عملیات فتح‌المبین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
عملیات فتح‌المبین
بخشی از جنگ ایران و عراق
Operation Fath ol-Mobin, Map.jpg

زمان ۲ فروردین ۱۳۶۱
تا
۱۰ فروردین ۱۳۶۱
مکان استان خوزستان،
جنوب غربی ایران
نتیجه پیروزی ایران
تغییرات سرزمینی بازپس‌گیری اطراف شوش-دهلران
جنگندگان
 عراق  ایران
فرماندهان
عراق صدام حسین ایران محسن رضایی
علی صیاد شیرازی
حسن باقری
احمد کاظمی
حسین خرازی
یحیی رحیم صفوی
حسین حسنی سعدی
مسعود منفرد نیاکی
نیروها
۸۰٫۰۰۰ تا ۱۶۰٫۰۰۰ سرباز ارتش
۴۰٫۰۰۰ تا ۵۰٫۰۰۰ سرباز
سپاه و بسیج
۳۰٫۰۰۰ سرباز
تلفات
۲۵٫۰۰۰ کشته
۱۵٫۰۰۰ تا ۲۰٫۰۰۰ اسیر
تصرف ۴۰۰ قبضه تانک
۳۰٫۰۰۰ کشته (سپاه و بسیج)
۱٫۱۰۸ کشته (ارتش)
انهدام ۱۹۶ قبضه تانک

عملیات فتح‌المبین از عملیات‌های نظامی نیروهای مسلح ایران، بر علیه نیروهای ارتش عراق، در خلال جنگ ایران و عراق بود، که در فروردین ۱۳۶۱ با تلفات بالای انسانی پس از ۷ روز نبرد سنگین و با پیروزی قاطع نیروهای ایرانی و عقب‌نشینی ارتش عراق از سرزمین‌های اشغال‌شده، به پایان رسید.

این عملیات در ساعت ۳۰ دقیقه بامداد روز دوشنبه ۲ فروردین ۱۳۶۱ در جبهه جنوبی، در منطقه غرب شهرهای شوش و دهلران[۱] با وسعت حدود ۲٫۵۰۰ کیلومتر مربع در استان خوزستان انجام شد. طرح‌ریزی عملیات فتح‌المبین از اواسط آبان ۱۳۶۰ آغاز شده بود. بسیاری بر این باورند که این عملیات نقطه عطف جنگ ایران و عراق است، که در نهایت منجر به بیرون راندن نیروهای عراقی از بخش بزرگی از خاک خوزستان شد. هر چند برخی دیگر از مفسران جنگ، عملیات بیت‌المقدس را تعیین‌کننده‌ترین عملیات در طول جنگ ایران و عراق می‌دانند. در مجموع عملیات فتح‌المبین باعث آزادسازی ۲٫۴۰۰ کیلومتر مربع از سرزمین‌های اشغالی، شامل ده‌ها بخش و روستا و نیز چندین جاده ارتباطی مهم در استان خوزستان شد، همچنین شهرهای شوش، دهلران، اندیمشک و پایگاه هوایی دزفول نیز، از دید و تیر مؤثر ارتش عراق خارج گردید.

اجرای عملیات[ویرایش]

عملیات فتح‌المبین با فرماندهی مشترک ارتش و سپاه پاسداران و با استعداد ۳۵ گردان از نیروهای ارتش و ۱۰۰ گردان از نیروهای سپاه پاسداران، در مقابل ۷ تیپ زرهی، ۲۰ تیپ پیاده، ۱۰ گردان توپخانه ارتش عراق که معادل با حدود ۸۰٫۰۰۰ تا ۱۶۰٫۰۰۰ نفر نیرو بود، اجرا گردید. این عملیات در دوم فروردین ۱۳۶۱ بعد از حدود ۱۸ ماه از شروع جنگ ایران و عراق، آغاز شد. هدف نیروهای ایرانی محاصره نیروهای عراقی بود که بتوانند آنها را در بیرون از شهرهای دزفول و شوش متوقف کرده و از سقوط یا تصرف شهر دزفول نیز جلوگیری نمایند. نیروهای ارتش ایران تحت فرماندهی علی صیاد شیرازی، در شب دوم فروردین، عملیات زرهی خود را آغاز کردند. این عملیات با یورش موج انسانی توسط نیروهای سپاه پاسداران به فرماندهی محسن رضایی، همراهی می‌شد. هر یک از یورش‌های موج انسانی، در حدود ۱٫۰۰۰ نفر از نیروهای سپاه پاسداران و بسیج را شامل می‌گردید.

