحرک سوژه‌ها به کار می‌رود. پنینگ در حقیقت به حرکات افقی، عمودی یا چرخشیِ یک تصویر ثابت یا ویدئو اشاره دارد. در این تکنیک یا سوژهٔ اصلی متحرک است که آن را از محیط ثابت اطرافش مجزا می‌کند یا سوژه ثابت است و دوربین حرکت می‌کند که عکاسی هر دو حالت منجر به القای حس تحرک در عکس می‌شوند. کاهش سرعت شاتر باعث بیشتر نمایان شدن تحرک در عکس می‌گردد.[۱۳۱]

عکسبرداری به این شیوه کار مشکلی است. زیرا باید سرعت شاتر مناسبی انتخاب شود و سرعت شاتر مناسب، بستگی به سرعت سوژه دارد. از طرف دیگر، باید چرخش یا حرکت دوربین هم کاملاً مناسب باشد و در غیر این صورت سوژه هم محو می‌شود؛ یک ابزار مناسب برای این تکنیک، تک‌پایه است.[۱۳۲]

مادون قرمز
یک تصویر مادون قرمز. رنگ سبز درخت، به رنگ سفید تبدیل شده.

عکاسی مادون قرمز (به انگلیسی: Infrared photography) تکنیکی است که هنگام عکسبرداری، قسمت مرئی نور حذف شده و فقط پرتوهای مادون قرمز ثبت می‌شوند. رفتار انعکاسی مادون قرمز با نور مرئی فرق دارد و چون چشم انسان مادون قرمز را نمی‌بیند، عکس‌هایی به وجود می‌آید که در واقعیت دیده نمی‌شوند. نمونه‌ای از تفاوت‌ها، انعکاس گیاهان است که در عکاسی مادون قرمز، به رنگ سفید ثبت می‌شوند.[۱۳۳]

برای عکاسی مادون قرمز به فیلتر مادون قرمز نیاز است. این فیلتر نور مرئی را حذف می‌کند و فقط نور مادون قرمز را از خود عبور می‌دهد.[۱۳۴]

سراسرنما

سراسرنما (به انگلیسی: Panorama) تکنیکی است که سبب ایجاد عکس‌هایی با فضای وسیعتری نسبت به عکس‌های معمولی می‌شود. نحوهٔ ساخت آن‌ها چنین است که با کنار هم قرار دادن تعدادی عکس معمولی به‌وجود می‌آیند. در این تکنیک، باید عکس‌های بیش‌تری از صحنه ثبت کرد و سپس با استفاده از نرم‌افزار آن‌ها را به‌هم چسباند. تعداد عکسی که برای ثبت یک عکس سراسرنما لازم است، بستگی به فاصله کانونی دارد. هرچه فاصله کانونی بیش‌تر باشد، (یعنی بزرگنمایی بیش‌تر و زاویه دید کمتر) در هر عکس قسمت کمتری از صحنه جای می‌گیرد و در نتیجه، باید عکس‌های بیش‌تری گرفت.[۱۳۵]

یک سراسرنما از شهر تاریخی کلن آلمان در کنار رود راین

رکورد بزرگترین عکس جهان[ویرایش]

در می ۲۰۱۵ (خرداد ۱۳۹۴) یک تیم پنج‌نفره از عکاسان پس از دو هفته کار در ارتفاع ۳۵۰۰ متری و سرمای منهای ده درجه و ۳۵ ساعت عکسبرداری بدون وقفه، بزرگترین عکس دنیا به حجم ۳۶۵ گیگاپیکسل را از کوه مون‌بلان تهیه کردند.[۱۳۶] این عکس ۳۶۰ درجه (سراسرنما یا پانوراما) از ترکیب هفتاد هزار عکس تشکیل شده است. اگر این عکس چاپ شود به اندازه یک زمین فوتبال خواهد بود. مجموع تصاویر که ۴۵ ترابایت حجم داشت پس از دو ماه کار با استفاده از کامپیوترهای پرقدرت آماده شد. سرپرست این تیم عکاس ایتالیایی فیلیپو بلینیی بود و تیم او برای عکسبرداری از سه دوربین کانن استفاده کردند که یکی از آنها به یک بازوی روبوتی مجهز بود. رکورد پیشین متعلق به عکسی از لندن بود که در سال ۲۰۱۲ ار بالای برج مخابرات (BT) این شهر گرفته شده بود و ۳۲۰ گیگاپیکسل بود.[۱۳۷]

تحصیل در رشتهٔ عکاسی[ویرایش]

رشتهٔ عکاسی در مقاطع کارشناسی و کارشناسی ارشد در بسیاری از دانشگاه‌ها تدریس می‌شود، دانشجویان این رشته با زیبایی‌شناسی، تاریخ عکاسی، هنر، تکنیک و روش‌های مختلف عکاسی آشنا می‌شوند. وجود عکس درتبلیغات، صنعت، روزنامه‌نگاری، مقاله‌نویسی، در زمینه‌های مختلف علوم پزشکی، فیزیک، جانورشناسی، سینما، نجوم، سند تاریخی، اجتماعی و خبررسانی کاربرد بی‌سابقه دارد و به عبارت دیگر، عکس شیوهٔ دیگر دیدن است. زمان تدریس هر واحد درسی نظری ۱ ساعت در هفته، عملی ۲ ساعت در هفته و کارگاهی ۳ ساعت در هفته است.[۱۳۸]

فارغ‌التحصیلان این رشته توانایی‌های متنوعی همچون خدمت در نهادهایی مانند خبرگزاری‌ها و نشریات، به عنوان خبرنگار عکاس، کار در زمینه‌های تخصصی عکاسی در کنار کارشناسان علوم و فنون و هنرها، کار در زمینهٔ عکاسی هنری و استفاده از هنر عکاسی به عنوان وسیلهٔ ایجاد ارتباط با مخاطب و کار آموزشی و تحقیقاتی در زمینه عکاسی را خواهند داشت.[۱۳۹]

جستارهای وابسته[ویرایش]

واژه‌نامه[ویرایش]

  1. fotografia (به یونانی: φωτογραφία)
  2. Albertus Magnus
  3. Georg Fabricius
  4. Daniele Barbaro
  5. Wilhelm Homberg
  6. Thomas Wedgwood
  7. Joseph Nicéphore Niépce
  8. Louis Daguerre
  9. Johann Heinrich Schulze
  10. daguerréotype
  11. William Henry Fox Talbot
  12. Calotype
  13. John Herschel
  14. James Clerk Maxwell
  15. Richard Leach Maddox
  16. George Eastman
  17. Edwin Herbert Land
  18. Bayer
  19. Raw

پانویس[ویرایش]

