علی‌نقی کمره‌ای

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
علی‌نقی کمره‌ای
A page of Diwan of Ali-Naqi Kamarei - 1624.jpg
برگی دست‌نوشته و دست‌ساخته از دیوان علی‌نقی کمره‌ای به سال ۱۰۳۳ق/۱۶۲۴م، موزه ملک
زادروز۱۵۴۶م/۹۵۳ق
کمره
درگذشت۱۶۲۱م/ ۱۰۳۰ق
اصفهان
پیشهنویسنده، شاعر
لقبشیخ

علی‌نقی بن ابوالعلاء کمره‌ای همچنین مشهور به شیخ نقی/علینقی کمره‌ای (۱۵۴۶–۱۶۲۱م) نویسنده و شاعر ایرانی عصر اول صفوی بود.[۱][۲][۳][۴][۵][۶][۷]

زندگی[ویرایش]

علی‌نقی بن ابوالعلاء کمره‌ای در سال ۹۵۳ق/۱۵۴۶م در خانواده‌ای دین‌مدار در کمره (در شهرستان خمین کنونی) زاده شد. در کاشان به تحصیل پرداخت. در سرودن انوع شعر به‌ویژه ماده‌تاریخ در زمان پادشاهی عباس یکم شهرت یافت و نزد او گرامی داشته می‌شد، کمره‌ای نیز در مدح او و حاتم‌بیگ اعتمادالدوله سروده‌است. کمره‌ای سپس از نزدیکان اعتمادالدوله گشت، با وحشی بافقی، محتشم کاشانی، میرداماد و شیخ بهائی معاشرت‌هایی نیز داشته‌است.[۱]
کمره‌ای در سال ۱۰۳۰ق/۱۶۲۱م در ۷۸ سالگی در اصفهان درگذشت؛ ماده‌تاریخ آن از نظمی تبریزی:[۱]

الحق از دولت شیرین‌سخنیقدر شعر و ادب افزود نقی
همچو خورشید، کله گوشهٔ خوداز فضیلت، به فلک سود نقی
از سرای ستم‌آباد جهانراه آن خانه چو پیمود نقی
فاضلی گفت پی تاریخش:مرد پاکیزه‌صفت بود نقی

شعر او[ویرایش]

دیوان اشعار او بیش از چهار هزار بیت قصیده، غزل و رباعی است با مقدمه‌ای به نثر. بر پایهٔ بررسي ذبیح‌الله صفا «وی را همهٔ نویسندگان احوالش به نیک‌خویی و صفا و انصاف و نیک‌رفتاری با خاص و عام وصف کرده و سلیقه‌اش را در سخنوری ستوده‌اند.» و بنا به دیدگاه او، «سخنش روان و دور از ابهام‌ها و تعقیدهای لفظی و معنوی است مقصود خود را به سادگی و رها از هرگونه تکلف بیان می‌کند. هم قصیده‌سراست و هم غزل‌گوی، واگرچه تعلیمات مدرسه‌ای او در کلامش بی‌تأثیر نمانده‌است ولی در غزلش شور و حال و بیت‌های مضمون‌دار پرمعنی بسیار است.» قصایدش در مدح پیامبر اسلام و امامان شیعه و عباس یکم و حاتم‌بیگ، مرشد قلی‌خان و امام‌قلی‌خان و بعضی از سران صفوی معاصرش است.[۷]

آثار[ویرایش]

  • حدوث العالم
  • مناسک حج
  • همم الثواقب
  • دیوان اشعار: که شامل غزل، قصیده، قطعه، رباعی ترکیب‌بند و مراثی است.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ نظمی تبریزی، علی (۱۹۷۶). دویست سخنور؛ تذکرةالشعرای منظوم و منثور. تابش. ص. ۴۴۶.
  2. هدایت، رضاقلی‌خان. مجمع الفصحاء. چهارم. ص. ۱۰۳.
  3. محمدعلی مدرس تبریزی (۱۳۶۹). ریحانة الادب. چهارم. تهران: کتابفروشی خیام. صص. ۲۳۲.
  4. سامی, شمس‌الدین (1311). قاموس الأعلام (به ترکی عثمانی). چهارم. p. ۳۱۹۹.
  5. آذر بیگدلی، لطفعلی بیگ (۱۳۳۷). آتشکده آذر. انتشارات علمی. ص. ۲۱۴.
  6. نصرآبادی، محمدطاهر (مهر ۱۳۱۷). تذکرة الشعراء. چاپخانه ارمغان. ص. ۲۳۴.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ذبیح‌الله صفا (۱۳۸۹). تاریخ ادبیات ایران. چهارم. تهران: انتشارات فردوس. صص. ۳۶۷–۳۶۸. شابک ۹۷۸۹۶۴۳۲۰۴۷۵۴.