در طی این عملیات نیروهای ایرانی به خاطر استفاده از استراتژی حملات موج انسانی، تلفات بسیار سنگینی را در خطوط مقدم خود، متحمل شدند. نیروهای ایرانی می‌بایست با ارتش عراق که از حمایت زرهی، توپخانه و پشتیبانی هوایی مناسب برخوردار بودند و موقعیت خود را تثبیت کرده بودند، می‌جنگیدند. پس از آنکه نیروهای ایران به مدت حدود یک هفته عملیات سنگین خود را ادامه دادند و تلفات سنگینی به نیروهای ارتش عراق وارد آوردند، سرانجام صدام حسین دستور عقب‌نشینی نیروهای عراقی را صادر نمود. نیروهای ایرانی توانستند در مدت یک هفته، سه تیپ از نیروهای ارتش عراق را در منطقه عملیات، محاصره کرده و از بین ببرند.

اهداف عملیات[ویرایش]

عملیات فتح‌المبین
رمز عملیاتیا زهرا
آغاز عملیات۲ فروردین ۱۳۶۱
پایان عملیات۱۰ فروردین ۱۳۶۱
جبههجنوبی
مکان عملیاتمنطقه دهلران وشوش
فرماندهیمشترک
سازمان عمل‌کنندهمشترک
  1. آزادسازی بخش وسیعی از مناطق اشغال شده منطقه غرب شوش و اندیمشک، همچون سایت ۴ و ۵ رادار و ده‌ها روستای منطقه.
  2. انهدام دو لشکر عراق (۱۰ زرهی و ۱ مکانیزه)
  3. دستیابی به خطوط پدافندی
  4. خارج کردن شهرهای شوش، و اندیمشک از تیررس آتش توپخانه عراق.
  5. دور کردن آتش مؤثر ارتش عراق از جاده اهوازاندیمشک.[۲]

نتیجه عملیات[ویرایش]

در نهایت عملیات فتح‌المبین با پیروزی قاطع نیروهای ایران و آزادسازی حدود ۲،۵۰۰ کیلومتر مربع از مناطق اشغال شده توسط ارتش عراق، به پایان رسید. تلفات نیروهای ایران حدود ۳۰٫۰۰۰ نفر و تلفات نیروهای عراق ۲۵٫۰۰۰ نفر، به علاوه ۱۵٫۰۰۰ نفر اسیر گزارش شده است.[۳][۴][۵]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «فتح المبین». defamoghaddas.ir. دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۵-۰۶.
  2. راسخون؛ آشنایی با عملیات فتح‌المبین
  3. سایت حوزه، مشخصات عملیات فتح المبین
  4. تبیان، عملیات فتح المبین
  5. شرح عملیات فتح المبین

پیوند به بیرون[ویرایش]

Operation Fath ol-Mobin
Part of Iran–Iraq War
Date22–28 March 1982
(6 days)
Location
Khuzestan, South-West Iran
Result Decisive Iranian victory
Territorial
changes

Iranians recapture the DezfulShush area

  • Iraqi siege on Shush is broken
Belligerents
 Iraq  Iran
Commanders and leaders
Iraq Saddam Hussein Iran Ali Sayad Shirazi
Iran Hossein Kharrazi
Iran Mohammad Boroujerdi
Iran Massoud Monfared Niyaki
Strength
80,000–160,000 soldiers 80,000–100,000 regulars
40,000 Pasdaran
30,000 Basij
15,000 militia
Casualties and losses

25,000 killed or wounded
15,000–20,000 captured
361 tanks, IFVs and APCs, 18 aircraft, 300 vehicles, 50 artillery pieces and 30 engineering vehicles destroyed.

150 tanks, 170 APCs, 500 vehicles, several SA-6 missiles, several surface-to-surface missiles, 165 artillery pieces (182 mm, 130 mm, 152 mm) and 50 engineering vehicles captured.[1]
30,000 casualties (mostly Basij)
196 tanks destroyed

Operation Fath-ol-Mobin (Persian: عملیات فتح‌المبین‎, a Quranic phrase meaning "Undeniable Victory" or "Manifest Victory") was a major Iranian military operation conducted during the Iran–Iraq War, in March 1982. The operation was led by Lt. General Ali Sayad Shirazi, and was conducted in four phases.

Some believe that this operation was the turning point in the war[2][3] and that it led to the eviction of Iraqi troops from Khuzestan. Others (including Efraim Karsh) believe it was actually the operation working in tandem with others which led to the expulsion of Iraqi troops from southern Iran. He believes that in fact, Operation Beit ol-Moqaddas, which lasted from April to May 1982, had the greatest effect, because the Iranians were able to liberate the strategically important city of Khorramshahr.

Prelude

On 22 September 1980, Saddam Hussein, attempting to repeat the success of the Israeli pre-emptive air strike against the Arab air forces in the Six-Day War, launched numerous sorties against Iranian air fields, hoping to destroy the Iranian air force on the ground. Although they failed, Saddam was still not going to be prevented from achieving his aim of establishing complete Iraqi dominance over the Shatt al-Arab, called Arvand Rood in Iran (Persian: اروند رود) waterway. He launched a land invasion of Iran, focusing on southern Iran.