  1. محمد معین و دیگران، سرواژهٔ «عکاسی»، فرهنگ لغت معین (بازیابی در ۲۷ دی ۱۳۹۰).
  2. Dictionary.com, photography.
  3. دانایی، آموزش نوین عکاسی، ۷.
  4. جاکوبسون، ظهور (در عکاسی و سینما)، ۱.
  5. عباسی، فرهنگ عکاسی، ۱۳۳.
  6. گل‌گلاب، بررسی فنی عکاسی، ۱۸۰.
  7. آقایی، عکاسی (۱)، ۳–۴.
  8. حاج زمان، جشن کتاب.
  9. Campbell, Film and cinema spectatorship, 114.
  10. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۲۷.
  11. Crombie, Science, Optics and Music, 205.
  12. خیرخواه، تاریخچه عکاسی.
  13. Krebs, Groundbreaking Scientific, 20.
  14. Davidson, Molecular Expressions.
  15. Potonniée, Discovery of photography, 50.
  16. Gernsheim, concise history of photography, 3–4.
  17. Gernsheim, History of photography, 20.
  18. Kennedy, Image Is a Mystery for Photo Detectives, 12.
  19. Krebs, Groundbreaking Scientific.
  20. hrc.utexas.edu, First Photograph.
  21. Hirsch, Seizing the Light.
  22. Kristof, History of Photography, Johann Heinrich Schulze.
  23. Malcolm, Invention of Photography.
  24. ذکاء، تاریخ عکاسی و عکاسان پیشگام ایران.
  25. Stokstad, Art History, 964–967.
  26. حاج زمان، جشن کتاب.
  27. Feldman, Scientists & inventors, 128.
  28. Gernsheim, history of photography, 9.
  29. Feldman, Scientists & inventors, 128.
  30. Herschel, Hyposulphurous Acid, 19.
  31. Malcolm, Invention of Photography.
  32. حاج زمان، جشن کتاب.
  33. دویچه‌وله، کداک: از پیشگامی در فناوری تا آستانه ورشکستگی.
  34. Bellis, Polaroid Photography.
  35. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۳۳.
  36. TalkTalk, Polaroid camera.
  37. هوگ‌لند، عکاسی دیجیتال، ۴۵.
  38. افشار، گنجینه عکاسهای ایران، ۱۸.
  39. اعلم الدوله ثقفی، مقالات گوناگون، ۱۱۳.
  40. شفائیه، فن و هنر عکاسی، ۲۳۱ تا ۲۳۵.
  41. شفائیه، فن و هنر عکاسی، ۲۱۶ تا ۲۲۰.
  42. جاکوبسون، ظهور (در عکاسی و سینما)، ۱۷.
  43. شفائیه، فن و هنر عکاسی، ۲۱۰.
  44. ایتون، شیمی عکاسی، ۱۱.
  45. Editors, Life Library of Photography, Print:‎ 66.
  46. شفائیه، فن و هنر عکاسی، ۲۴۳.
  47. ایتون، شیمی عکاسی، ۱۲.
  48. عباسی، فرهنگ عکاسی، ۱۰۵ و ۱۰۶.
  49. عباسی، فرهنگ عکاسی، ۱۰۶.
  50. عباسی، فرهنگ عکاسی، ۱۲.
  51. Kodak, Processing (Z) Manuals.
  52. هوگ‌لند، عکاسی دیجیتال، ۱۶.
  53. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۲۹.
  54. Digital Photography Review, PhotoAccess reveals.
  55. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۳۴.
  56. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۱۰.
  57. آفتاب، آشنایی با هیستوگرام.
  58. صفاکار، عکاسی و دوربین‌های عکاسی، ۳۵.
  59. Editors, Life Library of Photography, 108.
  60. شفائیه، فن و هنر عکاسی، ۳۳.
  61. صفاکار، عکاسی و دوربین‌های عکاسی، ۱۷۲.
  62. شفائیه، فن و هنر عکاسی، ۴۸.
  63. هوگ‌لند، عکاسی دیجیتال، ۱۵.
  64. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۲۴.
  65. هوگ‌لند، عکاسی دیجیتال، ۱۴.
  66. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۲۹۵.
  67. دانایی، آموزش نوین عکاسی، ۲۱۹.
  68. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۸۷.
  69. McHugh, Understanding Camera Lenses.
  70. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۸۷.
  71. گل‌گلاب، بررسی فنی عکاسی.
  72. کوربت، اصول عکاسی دیجیتال، ۶۴.
  73. دانایی، آموزش نوین عکاسی، ۳۸.
  74. کوربت، اصول عکاسی دیجیتال، ۶۶.
  75. کوربت، اصول عکاسی دیجیتال، ۶۶.
  76. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۸۸.
  77. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۸۸.
  78. کوربت، اصول عکاسی دیجیتال، ۶۸.
  79. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۲۳.
  80. دانایی، آموزش نوین عکاسی، ۱۲۹.
  81. کوربت، اصول عکاسی دیجیتال، ۷۰.
  82. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۳۰.
  83. عریضی، روش نوین عکاسی، ۵۲.
  84. دانایی، آموزش نوین عکاسی، ۱۴۷.
  85. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۸۳.
  86. دانایی، آموزش نوین عکاسی، ۱۴۸.
  87. Hogan, Filtration 101.
  88. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۸۶.
  89. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۸۴–۸۶.
  90. هوگ‌لند، عکاسی دیجیتال، ۴۸.
  91. Steve’s Digicams, Use a Monopod.
  92. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۲۹۲.
  93. صفاکار، عکاسی و دوربین‌های عکاسی، ۶۱.
  94. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۳۱۴۰.
  95. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۲۹۰.
  96. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۳۰۶.
  97. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۲۹۲.
  98. هوگ‌لند، عکاسی دیجیتال، ۱۲۹.
  99. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۴۰–۴۱.
  100. دانایی، آموزش نوین عکاسی، ۲۹۰.
  101. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۲۹۰.
  102. هوگ‌لند، عکاسی دیجیتال، ۱۱۷.
  103. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۷۳.
  104. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۳۱۱.
  105. هوگ‌لند، عکاسی دیجیتال، ۱۱۹.
  106. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۷۸.
  107. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۷۸.
  108. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۷۹.
  109. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۶۹.
  110. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۶۹.
  111. , Still Life Photography.
  112. Gitonga, Photography Genre.
  113. نظری، ش‍ی‍وه‌ه‍ا و ت‍ک‍ن‍ی‍ک‌ه‍ای عکاسی.
  114. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۵۲.
  115. شفائیه، فن و هنر عکاسی، ۱۸۸.
  116. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۵۶.
  117. ثانی، نگاهی دوباره به تعریف «عکس طبیعت».
  118. موسوی، عکاسی از حیات وحش ایران.
  119. ثانی، نگاهی به عکس طبیعت.
  120. موسوی، عکاسی از حیات وحش ایران.
  121. صفاتاج، هنر عکاسی منظره.
  122. Carlebach, Orgins of Photojournalism, 23.
  123. شکرخواه، مفاهیم: فتوژورنالیسم چیست؟.
  124. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۴۹–۱۴۸.
  125. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۴۲–۱۴۳.
  126. McClard, History of Silhouette.
  127. دانایی، آموزش عکاسی، ۲۱۶.
  128. نورنگار، عکاسی ضد نور (سیلوئت).
  129. McHugh, Dynamic Range Digital Photography.
  130. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۶۶.
  131. Mann, How to Photograph Cars, 58.
  132. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۵۵.
  133. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۶۰.
  134. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۶۰.
  135. خرمی‌راد، راهنمای عکاسی دیجیتال، ۱۶۷.
  136. http://www.in2white.com/
  137. مون‌بلان، سوژه بزرگترین عکس دنیا بی‌بی‌سی فارسی
  138. ، رشته عکاسی.
  139. ، رشته عکاسی.

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]

عکاسی در پروژه‌های خواهر

در ویکی‌واژه واژهٔ «عکاسی» در ویکی‌واژه
در ویکی‌انبار نگارخانهٔ مرتبط در ویکی‌انبار
در ویکی‌انبار پرونده‌های مرتبط در ویکی‌انبار

Фотогра́фия — технология записи изображения путём регистрации оптических излучений с помощью фотоматериала или светочувствительной матрицы. В отличие от некоторых других языков, в русском слово «фотография» используется только применительно к неподвижным изображениям. В то же время, в профессиональном кинематографе этот термин обозначает изобразительное решение фильма, создаваемое кинооператором. Фотографиями также называются конечные отпечатки, изготовленные на фотобумаге химическим способом или на обычной бумаге цифровым принтером.

На технологиях фотографии основано фотоискусство, которое считается одним из видов изобразительного искусства, и занимает ключевое место в современной массовой культуре. Первое устойчивое фотографическое изображение было создано в 1822 году французом Жозефом Нисефором Ньепсом, но оно не сохранилось до наших дней. Датой изобретения технологии по решению IX Международного конгресса научной и прикладной фотографии считается 7 января 1839 года, когда Франсуа Араго сделал доклад о дагеротипии на заседании Французской академии наук[1][2][3][4].

Человек, осуществляющий фотосъёмку называется фотографом. В большинстве случаев он же выполняет все остальные стадии создания фотоизображения, однако часто техническая часть работы выполняется фотолаборантами, ретушёрами, фоторедакторами и представителями других профессий. В профессиональной студийной фотографии некоторые обязанности фотограф перепоручает своим ассистентам.

Сеанс съёмки в фотоателье. 1920-е годы
Фотожурналисты за работой. 2008 год

Этимология

Сам термин «фотография» (фр. photographie от др.-греч. φῶς (род. п. φωτός) «свет» и γράφω «пишу»; светопись — техника рисования светом) появился в 1839 году, его использовали одновременно и независимо два астронома — английский, Джон Гершель, и немецкий, Иоганн фон Медлер[5]. В Российской империи довольно долго использовали буквальный перевод «светопись» этого же термина, но он в конце концов уступил место общепринятому.

