عملیات زی‌لووه

عملیات شیر دریایی
بخشی از جنگ جهانی دوم
نقشه آلمان برای حمله به بریتانیا
تاریخ طراحی شده برای سپتامبر ۱۹۴۰ موقعیت نرماندی٬ کانال مانش، جزیره وایت نتایج انجام نشد

عملیات شیر دریایی (به آلمانی: Unternehmen Seelöwe) نام رمز برنامه آلمان نازی برای تهاجم به بریتانیا در جریان جنگ جهانی دوم بود. این عملیات قرار بود در سال ۱۹۴۰، پس از سقوط فرانسه و در جریان نبرد بریتانیا انجام شود. هدف اصلی آن، حذف بریتانیا به‌عنوان پایگاه نظامی علیه نیروهای محور و وادار کردن دولت بریتانیا به تسلیم یا صلح بود. با این حال، عملیات هرگز اجرا نشد و در نهایت به نفع حمله به شوروی (عملیات بارباروسا) کنار گذاشته شد.

عملیات شیر دریایی (با نام رمز شیر دریایی) عملیات آبی خاکی آلمان نازی برای حمله به بریتانیا و پیاده کردن نیروهای چترباز خود در آنجا در سپتامبر ۱۹۴۰ بود که به دستور هیتلر انجام نشد.

پیش‌زمینه تاریخی

تا پیش از سقوط فرانسه، هیتلر هیچ برنامه‌ای برای حمله آبی-خاکی به بریتانیا نداشت. او امیدوار بود که بریتانیا پس از شکست فرانسه، پیشنهاد صلح را بپذیرد. اما با ادامه مقاومت بریتانیا، در ۱۶ ژوئیه ۱۹۴۰، دستور آغاز برنامه‌ریزی برای عملیات صادر شد. در آن زمان، تنها نیروهایی که تجربه عملیات آبی-خاکی داشتند، ژاپنی‌ها بودند که در نبرد ووهان در سال ۱۹۳۸ از آن بهره بردند.

آغاز جنگ و سقوط لهستان

در سپتامبر ۱۹۳۹، آلمان با حمله به لهستان باعث شد بریتانیا و فرانسه، به‌عنوان متحدان لهستان، به آلمان اعلان جنگ دهند. در ۹ اکتبر همان سال، هیتلر در «دستور شماره ۶» برنامه‌ای برای تصرف هلند، بلژیک و شمال فرانسه ارائه داد تا از آن مناطق به‌عنوان پایگاه حمله هوایی و دریایی به بریتانیا استفاده شود.

چالش‌های دریایی و هوایی

فرمانده نیروی دریایی آلمان، دریاسالار رائدِر، نسبت به موفقیت عملیات تردید داشت. نیروی دریایی آلمان پس از عملیات نروژ، بخش بزرگی از ناوگان خود را از دست داده بود و توان مقابله با نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا را نداشت. از سوی دیگر، نیروی هوایی آلمان (لوفت‌وافه) نیز در نبرد بریتانیا نتوانست برتری هوایی نسبت به RAF نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا را به‌دست آورد و تلفات سنگینی متحمل شد. این دو عامل، اجرای عملیات را به‌شدت دشوار می‌کرد.

برنامه‌ریزی نظامی

طرح اولیه ارتش آلمان شامل حمله در چهار منطقه ساحلی در جنوب شرقی انگلستان بود: از کنت تا دورست، جزیره وایت و بخش‌هایی از دوون. سپس این طرح به چهار نقطه محدود در شرق ساسکس و غرب کنت اصلاح شد. برنامه شامل سه موج حمله بود: موج اول نیروهای پیاده، موج دوم نیروهای زرهی و موتوری، و موج سوم پشتیبانی لجستیکی. همچنین دو لشکر هوابرد و نیروهای ویژه نیز در نظر گرفته شده بودند.

نبرد بریتانیا و شکست لوفت‌وافه

در تابستان ۱۹۴۰، لوفت‌وافه حملات هوایی گسترده‌ای را علیه بریتانیا آغاز کرد. ابتدا فرودگاه‌ها و زیرساخت‌های نظامی هدف قرار گرفتند، اما سپس تمرکز به بمباران لندن تغییر یافت. این تغییر استراتژی باعث شد فرصت نابودی نیروی هوایی سلطنتی بریتانیا از دست برود. در نتیجه، آلمان نتوانست برتری هوایی لازم برای اجرای عملیات را کسب کند.

لغو عملیات

در ۱۷ سپتامبر ۱۹۴۰، با ادامه مقاومت بریتانیا و شکست لوفت‌وافه در کسب برتری هوایی، هیتلر عملیات شیر دریایی را به‌طور نامحدود به تعویق انداخت. این عملیات هرگز اجرا نشد و تمرکز آلمان به سمت حمله به شوروی تغییر یافت. بسیاری از مورخان معتقدند که حتی در صورت موفقیت هوایی، ضعف نیروی دریایی آلمان مانع اجرای عملیات می‌شد.

منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Operation_Sea_Lion». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۱۳ نوامبر ۲۰۱۴.