علیرضا پهلوی (دوم)

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از علی‌رضا پهلوی (دوم))
پرش به: ناوبری، جستجو
علیرضا پهلوی
AliRezaPahlavi.jpg
علی‌رضا پهلوی در سال ۱۹۷۶ میلادی.
شناسنامه
نام کامل شاهپور علیرضا پهلوی
معروف به علی‌رضا پهلوی دوم
زادروز ۸ اردیبهشت ۱۳۴۵ خورشیدی
۲۸ آوریل ۱۹۶۶ میلادی
زادگاه تهران، ایران
تاریخ مرگ

۱۴ دی ۱۳۸۹ خورشیدی (۴۴ سال)


۴ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی
محل مرگ بوستون، ایالات متحده آمریکا
فرزندان ایریانا[۱]
دین اسلام
اطلاعات سیاسی
سمت شاهزاده ایران و عضو دودمان پهلوی.
فعالیت‌ها دانشیار دانشگاه هاروارد در رشته ایران‌شناسی[۲] و زبان و ادبیات ارمنی.[۳]

علی‌رضا پهلوی (۸ اردیبهشت ۱۳۴۵ در تهران - ۱۴ دی ۱۳۸۹) ایران‌شناس، دانشیار دانشگاه هاروارد و فرزند سوم محمدرضا پهلوی و فرح دیبا بود. پدر و مادرش، نامش را از عمویش علی‌رضا پهلوی اول گرفتند.[۴] بنابر قانون اساسی مشروطه، علی‌رضا پهلوی، نفر دوّم به تاج شاهنشاهی دودمان پهلوی پس از برادر بزرگ‌ترش رضا پهلوی بود. با این وجود وی فعالیت سیاسی نداشت.[۵]

علی‌رضا پهلوی با وقوع انقلاب ایران در سال ۱۳۵۷ به همراه خانواده‌اش ایران را ترک کرد و در خارج از کشور به تحصیل و زندگی پرداخت. او در تاریخ ۱۴ دی ۱۳۸۹ خورشیدی، در منزل شخصی‌اش به «شماره ۱۰۰ خیابان نیوتون غربی در محلهٔ ساوت اِند»[۶] در شهر بوستون ایالات متحده آمریکا، با شلیک گلوله، به زندگی خود پایان داد.[۷][۸][۹]

تحصیلات[ویرایش]

علیرضا پهلوی تا قبل از انقلاب ایران به دبستان رازی تهران و مدرسه دربار رفته‌بود. پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران به دبیرستان سنت دیوید در شهر نیویورک و سپس به دبیرستان گری لاک ریجینال در شهر ویلیامز تاوون، ایالت ماساچوست رفت.

علی‌رضا پهلوی در سال ۱۳۶۷ از دانشگاه پرینستون در رشته موسیقی مدرک کارشناسی گرفت و سپس موفق به دریافت مدرک کارشناسی ارشد در رشته «ایران‌شناسی پیش از اسلام» از دانشگاه کلمبیا شد.[۱۰] وی سپس در رشته زبان‌های باستانی ایران و فلسفه در دانشگاه هاروارد، برای کسب مدرک دکترا[۱۱] به مطالعه پرداخت.[۱۲][۱۳]

احسان یارشاطر، جیمز راسل، حمید دباشی و اکتور شروو از جمله اساتید ایران‌شناس علی‌رضا پهلوی در دانشگاه‌های کلمبیا و هاروارد بودند.[۱۴] تز دکترای علی‌رضا پهلوی، متنی به زبان پهلوی به نام «مینوی خرد» نام داشت.[۱۴]

علایق[ویرایش]

علی‌رضا پهلوی به تحقیق و مطالعه بخصوص در مورد تاریخ باستانی ایران علاقه داشت.[۱۵] او هم‌چنین به شعر کهن فارسی و ادبیات معاصر ایران علاقه‌مند بود.[۲] از دیگر علایق علی‌رضا پهلوی، چتربازی، پرواز و غواصی عنوان شده‌است.