История фотографии

Рисование ландшафтов с помощью камеры-обскуры

Изобретение фотографии стало возможным благодаря объединению нескольких открытий, сделанных задолго до этого. Древнекитайский философ Мо-цзы ещё в V веке до нашей эры описал действие камеры-обскуры[6]. Позднее, в IV и V веках, греческие математики Аристотель и Евклид независимо друг от друга описали аналогичное устройство. Рисовальщики начали использовать это приспособление для создания перспективных картин уже в средние века, а среди художников эпохи Ренессанса камера-обскура была широко известна под названием «тёмная комната». В 1694 году Вильгельм Хомберг описал фотохимические реакции, когда вещества изменяют окраску под действием света. Он же обратил внимание на чувствительность к свету нитрата серебра, открытого тремя столетиями раньше Альбертом Великим[7]. Первым человеком, доказавшим, что свет, а не тепло делает серебряную соль тёмной, был немецкий физик Иоганн Гейнрих Шульце. В 1725 году, пытаясь приготовить светящееся вещество, он случайно смешал мел с азотной кислотой, в которой содержалось немного растворённого серебра. Шульце обратил внимание на то, что когда солнечный свет попадал на белую смесь, она становилась тёмной, в то время как смесь, защищённая от солнечных лучей, совершенно не изменялась. Этот эксперимент дал толчок целой серии наблюдений, открытий и изобретений в химии, которые спустя немногим более столетия привели к изобретению фотографии.

Изобретение фотографии

Старейшая сохранившаяся фотография «Вид из окна в Ле Гра», 1826 год
Бумажный негатив первого фотоснимка Тальбота «Окно аббатства Лекок». 1835 год

Первая известная попытка фиксации изображения химическим способом предпринята Томасом Веджвудом и Гемфри Дэви. Уже в 1802 году они могли получать фотограммы при помощи солей серебра, не зная способа их закрепления[8]. Первым практическим успехом на пути к появлению фотографии стало изобретение Нисефором Ньепсом гелиографии (фр. Héliographie)[7]. Наиболее раннее из сохранившихся изображений, снятых с помощью этой технологии камерой-обскурой, датировано 1826 годом и известно под названием «Вид из окна в Ле Гра». С небольшими усовершенствованиями гелиография позднее широко использовалась для тиражирования готовых снимков, полученных другими способами, но для съёмки с натуры она оказалась непригодной, давая слишком контрастное изображение почти без полутонов и мелких деталей[9].

14 декабря 1829 года Ньепс заключил нотариальный договор о дальнейшей совместной работе с создателем первой диорамы Луи Дагером, проводившим собственные опыты в области закрепления изображения[10]. Некоторое время изобретатели вели свои работы параллельно, однако успех был достигнут Дагером уже после смерти партнёра. В 1839 году он опубликовал способ получения изображения на медной пластине, покрытой серебром. После экспонирования пластина проявлялась парами нагретой ртути, а затем закреплялась в растворе поваренной соли. Получаемый таким способом единственный экземпляр снимка при определённом освещении выглядел, как высококачественный позитив, подробно отображающий мельчайшие детали объектов съёмки[11]. Свой способ получения фотографического изображения Дагер назвал «дагеротипия» и передал в общественное достояние в обмен на пожизненную пенсию[12].

Практически одновременно англичанин Уильям Генри Фокс Тальбот изобрёл негативно-позитивную технологию получения фотографического изображения, которую назвал «калотипия». В качестве носителя изображения Тальбот использовал бумагу, пропитанную хлористым серебром. Процесс позволял тиражировать позитивное изображение с помощью контактной фотопечати. Получаемый позитив уступал дагеротипу в качестве из-за отображения волокнистой структуры бумаги и грубых полутонов. Этот факт наряду с необходимостью патентных отчислений за пользование технологией сыграл ключевую роль в том, что дагеротипия надолго стала доминирующим фотопроцессом. Одним из её главных применений стало портретирование. Уже к середине 1840-х годов дагеротипный фотопортрет почти полностью вытеснил портретную миниатюру, заставив большинство художников этого направления переквалифицироваться в фотографы[13].

Практически неизвестным в истории фотографии остался Ипполит Байар, в 1839 году представивший фотографии, полученные с помощью собственного прямопозитивного метода[14]. Кроме того, в 1833 году метод получения фотографии при помощи нитрата серебра опубликовал франко-бразильский изобретатель и художник Эркюль Флоранс. Свой метод он не запатентовал, и о его исследованиях стало известно лишь в 1970-х годах[15]. Дагеротипия и калотипия использовались до второй половины XIX века, уступив место мокрому коллодионному процессу, соединившему преимущества негативно-позитивного метода Тальбота и высокой светочувствительности. Появившаяся тогда же альбуминовая печать давала высококачественные бумажные отпечатки со стеклянных коллодионных негативов. Главным недостатком мокрого коллодия оказалась необходимость экспонирования и лабораторной обработки влажных фотопластинок в течение нескольких минут после полива эмульсии, пока светочувствительный слой остаётся проницаемым для обрабатывающих растворов. Проблема была решена только после изобретения английским врачом Ричардом Меддоксом в 1871 году желатиносеребряного процесса и так называемых «сухих» фотопластинок[16].

Завершающей инновацией стала возможность использования в качестве подложки целлулоида вместо стекла, благодаря изобретению Ганнибалом Гудвином желатинового противоскручивающего контрслоя в 1887 году[17]. Так место фотопластинок в начале XX века заняла листовая и рулонная фотоплёнка с желатиносеребряной эмульсией, доминирующая в аналоговой фотографии до сегодняшнего дня.

Цветная фотография

Первые попытки получить фотографическое изображение в натуральных цветах начались сразу же после изобретения фотографии. Ещё Ньепс пытался зафиксировать цвет напрямую, опираясь на свойство некоторых веществ менять окраску под действием цветного излучения. Первым результатом в этом направлении исследований стала «гелиохромия», которую пытался запатентовать в 1853 году американец Ливай Хилл[18]. Однако, подробности технологии изобретателем не раскрывались, а большинство современников считали его мошенником, выдающим раскрашенные дагеротипы за цветную фотографию[19][20]. Известны работы, проводившиеся в этом же направлении Александром Беккерелем, в 1849 году получившим на хлорированной серебряной пластинке цветное изображение видимого спектра, быстро выцветающее под прямым освещением[21]. Логическим завершением этих исследований стало изобретение в 1891 году липпмановского процесса, который обеспечивал физически точное воспроизведение цвета, но оказался непригодным для практического применения[22].

Основные усилия по разработке цветной фотографии сосредоточились в области трёхцветных технологий, основанных на теории цветоощущения, созданной в 1855 году Джеймсом Максвеллом. Она опиралась на теорию Гельмгольца-Юнга о существовании трёх видов светочувствительных колбочек в сетчатке человеческого глаза. По этой теории свет должен разделяться на три основных составляющих, которые отдельно регистрируются, а затем вновь объединяются, давая полноцветное изображение за счёт явления метамерии. Первый устойчивый цветной фотоснимок «Тартановая лента» был сделан Томасом Саттоном по этому методу в 1861 году. Вторым важнейшим шагом в создании цветной фотографии стало открытие в 1873 г. немецким фотохимиком Германом Фогелем явления оптической сенсибилизации с помощью веществ, способных сообщать серебряным соединениям чувствительность к длинноволновым участкам спектра[23].

Цветной снимок Прокудина-Горского и пластинка с цветоделёнными позитивами

Прогресс сенсибилизации фотоматериалов шёл поэтапно, начавшись с получения ортохроматических эмульсий Иосифом Эдером с помощью эритрозина[24]. Полностью весь видимый спектр стал доступен для регистрации только после открытия Бенно Гомолкой сенсибилизатора пинацианола в 1906 году[25]. Лишь после этого трехцветная фотография смогла полноценно отображать натуральные цвета объектов съёмки. Появились многочисленные конструкции «цветных» фотоаппаратов, осуществлявших цветоделение последовательной или одновременной съёмкой за разными светофильтрами. Наиболее популярный тип фотоаппаратов для последовательной съёмки на удлинённую панхроматическую фотопластинку сконструировал немецкий учёный Адольф Мите, а массовый выпуск наладил Вильгельм Бермполь[26]. Камерой Бермполя-Мите русский фотограф Сергей Прокудин-Горский создал одну из наиболее масштабных для своего времени коллекций цветных фотографий[27][28].

