علی‌محمد افغانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
علی‌محمد افغانی
Ali mohammad afghani 1.jpg
زادروز ۱۱ دی ۱۳۰۳ (۹۵ سال)
کرمانشاه[۱]
محل زندگی ایالات متحده آمریکا
پیشه نویسنده
سال‌های نویسندگی ۱۳۳۸ - اکنون
سبک نوشتاری رئالیسم
کتاب‌ها شوهر آهو خانم،
شادکامان دره قره سو،
شلغم میوه بهشته، سیندخت،
بافته‌های رنج،
بوته زار،
محکوم به اعدام
همسفرها
دلیل سرشناسی نویسنده نخستین رمان واقعی به زبان فارسی (شوهر آهو خانم)

علی‌محمد افغانی (زادهٔ ۱۱ دی ۱۳۰۳ در کرمانشاه) از نویسندگان نامدار ایرانی و نویسندهٔ رمان «شوهر آهو خانم» است. افغانی از پدر و مادری اصفهانی در کرمانشاه به دنیا آمد.

زندگی[ویرایش]

متولد ۱۱ دی ماه ۱۳۰۳ در شهر کرمانشاه و نویسنده نخستین رمان واقعی به زبان فارسی (شوهر آهو خانم) است. ٔپدر علی محمد افغانی، حسینقلی و مادرش صغری اصفهانی بودند، پدر علی محمد در بحبوحه انقلاب مشروطه از اصفهان به کرمانشاه رفت و در آنجا ماندگار شد. افغانی در رابطه با خانواده‌اش می‌گوید: «پدرم در اصفهان با کسی که سرباز ارتش سالارالدوله بود، اختلاف پیدا کرد. او گزارش داد که پدرم به سمت او تیراندازی کرده، می‌خواستند پدرم را بگیرند. پدربزرگم به پدرم گفت که مدتی از اصفهان برو سمت کربلا، پدرم به همراه پسر عمویش راهی عتبات شدند و بعد برگشتند کرمانشاه. پسر عموی پدرم در آن‌جا ازدواج کرد و ماندگار شدند. بعد هم پدرم با مادرم که او هم اصفهانی بود ازدواج کرد و دیگر ماندند در کرمانشاه. در واقع «بافته‌های رنج من» حکایت همین‌ها هست».

شوهر آهو خانم[ویرایش]

ورود ناگهانی علی محمد افغانی درابتدای دهه ۱۳۴۰ به صحنه ادبیات داستانی ایران، با رمان هزار برگی شوهر آهو خانم یک حادثه بود. تا آن هنگام، دراین صحنه نامی از او نبود، گرچه زندانیان سیاسی پس از کودتا یا آن‌ها که اخبار کوتاه محاکمات نظامی پس از کودتا را دنبال کرده بودند، شاید هنوز نام او را بخاطر داشتند. هر صفحه رمانی که نوشته بود، برگی بود از زندگی واقعی مردم کوچه و بازار به معنای توده مردم، و این یک رویداد مهم ادبی بود.

چاپ رمانی با هزار برگ، در روزگاری که مردم ایران حوصله داستان‌های پاورقی مجله‌ها را نیز نداشتند، برای انتشاراتی‌ها یک قمار بود. افغانی به این دلیل، با سرمایه خود کتاب را در دو هزار نسخه منتشر کرد. جسارتی که ناشران را حیرت‌زده کرد، اما برای کسانی که با افغانی زندان بودند و دادگاه نظامی او را دیده بودند چندان متعجب نشدند. البته این رمان بسیار مورد استقبال مردم ایران قرار گرفت، به همین دلیل خیلی زود توزیع آن را قبول کردند و به این ترتیب کتاب به چاپ‌های بعدی رسید.

همان زمان نجف دریابندری که علی‌محمد افغانی را پیش و پس از زندان می‌شناخت، در مطبوعات وقت نوشت: این داستان زندگی مردم عادی اجتماع ما تراژدی عمیقی پدیدآورده و صحنه هائی را پرداخته که انسان را به یاد آثار انوره دو بالزاک و لئون تولستوی می‌اندازد.

سیروس پرهام نیز در مجله راهنمای کتاب، که یکی از ارزنده‌ترین مجلات دوران، بود نوشت: بی هیچ گمان بزرگترین رمان زبان فارسی خلق شده و تواناترین داستان‌نویس ایرانی، درست همان زمان که انتظارش می‌رفت پا به میدان نهاده‌است.

محمدعلی اسلامی ندوشن نیز در مجله یغما نوشت: انتشار شوهر آهو خانم نشان داد که به رغم سمومی که در هوا پراکنده‌است، هنوز ایران می‌تواند درست در لحظه‌ای که انتظار می‌رود شگفتی‌های از آستین بیرون آورد.

استقبال شگفت‌انگیز از رمان «شوهر آهو خانم» چنان بود که سرانجام به فیلمنامه تبدیل شد. پیش از انقلاب «شوهر آهو خانم» بارها تجدید چاپ شد، پس از انقلاب نیز بارها در تیراژهای بالای ۱۰ هزار نسخه‌ای منتشر شد، البته یکبار ۱۱ هزار جلد قطع پالتوئی آن بدستور مدیر مکتبی و تازه برگمار شده بر سر انتشاراتی مصادره شده امیرکبیر به کارخانه مقوا سازی فرستاده شده و خمیر شد، زیرا افغانی حاضر نشده بود برخی کلمات و جملات رمان را عوض کند. مدیر مکتبی انتشارات امیرکبیر مصادره شده سایه احمد محمود، محمود دولت‌آبادی، علی محمد افغانی، ابراهیم یونسی و بزرگ علوی و هر نویسنده دیگری را که سابقه سیاسی داشت با تیر می‌زد. البته چاپ «شوهر آهو خانم» توسط انتشاراتی‌های دیگر ادامه یافت.