به گفته فرهنگ مهر، رئیس دانشگاه پهلوی و از نزدیکان علیرضا پهلوی، وی «ردیف‌های موسیقی ایرانی را خوب می‌دانست و در تنهایی فلوت می‌نواخت»[۱۶]

مرگ[ویرایش]

در تاریخ ۱۴ دی ۱۳۸۹ خورشیدی، برابر با ۴ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی، علی‌رضا پهلوی در منزل شخصی‌اش در خیابان نیوتون غربی در محله سات اِند بوستون، به ضرب گلوله، به زندگی خود پایان داد.[۱۷][۱۸] در بیانیه‌ای که از سوی خانواده پهلوی منتشر شد،[۱۹] ، آمده‌است: «علیرضا پهلوی هم‌چون میلیون‌ها جوان ایرانی، از آن‌چه که به ناروا بر میهن عزیزش می‌گذشت سخت آزرده و غمگین بود. او در منزل مسکونی خود در شهر بوستون آمریکا به زندگی خود خاتمه داد و همهٔ خانواده و دوستداران‌اش را در غمی عمیق فرو برد.»

زمانی که انقلاب ۱۳۵۷ ایران روی داد، علی‌رضا ۱۲ سال داشت.[۲۰] عدم امکان بازگشتش به کشور، آوارگی خانواده و بیماری و مرگ پدرش که به او وابستگی عاطفی عمیقی داشت، توهین‌ها و ناسزاهای نسبت به خانواده‌اش[۲۱] و مرگ خواهرش لیلا، او را دچار «افسردگی شدیدی» کرد و هرگز نتوانست از آن رهایی یابد.[۱۳]

وی در هنگام مرگ ۴۴ سال داشت.[۲۲] علی‌رضا پهلوی وصیت کرده‌بود تا جسدش سوزانده شود[۲۳] و خاکسترش در دریای خزر ریخته‌شود.[۲۴][۲۵]

واکنش‌ها[ویرایش]

رضا پهلوی، برادر ارشد علی‌رضا، خودکشی او را «نتیجه فاجعه‌بار» ابتلا به «بیماری افسردگی» توصیف کرد.[۲۶] وی عنوان کرد که علی‌رضا سال‌ها با بیماری افسردگی دست به گریبان بوده؛ در حالی‌که هم‌زمان به تحصیل و تحقیق در زمینه زبان‌شناسی و تمدن و فرهنگ باستانی ایران ادامه می‌داده‌است.[۲۷]

خبر خودکشی علی‌رضا پهلوی، احساسات وسیعی را در بین ایرانیان دامن زد.[۱۵][۲۸][۲۹] به نحوی که خبر درگذشت او به خبر اول بیشتر رسانه‌های فارسی‌زبان مبدل شد.[۳۰][۳۱]

مراسم یادبود[ویرایش]

مراسم یادبودی در ایالات متحده در تاریخ ۲۳ ژانویه ۲۰۱۱ میلادی[۳۲]، در «استرث‌مور موزیکال سنتر» در بتزدا، ایالت مریلند برگزار شد.[۳۳] در این مراسم اعضای خانواده پهلوی از جمله فرح پهلوی، رضا پهلوی، فرحناز پهلوی و یاسمین اعتماد امینی و عده‌ای از شخصیت‌های سیاسی، فرهنگی و هنری و صدها تن از ایرانیان شرکت داشتند.[۳۴][۳۵]

فرزند[ویرایش]

شش ماه پس از درگذشت شاپور علی‌رضا، خانواده پهلوی اعلام نمودند که فرزند دختری از او بجای مانده که پس از درگذشت شاپور علی‌رضا متولد شده‌است.[۳۶] نام شریک زندگی و مادر فرزند شاپور علی‌رضا، «رها دیده‌ور» و نام دخترش «ایریانا لیلا پهلوی» اعلام شد.[۳۷]

در تاریخ ۵ اوت ۲۰۱۱، دفتر شاهزاده رضا پهلوی این موضوع را در بیانیه‌ای تایید کرد.[۳۸]

بنیاد شاهپور علیرضا پهلوی[ویرایش]

کمک هزینهٔ تحصیلی بنیاد شاهپور علیرضا در زمینهٔ «مطالعات ایران باستان» در دانشگاه هاروارد در جهت برقرار ساختن کمک‌هزینه تحصیلی سالیانه برای دانشجویان ایرانی و یا ایرانی‌تبار به یاد علیرضا پهلوی که خود از دانش‌آموختگان رشته ایران‌شناسی دانشگاه هاروارد بود، توسط فرح پهلوی تاسیس گردید.[۳۹]

نگارخانه[ویرایش]