Наряду с раздельной съёмкой частичных цветоделённых изображений с начала XX века стали активно развиваться растровые методы цветной фотографии, фиксирующие разные составляющие спектра на общем фотоматериале. В частности, в 1907 году были запатентованы и поступили в свободную продажу фотопластинки «Автохром» братьев Люмьер, позволяющие получать цветные диапозитивы обычным фотоаппаратом. Несмотря на многочисленные недостатки (низкое разрешение и невозможность тиражирования), метод быстро завоевал популярность, и до 1935 года во всём мире было произведено 50 миллионов автохромных пластинок. Большинство недостатков ранних технологий цветной фотографии удалось устранить лишь в многослойных фотоматериалах, регистрирующих частичные изображения в разных эмульсионных слоях, расположенных друг над другом. Решающую роль сыграло изобретение хромогенных фотоматериалов, синтез цвета в которых происходил в соответствии с принципами, реализованными немецкими учёными Рудольфом Фишером и Иоганном Зигристом в 1912 году[29]. Полноценное воплощение процесс получил в 1936 году, благодаря компании Agfa, выпустившей обращаемую фотоплёнку «Agfacolor Neu»[30][31]. Практически одновременно увидела свет фотографическая версия аналогичной киноплёнки «Kodachrome», выпущенной в США годом раньше[32].

Тиражирование и фотоиллюстрация

Одной из главных проблем дагеротипии оказались практически непреодолимые трудности тиражирования фотографического изображения, изготавливавшегося в единственном экземпляре. Очень быстро появились фотоаппараты с несколькими объективами, позволявшими получать такое же количество готовых дагеротипов. Тем не менее, полноценное тиражирование оказалось доступным для калотипии, позволявшей печатать с одного негатива неограниченное количество позитивных копий. Тальбот немедленно этим воспользовался, выпустив в 1844 году фотоальбом «Карандаш природы» из отпечатанных вручную фотографий[33]. Однако, даже такой способ оказался слишком дорогостоящим, поскольку кроме печати требовал тщательной лабораторной обработки. Удешевить процесс пытался Луи Дезире Бланкар-Эврар, организовав поточную фотопечать с чётким разделением труда на разных стадиях. Но даже сниженная таким способом себестоимость конечного отпечатка оказалась слишком высока для массового распространения фотопроизведений, быстро приведя мастерскую Эврара к разорению[34][35]. Исследования в направлении полиграфического воспроизведения фотоизображения с высоким качеством велись в рамках конкурса, организованного в 1856 году меценатом Оноре д’Альбер де Люином[36].

Обложка одного из крупнейших иллюстрированных журналов «Life» за 1944 год

Кардинальным решением проблемы стали фотомеханические процессы, позволяющие тиражировать полутоновое изображение с помощью типографского клише[35]. Исторически первой в 1855 году Альфонсом Пуатвеном (фр.) была запатентована фототипия, в оригинальном виде недостаточно совершенная для практического применения. Первый серьёзный успех был достигнут в 1865 году с изобретением вудберитипии, пригодной для глубокой печати фоторепродукций. Фототипия получила массовый рынок под новым названием «коллотипия» после усовершенствований, внесённых в 1868 году Йозефом Альбертом[35]. Замена литографского камня стеклянной подложкой позволила увеличить тиражеустойчивость клише, с которого стали печатать до 1000 дешёвых оттисков высокого качества[37]. Таким способом, остававшимся в употреблении вплоть до конца XX века, печатались открытки, эстампы и книжные иллюстрации. Наиболее высококачественным способом тиражирования фотографий стала фотогравюра, усовершенствованная в 1878 году художником Карелом Кличем[38].

Тем не менее, даже фототипные отпечатки были слишком дороги, особенно для использования в периодической печати. Прорыв в этой области был достигнут в 1880-х годах, одновременно с усовершенствованием цинкографии, объединённой с принципами изобретённой в 1878 году Шарлем Гийомом Пети автотипии[39]. Газетные иллюстрации с регулярным растром позволяли воспроизводить фотографии с невысоким качеством, однако цинкографические клише обладали большой тиражеустойчивостью и были достаточно дёшевы. Первым изданием, где ключевую роль играли фотоиллюстрации, в 1901 году стала немецкая «Berliner Illustrirte Zeitung». Ежедневную публикацию фотографий в 1904 году начала лондонская газета «Daily Mirror» под лозунгом «Смотрите новости, снятые камерой»[40]. Современный вид типографская печать фотографий приобрела с появлением в 1905 году офсетной печати, позволившей точно воспроизводить полутона при невысокой себестоимости[41]. С усовершенствованием полиграфических технологий связано широкое распространение и расцвет иллюстрированных изданий, сыгравших одну из решающих ролей в развитии фотожурналистики и фотографии в целом.

Моментальная фотография

Устройство фотокомплекта «Момент» советского производства. 1 — рулон светочувствительного материала; 4 — капсула с проявляюще-фиксирующей пастой; 5 — поверхность эмульсии, ограниченная кадровой рамкой бумажного ракорда

Моментальной фотографией называется разновидность аналоговой фотографии, позволяющая получать готовые позитивные изображения в течение нескольких минут без обработки в фотолаборатории. Первый патент на фотоаппарат, пригодный для моментальной фотографии, был получен в 1923 году Самуэлем Шлафроком[42]. Устройство представляло собой громоздкую комбинацию съёмочной камеры и портативной фотолаборатории, лишь незначительно уменьшающую время получения готового негатива. Решением проблемы стали фотоматериалы сложной конструкции с интегрированными фотореактивами и возможностью немедленного получения позитива. Их разработка была начата фирмой Agfa в конце 1930-х годов, но массовый выпуск налажен компанией Polaroid лишь в ноябре 1948 года одновременно с появлением фотоаппарата «Polaroid Land 95»[43][44].

Патент на фотопроцесс с переносом изображения зарегистрирован основателем компании Эдвином Лэндом в 1947 году[45][46]. В дальнейшем название компании Polaroid, обладавшей почти монопольными правами на производство фотоматериалов одноступенного фотопроцесса, стало синонимом моментальной фотографии. В СССР осуществлялись попытки производства аналогичных фотокомплектов для фотоаппаратов «Момент» (1952—1954) и «Фотон» (1969—1976). Но популярностью эти модели не пользовались из-за дефицита фотоматериалов соответствующего типа[47][48].

Одноступенный процесс получил широкое распространение в любительской фотографии задолго до появления цифровых технологий. К концу 1970-х годов моментальная фотография занимала большую часть любительского фоторынка. В профессиональной фотографии из-за низкого качества изображения по сравнению с традиционным фотопроцессом одноступенный использовался в более узких прикладных сферах: фото на документы, медицина и научные исследования. В студийной фотографии моментальные фотокомплекты применялись для тестовой съёмки. Такой контроль позволял исключить брак, принося большую экономию крупноформатной цветной обращаемой плёнки и средств на её дорогостоящую лабораторную обработку. Пригодность одноступенного процесса для трансформации изображения сделала его популярным среди фотохудожников[49].

Цифровая фотография

Современная технология фотографии, зародившаяся в 1969 году, когда исследователи Уиллард Бойл и Джордж Смит сформулировали идею прибора с зарядовой связью (ПЗС) для регистрации изображений[50]. Первый экспериментальный бесплёночный фотоаппарат, основанный на фотоэлектрическом преобразовании, создал в 1975 году инженер компании Eastman Kodak Стивен Сассун (англ. Steven Sasson). Применявшаяся в нём ПЗС-матрица имела разрешение 0,01 мегапикселя, а запись данных происходила на компакт-кассету[51]. Первым цифровым фотоаппаратом потребительского уровня в 1988 году стал «Fuji DS-1P», использующий для записи съёмную карту SRAM[52]. В том же году Kodak создал первый цифровой зеркальный фотоаппарат «Electro-Optic Camera» на основе малоформатного фотоаппарата Canon New F-1. Запись полученных данных велась отдельным видеомагнитофоном, соединённым с камерой кабелем[53].

Один из первых цифровых зеркальных фотоаппаратов «Kodak DCS 420»

В результате сотрудничества компаний Nikon и Kodak в августе 1994 года была создана гибридная цифровая камера «Kodak DCS 410» на основе фотоаппарата Nikon F90, съёмная задняя крышка которого заменялась приставкой с ПЗС-матрицей разрешением 1,5 мегапикселя. Данные записывались на карту PCMCIA, встроенную в цифровой задник[54]. В марте 1998 года на рынке появился первый цифровой зеркальный фотоаппарат «Canon EOS D2000» неразъёмной конструкции[55]. Все эти образцы предназначались для фотослужб новостных информационных агентств и стоили от 15 до 30 тысяч долларов. Цена самых дешёвых камер, таких как Canon EOS D30, выпущенного в 2000 году, превышала 2500 долларов, оставаясь неприемлемой для большинства фотографов[56].