افغانی، پس از شوهر آهو خانم، رمان ۸۰۰ صفحه‌ای «شادکامان دره قره سو» را نوشت.

«شوهر آهو خانم» داستان ناتمام تبدیل زن ایرانی به ماشین تولید بچه، ارضاءکننده تمایلات جنسی مرد و مسئول پختن و روفتن خانه است. افغانی این کتاب را در زندان نوشته‌است. وی در جایی گفته‌است که مأموران زندان جلوی نوشتن او را می‌گرفته‌اند و یادداشت‌های او را بازرسی می‌کرده‌اند، به همین دلیل در هنگام نوشتن یک دیکشنری انگلیسی جلوی خود باز می‌کرده تا وانمود کند در حال ترجمهٔ یک کتاب انگلیسی می‌باشد و کتاب، کتاب خود او نیست.

فعالیت سیاسی[ویرایش]

علی محمد افغانی افسر سازمان نظامی حزب توده ایران بود. وی در دادگاه به اعدام محکوم شد و سپس همراه با عده‌ای دیگر از افسران توده‌ای محکوم به اعدام، با یک درجه تخفیف به حبس‌ابد محکوم گشت. اسدالله علم (وزیر دربار شاه) می‌نویسد که «اعلیحضرت در روزهای آغاز محاکمه افسران توده‌ای چند بار گفت که باید دست‌کم ۱۵۰ نفر از آن تیرباران شوند تا دیگر هیچ ارتشی از این غلط‌ها نکند، اما فشار جهانی زیاد بود و به همین دلیل اعدام‌ها نتوانست ادامه پیدا کند.»

علی‌محمد افغانی بدین صورت از اعدام جسته بود و پس از چند سال که شاه موقعیت خویش را تحکیم شده یافت و کار همه سیاسیون و احزاب را تمام شده دانست، گروه‌هایی از حبس‌ابدی‌ها نیز مشمول عفو شده و از زندان بیرون آمدند که علی‌محمد افغانی از آن جمله بود.

نکته جالب اینجاست که از جمع این محکومین به اعدام که از مرگ جسته و به حبس ابد محکوم شده بودند، شماری (۶ تن به اضافه صفر قهرمانیان) تا انقلاب بهمن ۵۷ در زندان مانده و با انقلاب مردم و سقوط شاه آزاد شدند.

آثار[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «علی‌محمد افغانی: تصادفی نویسنده شدم». khabaronline.ir. خبرآنلاین. دریافت‌شده در ۳۰ مهر ۱۳۹۸.

پیوند به بیرون[ویرایش]

Ali Mohammad Afghani
Ali mohammad afghani 1.jpg
Born1925 (age 94–95)
isfahan , Iran
OccupationWriter
Literary movementModernism, realism, socialism
Notable works
  • Showhar-e Ahou Khanom (Madam Ahou's Husband)
  • Sindokht
  • Shadkaman-e Darre-ye Qarrasu (Joyful People of Qarrasu Valley)
  • Shalgham Mive-ye Behesht e (Turnip Is a Paradisal Fruit)

Ali Mohammad Afghani (Persian: علی محمد افغانی‎, born 1925 in Isfahan, Iran) is an Iranian writer.

Biography

Veteran contemporary writer, Ali Mohammad Afghani was born in 1925 in Isfahan. He was raised in a poor family. Although a top student, he dropped out of school to work alongside his father. He failed to get employment with the National Iranian Oil Company. He then decided to continue his education. After obtaining a high school diploma, he joined the armed forces and studied at the Military Academy. During that time the country was experiencing political turmoil. He became a member of a clandestine political organization comprising army colonels. They had left-wing political inclinations and opposed the then leader of Iran Mohammad Reza Pahlavi. On August 19, 1953, the nationalist government of Mohammad Mosaddeq was overturned through a Shah-backed coup d'état. Activities of the organization were disclosed after Zahedi swept to power, and Afghani was arrested along with a number of his colleagues. He was sentenced to life imprisonment, but he was released after five years due to a commutation.

Afghani wrote his masterpiece Madam Ahou's Husband while in prison and he himself published his masterpiece in 1961 because no publisher accepted to publish such a long novel written by an unknown writer, but after its publication many famous writers admired it. Literary figures such as the renowned translator Najaf Daryabandari and the prominent author Mohammad Ali Jamalzadeh praised his novel. The novel depicts the appalling life of Iranian women in that era.

Daryabandari once stated, "Looking into the life of the rabble, the author in this book pictures a painful tragedy. The scenes described in the book are reminiscent of masterpieces written by Leo Tolstoy and Honoré de Balzac. I have never had the same opinion about any other Persian books."

In March 1962, Jamalzadeh, in a letter to a friend, wrote, "I received Madam Ahou’s Husband. I think fellow writers and I should kiss goodbye writing. Iran is a bizarre country. It nurtures talented youth in no time. What a wonderful book! Such descriptive images."

In 1965, Afghani published his second novel, Joyful People of Qarrasu Valley. The novel is about the love of a poor boy for the daughter of the village lord. It also depicts political currents of the post-1941 period.

His other works include Woven of Grief, Sindokht, Turnip Is a Paradisal Fruit and Cousin Parvin. His forthcoming books are Fathers’ World; Children’s World and a novel on the Iran-Iraq War.[1][2]

References

  1. ^ "Ali Mohammad Afghani". 2006. Archived from the original on October 21, 2006. Retrieved May 23, 2009.
  2. ^ "Ali Mohammad Afghani". 2009. Retrieved May 23, 2009.