خانواده پادشاهی ایران
Imperial Coat of Arms of Iran.svg


پانویس[ویرایش]

  1. POINT DE VUE - PARIS - PDV 17-Nov -2011
  2. ۲٫۰ ۲٫۱ شاهپور علیرضا پهلوی به زندگی خود پایان داد، رادیو بین‌المللی فرانسه
  3. یادبود از طرف استاد احسان یارشاطر – دانشگاه کلمبیا، بنیاد شاهپور علیرضا پهلوی
  4. سرنوشت خاندان پهلوی از نگاه عباس میلانی، بی‌بی‌سی فارسی
  5. Shah of Iran's youngest son shoots himself, The Guardian
  6. Younger son of Shah of Iran commits suicide in US, The Herald Sun
  7. Reza Pahlavi
  8. علیرضا پهلوی پسر کوچک محمدرضا شاه به زندگی خود پایان داد، رادیو فردا
  9. علیرضا پهلوی خودکشی کرد، دویچه وله فارسی
  10. Ali-Reza Pahlavi, The official site of Empress Farah Pahlavi
  11. Son of former shah of Iran commits suicide, CNN
  12. علیرضا پهلوی خودکشی کرد، رادیو فردا
  13. ۱۳٫۰ ۱۳٫۱ علیرضا پهلوی خودکشی کرد، بی‌بی‌سی فارسی
  14. ۱۴٫۰ ۱۴٫۱ مرور کارنامه فرهنگی علیرضا پهلوی در حوزه ایران‌شناسی، رادیو فردا
  15. ۱۵٫۰ ۱۵٫۱ Persia's Little Prince, Foreign Policy
  16. یادبود از طرف دکتر فرهنگ مهر، بنیاد شاهپور علیرضا پهلوی
  17. Massachusetts: Shah’s Son Found Dead, The New York Times
  18. Son Of Iran's Former Shah Commits Suicide, The Wall Street Journal
  19. با کمال تاسف و اندوهی جان‌گداز درگذشت شاهپور علیرضا پهلوی را به آگاهی هم میهنانمان می‌رسانیم وب‌گاه رسمی رضا پهلوی
  20. رضا پهلوی خودکشی برادر کوچکترش را ناشی از افسردگی دانست، رادیو فردا
  21. زخم‌های ماندگار و دشواری‌های شاهزاده بودن، بی‌بی‌سی فارسی
  22. پایان زندگی شاهزاده علیرضا پهلوی، یورونیوز فارسی
  23. Dead son of Iran’s last Shah to be cremated, euronews
  24. «علیرضا پهلوی وصیت کرده جسدش را بسوزانند»، بی‌بی‌سی فارسی
  25. بخش‌هایی از سخنان رضا پهلوی در کنفرانس خبری، بی‌بی‌سی فارسی
  26. سایه شبح خاندان پهلوی بر مردم ایران، رادیو زمانه
  27. رضا پهلوی: افسردگی باعث خودکشی علی‌رضا شد، بی‌بی‌سی فارسی
  28. Why the Pahlavi Dynasty Still Haunts Iranians, Time Magazine
  29. پروپاگاندای اسلامی و شاهزاده‌ای با گلوله‌ای در دهان، رادیو فردا
  30. «علیرضا پهلوی علاقه‌مند به فرهنگ ایران بود»، رادیو زمانه
  31. مصاحبه اختصاصی با اردشیر زاهدی در مورد درگذشت شاهزاده علیرضا پهلوی، یورونیوز فارسی
  32. مراسم یادبود شاهپور علیرضا پهلوی، وبگاه رسمی شاهزاده رضا پهلوی
  33. مراسم یادبود علیرضا پهلوی در واشنگتن؛ «گل اولینِ گلستان شاهی»، رادیو فردا
  34. مراسم یادبود شاهزاده علیرضا پهلوی در آمریکا، بی‌بی‌سی فارسی
  35. مراسم یادبود شاهزاده علیرضا پهلوی در واشنگتن برگزار شد، صدای آمریکا
  36. «فرزند شاهزاده علیرضا متولد شده است». 
  37. «فرزند شاهزاده علیرضا متولد شده است». 
  38. وبگاه رضا پهلوی
  39. یادبود از طرف استاد احسان یارشاطر – دانشگاه کلمبیا، بنیاد شاهپور علیرضا پهلوی