Прорыв произошёл в 2003 году, когда на рынке появился любительский зеркальный фотоаппарат Canon EOS 300D, стоимость которого впервые опустилась ниже психологической отметки в 1000 долларов[57]. В течение года аналогичные зеркальные модели выпустили Nikon и Pentax. Благодаря этому факту, а также началу широкого распространения персональных компьютеров, произошло массовое вытеснение плёнки и окончательный переход к цифровой фотографии как в профессиональной, так и в любительской сферах. Уже в 2005 году японскими компаниями, лидирующими на мировом рынке фототехники, было продано 64 770 000 цифровых фотоаппаратов и только 5 380 000 плёночных[58]. В 2006 году большинство производителей отказались от выпуска фотоаппаратов, рассчитанных на фотоплёнку, которая по прежнему доступна в продаже, но всё более дорогостояща[59][60].

Фотографические техники

За время существования фотографии появилось множество технологий получения изображения, часто сильно отличающихся друг от друга, и обеспечивающих совершенно разный результат. Как и в других изобразительных искусствах, эти технологии называются «техниками».

Съёмка камерой

Фотоаппарат (фотографический аппарат, фотокамера) — устройство для получения оптического изображения и его записи. Фиксация неподвижного изображения происходит на фотопластинках, фотоплёнке или в электронной памяти с помощью полупроводникового фотоэлектрического преобразователя. Во время съёмки фотограф регулирует количество света с помощью фотозатвора и диафрагмы объектива, чтобы правильно экспонировать фотоматериал или фотоматрицу. В результате в эмульсионном слое формируется скрытое изображение, а матрица генерирует файл RAW. В обоих случаях изображение требует дальнейших преобразований: фотоматериал подвергают лабораторной обработке, а RAW-файл конвертируют в общепринятые форматы JPEG или TIFF, пригодные для просмотра и печати. В большинстве случаев конвертация происходит непосредственно в фотоаппарате, однако может производиться и на внешнем компьютере[61].

Разновидностью фотоаппарата можно считать киносъёмочный аппарат, который делает вместо одного неподвижного снимка серию кадриков, снимаемых с определённой кадровой частотой. Для этого используется скачковый механизм, прерывисто передвигающий киноплёнку мимо кадрового окна. При последующей проекции с этой же частотой создаётся иллюзия движущегося изображения[62]. Одним из популярных направлений фотоискусства в последние десятилетия стала пинхол-фотография, в которой вместо фотоаппарата используется простейшая камера-обскура или стандартный фотоаппарат с микроскопическим отверстием вместо объектива.

Фотографика

Разновидность изобразительного искусства, в которой фотографическое изображение используется в качестве исходного, и в дальнейшем преобразовывается в плакат или другие графические формы. Расцвет фотографики в СССР пришёлся на конец 1970-х — начало 1980-х годов, когда стали популярны такие технологии, как изополихромия, псевдосоляризация и фотомонтаж[63]. В современной цифровой фотографии аналогичные эффекты достигаются трансформацией снимков в графических редакторах.

Стереофотография

Фотографическое изображение может создавать иллюзию трёхмерного путём одновременной съёмки двух кадров стереопары объективами, оптические оси которых располагаются на расстоянии стереобазиса. Кроме объективов чаще всего дублируется большинство других устройств фотоаппарата: затвор, диафрагма и фотоматрица. Первый стереофотоаппарат для съёмки двойных дагеротипов в 1844 году сконструировал Людвиг Мозер[64]. Во второй половине XIX века коллекционирование стереоснимков для домашнего стереоскопа становится повальным увлечением, и фотографы получают огромный рынок сбыта стереоизображений самого разного содержания, от видовой фотографии до эротики[65]. В начале XX века с появлением кинематографа тенденция пошла на спад, сделав стереофотографию экзотической разновидностью традиционной «плоской». Стереофотография может быть как аналоговой, так и цифровой. Часто для её обозначения используется термин «3D фото».

Двухсторонняя фотография

Пример двухсторонней фотографии

Разновидность фотографии, в которой съёмка происходит одновременно в противоположных направлениях: перед фотоаппаратом, и за ним. Как и в стереофотографии для этого используются два объектива, развёрнутые в противоположные стороны. Качество и разрешение камер, повёрнутых в разные стороны, может отличаться. Иногда задняя камера используется для съёмки самого фотографа. Такое устройство характерно для некоторых экшен-камер и большинства современных смартфонов. Иногда в двухсторонней фотографии используются объективы типа «рыбий глаз» с углом поля зрения 180° каждый. В итоге можно получать сферический обзор, пригодный для специальных целей.

Фотография в невидимых лучах

Съёмка в лучах, невидимых для человеческого зрения, позволяет получать как научные данные, так и необычные художественные эффекты. Например, инфракрасная фотография, популярная среди фотохудожников, придаёт специфический вид ландшафтам, на которых растительность выглядит почти белой, а небо чёрным. В аэрофотографии инфракрасная съёмка позволяет получать чёткие снимки с больших высот, поскольку излучение этого диапазона практически не рассеивается атмосферой[66].

Фотография минерала в видимых и ультрафиолетовых лучах

Съёмка в ультрафиолетовых лучах часто применяется в криминалистике, поскольку даёт возможность выявления подделок документов и идентификации следов преступлений. В науке ультрафиолетовая фотография также позволяет обнаруживать некоторые вещества, неотличимые в видимых лучах. В научной фотографии часто используется одновременная съёмка в разных диапазонах от видимых лучей до невидимых. Последующее совмещение полученных изображений позволяет отслеживать явления, не поддающиеся непосредственной фиксации. При этом разные диапазоны невидимых излучений отображаются на готовом снимке условными цветами.

Такая отрасль науки, как радиография, не относится к фотографии, основанной на регистрации оптических излучений, которыми рентгеновские и гамма-лучи не являются.

Фотография светового поля

Цифровые технологии регистрации изображения и его обработки позволили реализовать новейшую разновидность фотографии светового поля. Процесс позволяет выбирать глубину резкости и производить фокусировку уже готового изображения на любую дистанцию, выбирая точку наводки на мониторе компьютера. При этом вместо простого распределения освещённости на двумерном сенсоре фиксируется векторная картина поля световых лучей за съёмочным объективом. Эта технология сулит наибольшие перспективы в цифровом кинематографе, позволяя реализовывать спецэффекты без «синего экрана», а также исключить съёмочный брак из-за ошибок фокус-пуллера[67][68].

Снимок, полученный методом сканографии

Нестандартные техники

Кроме непосредственной съёмки объектов в фотографии возможна фиксация их формы контактным способом с помощью фотограммы. В этом случае предметы укладываются на фотобумагу и освещаются направленным или рассеянным светом, чтобы получить их теневое изображение. Близким к этому считается техника сканографии, когда объекты укладываются на стекло планшетного сканера. Ещё один способ создания изображения под названием «светографика» заключается в перемещении источников света в кадре фотоаппарата, отрабатывающего длительную выдержку.

Разновидности фотографии

Фотолюбительство

Любительской фотографией занимаются энтузиасты или обычные люди, не ставящие своей целью заработок. Фотолюбители используют фотографию для сохранения памяти о родственниках, туристических поездках и других событиях семейной жизни. Кроме этого любительская фотография может быть хобби, приближаясь в некоторых случаях по качеству к профессиональным образцам, пригодным для продажи. Любительская фотография получила распространение в конце XIX века с появлением первых компактных фотоаппаратов, пригодных для съёмки с рук. В СССР фотолюбители объединялись в фотоклубы, которых по состоянию на 1980 год насчитывалось около 450. В 1975-77 годах был проведён 1-й Всесоюзный фестиваль самодеятельного художественного творчества. На нём любительская фотография представлялась как самостоятельный вид самодеятельного творчества. Итогом этого фестиваля стала проведённая в октябре-декабре 1977 года Всесоюзная выставка работ фотолюбителей в Москве, где было показано около 800 лучших фотоснимков[69]. После Перестройки фотоклубное движение прекратилось, а многие фотолюбители ушли в профессиональную фотографию.

Современные камерафоны сделали фотолюбительство по-настоящему массовым и доступным для каждого, а лёгкость распространения снимков в соцсетях и на фотохостингах резко изменило саму субкультуру любительской фотографии, часто конкурирующей с фотожурналистикой и другими жанрами.