He was able to achieve success, capturing the major Iranian city of Khorramshahr. Although the Iraqis were not able to capture the city of Abadan, the way was open to Tehran as the Iranian defenses had collapsed. The Iraqi advance was halted at the Karun and Karkheh rivers respectively and now Iran was able to counter-attack; although their first counter-attack was a failure, this one would be successful.[citation needed]

The battle

On 22 March 1982, precisely 18 months to the day of the Iraqi invasion, the Iranians launched Operation Fath ol-Mobin. They intended to use a pincer movement to encircle Iraqi forces who had halted outside the Iranian town of Shush. Under the command of the young Iranian Chief-of-Staff, Lieutenant General Ali Sayad Shirazi, the Iranians launched an armored thrust on the night of the 22nd followed by constant human-wave attacks by Pasdaran brigades, each composed of about 1,000 fighters.

The Iranians suffered much greater casualties than the Iraqis, because the Iranian attack at times involved massive unsupported frontal assaults made by the Pasdaran. The Iranian forces still had to contend with an Iraqi army which was entrenched on the front-line and they enjoyed a good amount of tank, artillery and aerial support. The Iranians kept up the momentum against the Iraqi forces and, after heavy Iraqi losses, Saddam ordered a retreat on the 28th. Three Iraqi divisions were encircled in the operation and destroyed within a week.[citation needed]

Aftermath

Along with Operation Tariq al-Qods and Operation Beit ol-Moqaddas, the Iranians were able to evict the Iraqi forces from southern Iran. The Iranians had succeeded in achieving their standing aim of reversing the gains made by the Iraqi armed forces in the initial stages of the Iran-Iraq War. Afterward, the Iranian hardliners, headed by the Speaker of the Iranian Parliament Akbar Hashemi-Rafsanjani, argued for the expansion of Iranian war operations into Iraq. They eventually succeeded in getting their way, and the Iranians commenced several operations to conquer territory.

But where the Iranians successfully used combined-arms operations to emerge victorious against the Iraqi troops in Iran, they relied upon unsupported human wave attacks by the poorly trained troops of the Pasdaran and the Basij. The wider operation to re-capture Khuzestan is rightly to be considered a turning point in the Iran-Iraq War; the Iranians were able to secure the Fao Peninsula in Operation Dawn 8, another victory in the Iran-Iraq War.

The Iraqis eventually stabilized their armed forces after their retreat from Iran. The result was that the Iranians would not be able to press their determined, but futile, assaults against a resurgent Iraqi army. Iraq was supported by both the United States and the Soviet Union who saw Saddam's regime as a much better option than Khomeini's regime.[4]

Units

Iran

Karbala Central Command
Commanded by Lt. Gen. Ali Sayyad Shirazi

Source: [5]

Iraq

  • 1st Mechanized Division
    • 34th Armored Brigade
    • 51st Armored Brigade
    • 1st Mechanized Brigade
    • 27th Mechanized Brigade
    • 93rd Infantry Brigade
    • 96th Infantry Brigade
    • 109th Infantry Brigade
    • 426th Infantry Brigade
    • 4 artillery battalions
  • 3rd Armored Division
    • 6th Armored Brigade
    • 12th Armored Brigade
    • 8th Mechanized Brigade
    • 3 artillery battalions
  • 6th Armored Division
    • 25th Mechanized Brigade
  • 7th Infantry Division
    • 19th Infantry Brigade
    • 38th Infantry Brigade
  • 9th Armored Division
    • 14th Mechanized Brigade
    • 35th Armored Brigade
    • 43rd Armored Brigade
  • 10th Armored Division
    • 17th Armored Brigade
    • 42nd Armored Brigade
    • 51st Armored Brigade
    • 60th Armored Brigade
    • 24th Mechanized Brigade
    • 55th Infantry Brigade
    • 99th Infantry Brigade
    • 423rd Infantry Brigade
    • 505th Infantry Brigade
    • 4 artillery battalions
  • 12th Armored Division
  • 10th, 11th, 12th, 13th, 14th, 15th, 19th, 603rd, 604th, 605th Brigades
  • Republican Guard
    • 10th Armored Brigade (backup)
  • 91st Infantry Brigade
  • 92nd Infantry Brigade
  • 5th Border Guard Brigade
  • 9 commando battalions
  • Popular Army
  • 217th Artillery Battalion
  • Iraqi Air Force
  • Iraqi Army Air Corps

References

  1. ^ http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=5921
  2. ^ Iran Chamber Society: History of Iran: Iran-Iraq War 1980-1988
  3. ^ Farrokh, Kaveh. Iran at War: 1500-1988. Oxford: Osprey Publishing. ISBN 9781780962214.
  4. ^ Iran Chamber Society: History of Iran: The United States and Iran-Iraq War 1980-1988
  5. ^ http://www.tebyan.net/newindex.aspx?pid=5921#4

Bibliography

  • The Iran–Iraq War, 1980–1988; Karsh, Efraim; Osprey Publishing; 2002
  • Iran at War: 1500–1988; Farrokh, Kaveh; General Military; 2011, p. 363