Коммерческая фотография

Коммерческой считается любая разновидность фотографии, к которой автор получает оплату не за художественные достоинства снимка, а за его содержание и техническое качество. Обычно к коммерческой фотографии причисляют:

Фотография еды
  • Рекламная фотография предназначена для изображения продуктов и услуг, и их последующей продажи. Снимки этого типа создаются, как правило, рекламными агентствами или дизайнерскими компаниями.
  • Модная фотография является разновидностью рекламной и предназначена для изображения одежды и украшений, а также человеческого тела. В этой отрасли обычно нанимаются фотомодели, работающие в качестве натурщиц, иногда в обнажённом виде. Иногда разновидностью модной считается эротическая фотография, которая чаще всего используется в рекламе и мужских журналах.
  • Концертная фотография используется в шоу-бизнесе для фиксации и последующей рекламы массовых мероприятий с участием исполнителей популярной музыки и других сценических деятелей. Большинство фотографов, работающих в этом жанре, независимы и могут наниматься менеджментом исполнителей для съёмки конкретных концертов или шоу. По тем же принципам строится театральная фотография.
  • Криминальная фотография предназначена для фиксации картин последствий преступлений, в том числе убийств и ограблений. Коммерческая составляющая этой разновидности фотографии существует не во всех странах: в России ей занимаются сотрудники криминалистических подразделений полиции.
  • Предметная фотография занимается фиксацией неподвижных предметов естественного или искусственного происхождения. Иногда предметная съёмка понимается, как расширенная категория фотографии еды и рекламной.
  • Фотография еды используется как для оформления упаковки, так и для рекламы или редакционных статей о кухне. Близка к предметной съёмке, но имеет свою специфику.
  • Журнальная фотография иллюстрирует какой-либо сюжет или идею, дополняя текст. Обычно заказывается редакцией и выполняется средствами модной фотографии.
  • Фотожурналистика может считаться разновидностью журнальной фотографии, и призвана документировать реальные события без режиссуры и вмешательства.
  • Фотопортрет и свадебная фотография напрямую продаются непосредственному заказчику. Эти же задачи выполняет посмертная фотография.
  • Ландшафтная фотография создаётся для фиксации вида конкретных мест, для этих же целей служит архитектурная фотография. Последняя обладает некоторыми особенностями, связанными со спецификой отображения зданий.
  • Интерьерная фотография близка к архитектурной, но изображает внутренний вид помещений и их убранство.
  • Целью фотоохоты является описание жизни диких животных.
  • Фотография папарацци являются разновидностью фотожурналистики, которая занимается фиксацией неожиданных и пикантных подробностей частной жизни знаменитостей.
  • Фотография домашних животных близка к портретной, и бывает как студийной, так и в естественных условиях, например дома у заказчика.
  • Стоковая фотография охватывает все вышеперечисленные разновидности и предусматривает централизованное распространение коммерческой фотографии путём продажи через интернет[70]. Фотографы предоставляют неисключительные права на свои фотографии специализированным фотобанкам, осуществляющим их продажу любым заинтересованным изданиям или лицам. Такой способ распространения позволяет торговать снимками, сделанными без предварительного заказа, но пригодными для иллюстрирования наиболее популярных журналистских тем, создания календарей, постеров и других целей[71].

Фотожурналистика

Фотожурналистика является одним из наиболее распространённых применений фотографии, создающейся в общественных интересах для освещения текущих новостей. Фотожурналистика резко выделяется среди других похожих направлений фотографии (таких, как документальная, уличная фотография и фотография знаменитостей) жёстким соблюдением этических норм, гарантирующих беспристрастность при изложении информации. Особенности профессии заставляют фотожурналистов быть информированными во всех общественно важных событиях, происходящих на территории распространения своего издания, а также иметь представление об общемировом общественно-политическом контексте. При этом кроме информативности фотографии должны быть эстетически интересны, привлекая внимание к освещаемой новости.

Фотоискусство

Произведение фотоискусства

Изобретение и массовое применение фотографии изменило представление об исторических событиях не в меньшей степени, чем изобретение письменности[72]. В начале истории фотографии фотохудожники подражали живописному импрессионизму, применяя «мягкий фокус» и размытие снимка, положив начало так называемому пикториализму[73]. Кроме формального подражания изобразительным искусствам для пикториальной фотографии характерны также различные техники благородной фотопечати, в том числе платинотипия и бромойль. В начале XX века появилась так называемая «прямая фотография», основа которой во многом заложена создателем общества «Фото Сецессон» Альфредом Стиглицем. При этом «отцом» прямой фотографии считается Пол Стренд, первым сформулировавшей её принципы[74].

Дальнейшим шагом развития фотоискусства стало появление в Европе фотографии «нового видения», рождённой под влиянием немецкого Баухауза и советского конструктивизма. Для этого течения характерны отказ от традиционных изобразительных техник и обращение к утопическим идеям переустройства мира. В рамках «нового видения» развиваются такие техники, как фотограмма и фотомонтаж, к которому можно отнести в том числе и многократную экспозицию[75]. Наиболее известны такие представители течения, как Ласло Мохой-Надь и Александр Родченко. Другой важнейшей частью фотоискусства в начале XX столетия становится документальная фотография, родоначальниками которой считаются Льюис Хайн и Джейкоб Риис. В отличие от фотожурналистики, нацеленной на отражение сиюминутных новостей, документальная фотография склонна к социальным и историческим обобщениям, становясь отражением эпохи. В XXI веке художественная фотография оказалась под сильным влиянием современного искусства, став одним из его направлений.

Произведения фотоискусства часто имеют высокую аукционную стоимость. Так, в 2004 году на лондонском аукционе «Сотбис» фото-диптих «99 центов» был продан за рекордную сумму 3 346 456 долларов США, уплаченных украинским бизнесменом Пинчуком[76]. Фотография является одной из дисциплин в категории «Визуальные искусства» на Международных Дельфийских играх (МДС)[77][78], а также одной из номинаций на Молодёжных Дельфийских играх России.

Судебная фотография

До появления копировальных аппаратов фотокопия документов была широко распространена в юриспруденции. Заверенная нотариусом фотокопия «Свидетельства о смерти» академика Г. Н. Горелова

Применение фотографии, как плёночной, так и цифровой (а ныне и развитие методик распознавания и обработки изображений), позволило принципиально изменить деятельность органов следствия, сделало ряд уже выработанных судебных норм более объективными и позволило выработать новые, основанные на документальных свойствах и функциях фотографии, на способности её объективно фиксировать образ события. Однако появление цифровой фотографии, развитие программ для редактирования изображений чрезвычайно усложнило доказательство подлинности фотографий. Компромиссом на сегодняшний день является признание (по умолчанию) подлинности плёночного фотоснимка и цифрового, сделанных в контролируемых условиях. До появления копировальных аппаратов фотокопия документов была широко распространена в юриспруденции. Изменился подход к ведению документации (на сегодняшний день почти все документы: паспорт, права, визы, личные дела, резюме и т. д.) обязательны с фотографией.

Научная фотография

Астрономия, микроскопия, ядерная физика, биология, картография: в этих сферах использование фотографии привело к колоссальному скачку в объективности получаемых результатов, расширению возможностей и ускорению исследований. Переход астрономов от наблюдений к фотографии с длительными выдержками полностью изменил эту науку и доступные для исследования пространства[79].

В честь фотографического метода назван астероид (443) Фотографика, открытый в 1899 году Максом Вольфом, пионером этого метода в астрономии.

Фототерапия

В рамках арт-терапии в 1970-х годах сформировалось направление — фототерапия (арт-терапия), которое может использоваться как в рамках комплексов психотерапевтических техник, так и в качестве самостоятельной психотехники[80].

Теория фотографии

Теория фотографии — направление аналитики, посвященное изучению фотографического изображения. Фотографическая критика обращает внимание на то, что классическое деление художественных категорий не отражает природу и специфику фотографии[81], а изучение жанров, методов и техник не раскрывает характер фотографии как феномена[82]. Центральная проблема аналитики фотографии — определение критериев изображения и объекта[83]. Снимок связан с уже готовой формой, что поднимает вопрос о художественном статусе, авторстве и произведении[84]. В то же время, фотография затрагивает проблему языка[85], теории образа[86], ставит вопрос о бесспорном характере принятого художественного регламента[87] и зарождает сомнение в устойчивости картины объективного мира[88]. Как дисциплина, теория и критика фотографии сформирована в работах Вальтера Беньямина, Сьюзен Зонтаг, Ролана Барта, Вилема Флюссера, Розалинды Краусс, Андре Руйе.

Фотография и закон

В разных странах мира фотографирование регулируется законом по-разному. В России, как и в большинстве Западных стран, считается, что фотосъёмка допустима в любых общественных местах, при ограничении её свободы в частных владениях, когда это затрагивает права отдельных граждан или организаций. Так, в США свобода фотографии защищается первой поправкой к Конституции, и в общественном пространстве допустимо фотографирование любых видимых предметов и явлений[89]. В Великобритании эта свобода частично ограничена Контртеррористическим Актом от 2008 года, дающим полиции право пресекать попытки фотографирования в особых случаях даже фотожурналистами[90]. В большинстве стран Ближнего Востока фотографирование на улице без разрешения снимаемых может привести к аресту и тюремному сроку[91].

Частное лицо, фотоснимок которого опубликован в СМИ без его согласия, в некоторых случаях может получить судебную компенсацию за вторжение в частную жизнь. В большинстве стран публикация снимков, изображающих несовершеннолетних детей, требует разрешения родителей[92]. Поэтому все модели, участвующие в фотосессиях, в обязательном порядке подписывают так называемый «модельный релиз», в котором отказываются от возможных претензий[93]. Исключение могут составлять только случаи, когда съёмка происходит в общественном месте, где разрешение не требуется. Аналогичный релиз требуется при публикации снимков, изображающих памятники и здания, представляющие собой интеллектуальную собственность[94].

Наряду с этими обстоятельствами, фотография является объектом авторского права. Любой снимок, если он не выполнен по специальному заказу, защищён от незаконного копирования, тиражирования и публикации без разрешения автора. При разовой публикации в СМИ фотографу должен быть выплачен гонорар, а в случае повтора в большинстве случаев отчисляется роялти. Некоторые фотоагентства выкупают у автора неисключительные права, выплачивая одноразовый гонорар, независимо от факта и количества последующих публикаций. При покупке исключительных прав фотограф полностью отчуждает в пользу покупателя все права на неограниченное использование и публикацию проданной фотографии.

См. также

Фотоконкурсы

Примечания

  1. Общий курс фотографии, 1987, с. 3.
  2. Творческая фотография, 1986, с. 9.
  3. Краткий справочник фотолюбителя, 1985, с. 11.
  4. Химия и жизнь, 1966, с. 45.
  5. Etymology of «photography».
  6. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 11.
  7. 1 2 Очерки по истории фотографии, 1987, с. 186.
  8. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 13.
  9. Foto&video, 2010, с. 88.
  10. 100 лет фотографии, 1938, с. 28.
  11. Фотография, 1988.
  12. 100 лет фотографии, 1938, с. 37.
  13. Краткая история фотографии, 2015, с. 18.
  14. Новая история фотографии, 2008, с. 28.
  15. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 20.
  16. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 33.
  17. Химия и жизнь, 1988, с. 36.
  18. Вячеслав Карп. АДДИТИВНЫЕ МЕТОДЫ В ФОТОГРАФИИ (рус.). Энциклопедия театра (23 ноября 2014). Проверено 6 марта 2016.
  19. Этапы развития фотографии. Фотоэмульсия (рус.). История фотографии. Printservice. Проверено 6 марта 2016.
  20. Nell Greenfieldboyce. Smithsonian Unravels Color Photography Mystery (англ.). Research News. NPR (31 October 2007). Проверено 6 марта 2016.
  21. Советское фото, 1982, с. 41.
  22. Фотокинотехника, 1981, с. 402.
  23. Основы чёрно-белых и цветных фотопроцессов, 1990, с. 167.
  24. Очерки по истории фотографии, 1987, с. 102.
  25. History of Film Colour Sensitivity. // DPTips-Central. Проверено 2 марта 2016.
  26. Карманный справочник по фотографии, 1933, с. 287.
  27. Камера Прокудина-Горского (рус.). БЛОГ ДОКТОРА И ГРАЖДАНИНА (17 января 2012). Проверено 28 февраля 2016.
  28. Творческий путь фотографа и журналиста С. М. Прокудина-Горского (рус.). Pandia. Проверено 6 марта 2016.
  29. Цветовоспроизведение, 2009, с. 360.
  30. Основы чёрно-белых и цветных фотопроцессов, 1990, с. 169.
  31. Michael Talbert. AGFACOLOR Ultra (additive) and Neu (subtractive) Reversal Films (англ.). Early Agfa colour materials. Photographic Memorabilia. Проверено 17 июля 2013. Архивировано 31 августа 2013 года.
  32. Советское фото, 1982, с. 42.
  33. Очерки по истории фотографии, 1987, с. 189.
  34. Новая история фотографии, 2008, с. 229.
  35. 1 2 3 Лекции по истории фотографии, 2014, с. 38.
  36. Новая история фотографии, 2008, с. 226.
  37. Идентификация, хранение и консервация фотоотпечатков, выполненных в различных техниках, 2013, с. 37.
  38. Краткая энциклопедия печатных технологий, 2012, с. 26.
  39. Новая история фотографии, 2008, с. 231.
  40. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 272.
  41. Фотомеханические процессы, 1932, с. 322.
  42. Samuel Shlafrock. Фотоаппарат (англ.). Патент US1559795. Бюро по патентам и товарным знакам США (5 December 1923). Проверено 9 марта 2014.
  43. История компании Polaroid (рус.). История фотографии. Принт Сервис. Проверено 18 апреля 2014.
  44. Эдвин Лэнд запатентовал камеру «Polaroid» (рус.). 17 июля 1970. Календарь. Проверено 9 марта 2014.
  45. Фотокинотехника, 1981, с. 81.
  46. Развитие одноступенного диффузионного процесса (рус.). Фототехника. Hitech. Проверено 9 марта 2014.
  47. «Фотоны» (рус.). Фототехника. Zenit Camera. Проверено 9 марта 2014.
  48. Фотокомплект Момент (рус.). Чернобелые фотоматериалы. Сайт «Фотоискусство». Проверено 9 марта 2014.
  49. Катя Кожевникова. Искусство на Polaroid (рус.). Культура. Il De Beaute (11 июля 2012). Проверено 14 марта 2014.
  50. The Nobel Prize in Physics 2009 (англ.). Проверено 6 октября 2009. Архивировано 9 апреля 2012 года.
  51. Первая камера на ПЗС-матрице (рус.). История фотографии. Printservice. Проверено 20 января 2016.
  52. 1988 (англ.). 1980s. Digicamstory. Проверено 6 февраля 2014.
  53. The Electro-Optic Camera (англ.). The World's First DSLR. James McGarvey. Проверено 18 января 2014.
  54. DCS-400 Series with Nikon N90(s)/F90(x) body Chassis (англ.). A brief info on Kodak DCS-Series Digital Still SLR cameras. Photography in Malaysia. Проверено 3 января 2014.
  55. A brief info on Kodak DCS-Series Digital Still SLR cameras (англ.). Photography in Malaysia. Проверено 3 августа 2017.
  56. Владимир Родионов, Александр Цикулин. Canon EOS D30 (рус.). Изображение в числах. iXBT.com (2 апреля 2001). Проверено 25 января 2016.
  57. Владимир Родионов. Canon EOS 300D (рус.). Изображение в числах. iXBT.com (21 октября 2003). Проверено 21 января 2014.
  58. Canon прекращает разработку новых пленочных фотоаппаратов (рус.). РБК (25 мая 2006). Проверено 5 февраля 2016.
  59. Canon вслед за Nikon отказался от пленки (рус.). «7 Days» (26 мая 2006). Проверено 5 февраля 2016.
  60. Canon прекращает разработку новых пленочных фотоаппаратов (рус.). РБК (25 мая 2006). Проверено 5 февраля 2016.
  61. Сергей Асмаков. JPEG, TIFF и RAW: в чем разница? (рус.). «Компьютер Пресс» (ноябрь 2004). Проверено 10 июля 2017.
  62. Артишевская, 1990, с. 8.
  63. Фотографика (рус.). Кафедра дизайна. Московский региональный социально-экономический институт. Проверено 2 апреля 2017.
  64. Очерки по истории фотографии, 1987, с. 207.
  65. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 37.
  66. Основы чёрно-белых и цветных фотопроцессов, 1990, с. 106.
  67. MediaVision, 2016, с. 39.
  68. Rishi Sanyal, Jeff Keller. Change of focus: 755 MP Lytro Cinema camera enables 300 fps light field video (англ.). DPReview (11 April 2016). Проверено 11 июня 2017.
  69. Фотокинотехника, 1981, с. 172.
  70. Денис Ярковой. Стоковая фотография — заработок в интернете (рус.). Персональный сайт фотографа. Проверено 27 августа 2017.
  71. Стоковая фотография и фотобанки: как заработать фотографу в интернете (рус.). «Openbusiness». Проверено 27 августа 2017.
  72. Фотокинотехника, 1981, с. 83.
  73. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 146.
  74. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 168.
  75. Лекции по истории фотографии, 2014, с. 183.
  76. Топ-10 самых дорогих фотографий мира (рус.). газета «Коммерсантъ» (18 января 2010). Проверено 26 августа 2017.
  77. Дельфийские игры нового времени. // delphic-games.com. Проверено 12 июня 2012. Архивировано 22 июня 2012 года.
  78. Марина Чернявская. Визуальные искусства на Дельфийских играх. // upload.wikimedia.org. Проверено 12 июня 2012. Архивировано 20 июня 2012 года.
  79. ..качественный скачок в знаниях о физической природе
  80. А. И. Копытин. Варианты применения фотографии в психотерапии и тренинге
  81. Сосна Н. Фотография и образ: визуальное, непрозрачное, призрачное. М.: Новое литературное обозрение, 2011. — 200 с. ISBN 978-5-86793-860-4
  82. Барт Р. Camera lucida / пер., коммент. и послесловие М. К. Рыклина. — М.: Ad Marginem, 1997. — ISBN 5-88059-035-6
  83. Сонтаг, С. О фотографии/ Пер. Викт. Голышева. М.: Ад Маргинем Пресс, 2013. — 272 с. ISBN 978-5-91103-136-7
  84. Краусс Р. Дискурсивные пространства фотографии. // Подлинность авангарда и другие социальные мифы. М.: Художественный журнал, 2003, с. 135—152. — ISBN 5-901116-05-4
  85. Васильева Е. Идея знака и принцип обмена в поле фотографии и системе языка. // Вестник Санкт-Петербургского государственного университета. Серия 15., 2016, вып. 1, с. 4-33.
  86. Петровская Е. Теория образа. М.: Российский государственный гуманитарный университет, 2011. — 283 c. ISBN 978-5-7281-1173-3.
  87. Сонтаг, С. О фотографии/ Пер. Викт. Голышева. М.: Ад Маргинем Пресс, 2013. — 272 с. ISBN 978-5-91103-136-
  88. Васильева Е. Фотография и феномен времени. // Вестник Санкт-Петербургского государственного университета. Серия 15., 2014, вып. 1, с. 64-79.
  89. You Have Every Right to Photograph That Cop. American Civil Liberties Union.
  90. (28 January 2009) «Jail for photographing police?». British Journal of Photography.
  91. Достопримечательности Саудовской Аравии разрешено фотографировать (рус.). «Travel» (6 июля 2005). Проверено 17 сентября 2017.
  92. Об административной ответственности за размещение фотографий несовершеннолетних без согласия их родителей и иных законных представителей (рус.). Прокуратура Кировской области. Проверено 24 сентября 2017.
  93. Model release (рус.). Проверено 17 сентября 2017.
  94. Что такое Model Release и Property Release? (рус.). Fotostoki. Проверено 17 сентября 2017.

Литература

  • Вальтер Беньямин. Краткая история фотографии / Сергей Ромашко. — М.: «Ад Маргинем Пресс», 2015. — 168 с. — ISBN 978-5-91103-251-7.
  • К. В. Вендровский Вы нажимаете на кнопку — мы делаем остальное (рус.) // «Химия и жизнь» : журнал. — 1988. — № 11. — С. 30—37. — ISSN 0130-5972.
  • Гавришина О. Империя света: фотография как визуальная практика эпохи «современности». — М.: Новое литературное обозрение. 2011. — 192 с.: ил. ISBN 978-5-86793-898-7
  • Александр Галкин Солнечный рисунок (рус.) // «Foto&video» : журнал. — 2010. — № 12. — С. 86—89.
  • Е. А. Иофис. Фотокинотехника. — М.: «Советская энциклопедия», 1981. — 449 с. — 100 000 экз.
  • Е. А. Иофис Фотография. Близкое и далёкое (рус.) // «Химия и жизнь» : журнал. — 1966. — № 3. — С. 45—49. — ISSN 0130-5972.
  • Краус Р. Переизобретение средства: История фотографии // Синий диван. — 2003. — № 3. — С.105—127.
  • Краус Р. Дискурсивные пространства фотографии. // Подлинность авангарда и другие социальные мифы. М.: Художественный журнал, 2003, с. 135—152. — ISBN 5-901116-05-4
  • Ю. К. Лауберт. Фотомеханические процессы / В. Попов. — М.: «Гизлегпром», 1932. — 416 с. — 7000 экз.
  • Владимир Левашов. Лекция 1. Предыстория и открытие медиума // Лекции по истории фотографии / Галина Ельшевская. — 2-е изд.. — М.: «Тримедиа Контент», 2014. — С. 11—28. — 464 с. — ISBN 978-5-903788-63-7.
  • Алекс Мастер Камера Lytro Cinema (рус.) // «MediaVision» : журнал. — 2016. — № 5. — С. 37—39.
  • А. В. Максимова, К. А. Мисюра-Аладова, Ю. А. Богданова. Идентификация, хранение и консервация фотоотпечатков, выполненных в различных техниках / Е. А. Васильева. — СПб.: «Государственный музейно-выставочный центр РОСФОТО», 2013. — 47 с.
  • Э. Митчел. Фотография / А. Г. Симонов. — М.: «Мир», 1988. — 420 с. — 100 000 экз. — ISBN 5-03-000742-3.
  • Сергей Морозов. Часть I // Творческая фотография / А. Фомин. — 2-е изд.. — М.: «Планета», 1986. — С. 8—24. — 415 с. — 25 000 экз.
  • Н. Д. Панфилов, А. А. Фомин. II. Первые в мире снимки // Краткий справочник фотолюбителя. — М.: «Искусство», 1985. — С. 8—13. — 367 с. — 100 000 экз.
  • Петровская Е. Теория образа. М.: Российский государственный гуманитарный университет, 2011. — 283 c. ISBN 978-5-7281-1173-3.
  • Редько А. В.  Основы чёрно-белых и цветных фотопроцессов / Под ред. Н. Н. Жердецкой, Е. А. Козыревой. — М.: Искусство, 1990. — 256 с. — 50 000 экз. — ISBN 5-210-00390-6.
  • Раппапорт А. Историческое время в фотографии // Мир фотографии / Сост. В.Стигнеев и А.Липков. — М.: Планета, 1989. — С.35—39.
  • Руйе А. Фотография. Между документом и современным искусством. — СПб: Клаудберри, 2014. — 712 с. ISBN 978-5-903974-04-7
  • Саломатин С. А., Артишевская, И. Б., Гребенников О. Ф. 1. Профессиональная киносъёмочная аппаратура и тенденции её развития в СССР // Профессиональная киносъёмочная аппаратура / Т. Г. Филатова. — 1-е изд. — Л.: «Машиностроение», 1990. — С. 4—36. — 288 с. — ISBN 5-217-00900-4.
  • Сапаров М. А. Импрессионизм и фотография // Материалы научной конференции, посвященной первой выставке импрессионистов. Государственный Эрмитаж. 22-23 октября 1974 г. — Л.:1974. — С.17-19. Выставка на сайте.
  • Сонтаг С. О фотографии/ Пер. Викт. Голышева. М.: Ад Маргинем Пресс, 2013. — 272 с. ISBN 978-5-91103-136-7
  • Сосна Н. Фотография и образ: визуальное, непрозрачное, призрачное. М.: Новое литературное обозрение, 2011. — 200 с. ISBN 978-5-86793-860-4
  • Стефан Стефанов. Краткая энциклопедия печатных технологий. — М.: «Флинта-наука», 2012. — ISBN 978-5-9765-1061-6.
  • Максим Томилин Из истории цветного фотопроцесса (рус.) // «Советское фото» : журнал. — 1982. — № 7. — С. 41—42. — ISSN 0371-4284.
  • Э. Фогель. Карманный справочник по фотографии / Ю. К. Лауберт. — 14-е изд.. — М.: «Гизлегпром», 1933. — 368 с. — 50 000 экз.
  • Фомин А. В. Общий курс фотографии / Т. П. Булдакова. — 3-е. — М.: «Легпромбытиздат», 1987. — С. 3—4. — 256 с. — 50 000 экз.
  • Мишель Фризо. Новая история фотографии = Nouvelle Histoire de la Photographie / А. Г. Наследников, А. В. Шестаков. — СПб.: Machina, 2008. — 337 с. — ISBN 978-5-90141-066-0.
  • Р. В. Г. Хант. Цветовоспроизведение / А. Е. Шадрин. — 6-е изд.. — СПб., 2009. — 887 с.
  • К. В. Чибисов. Очерки по истории фотографии / Н. Н. Жердецкая. — М.: «Искусство», 1987. — С. 15—23. — 255 с. — 50 000 экз.
  • 100 лет фотографии. Дагер, Ньепс, Тальбот. — М.: «Госкиноиздат», 1938. — 62 с.

Ссылки