علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
علی‌اصغر صدر حاج‌سیدجوادی
زادروز ۱۳۰۳
قزوین، ایران
مرگ ۵ تیر ۱۳۹۷
پاریس، فرانسه
ملیت ایرانی
محل زندگی پاریس
پیشه کنشگر سیاسی، نویسنده و روزنامه‌نگار
دانشگاه دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران

علی‌اصغر صدر حاج‌سیدجوادی (۱۳۰۳-۵ تیر ۱۳۹۷) کنشگر سیاسی، نویسنده و روزنامه‌نگار ایرانی بود.[۱] او از مدافعان جدی آزادی رسانه، پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران بود.

زندگی[ویرایش]

علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی در سال ۱۳۰۳ در خانواده‌ای سرشناس در قزوین به دنیا آمد. پدر او سید علی (صدر المعالی) بود. نیای پدری او «حسین مجتهد خیابانی» (حاج‌سیدجوادی) از روحانیون پرآوازه قزوین بود.[۱]

او در دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه تهران، حقوق خواند و در مقطعی هم در فرانسه ادامه تحصیل داد. اما به جای پرداختن به کارهای حقوقی، به نویسندگی و روزنامه‌نگاری پرداخت. او ابتدا در روزنامه اطلاعات و سپس کیهان مشغول به کار شد و هر از گاهی هم در مجله نگین می‌نوشت. او از اعضای نخستین کانون نویسندگان ایران بود.[۱] یکی از نشریاتی که در آن سال‌ها با همکاری او منتشر می‌شد، هفته‌نامه «جنبش» بود.[۲]

سیاست[ویرایش]

دودمان پهلوی[ویرایش]

وی به دلیل انتقاد از دودمان پهلوی ممنوع‌القلم شد.[۱] شهرت حاج‌سیدجوادی در آن زمان به خاطر دو نامه سرگشاده بی‌سابقه انتقادی و او خطاب به رئیس‌دفتر ویژه محمدرضا پهلوی، و دو مقاله با عنوان‌های «ارتش از چه چیزی دفاع می‌کند؟» و «گلوله در مقابل قلم» بود.[۳] نامه سرگشاده او به محمد‌رضا پهلوی با عنوان «صدای فروریختن سقف حکومت را می‌شنوم» در سال ۱۳۵۵ به شدت از سیاست‌های شاه انتقاد کرد که از اسناد انقلاب به‌شمار می‌آید.[۴][۱]

انقلاب[ویرایش]

علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی یکی از طرفداران «ضرورت برخورد قاطع و لزوم نابودی ضد انقلاب و عوامل رژیم پهلوی» و عوامل رژیم پهلوی بود. او در مقاله‌ای که در ۲۶ بهمن ۱۳۵۷ برابر با ۱۵ فوریه ۱۹۷۹ در روزنامه اطلاعات با عنوان «اگر شکوفه سیب به میوه رسد… ؟» منتشر شد، بر اِعمال خشونت بیشتر علیه مقامات دستگیرشده حکومت پادشاهی تأکید کرد و خواستار «اعدام و مصادره اموال منقول و اموال غیرمنقول مقامات نظام پادشاهی» شد.[۵]

جمهوری اسلامی[ویرایش]

پس از انقلاب ۱۳۵۷ ایران حاج‌سیدجوادی به دعوت سید محمود طالقانی، در کنار دیگر کسانی چون طاهر احمدزاده، حبیب‌الله پیمان و محمد مجتهد شبستری مسئول تهیه طرح جامعی درباره شوراها در «کمیته اجرایی دفاع از آزادی و حقوق بشر» شد.[۱]

جلسه کمیته اجرایی دفاع از آزادی و حقوق بشر به ریاست مهدی بازرگان
علی‌اصغر سیدجوادی در سمت راست و احمد صدر حاج‌سیدجوادی در سمت چپ مهدی بازرگان، عبدالکریم لاهیجی در سمت راست نگاره

حاج‌سیدجوادی هر چند در ابتدا از مدافعان انقلاب ۱۳۵۷ و سید روح‌الله خمینی بود اما به سرعت به مخالفان جمهوری اسلامی ایران پیوست. او در سال ۱۳۵۸ با نوشتن مقاله‌ای با عنوان «صدای پای فاشیسم» به بازداشت فرزند سید محمود طالقانی اعتراض کرد.[۴][۱] مخالفت‌های او با نظام تاره تأسیس نهایتاً در سال ۱۳۶۰ به اختفای او در ایران و سپس خروج مخفیانه به فرانسه انجامید. او در تمام سال‌های زندگی در فرانسه به نویسندگی مشغول بود.[۱]

عضویت در گروه‌های سیاسی[ویرایش]

با آنکه برخی منابع از عضویت او در گروه‌های سیاسی گفته‌اند اما به گفته عبدالکریم لاهیجی او در هیج گروهی عضویت نداشت و فقط دوره‌ای در جوانی به حزب نیروی سوم به رهبری خلیل ملکی که منشعب از حزب توده ایران بود، علاقه‌مند بود.[۱] همچنین گفته می‌شود او از اعضای جدا شده شورای ملی مقاومت ایران بود.[۶][۷] وی یکی از نخستین کسانی بود که در پاریس اطلاعیه‌هایی را در مورد زندان و شکنجه در قرارگاه‌های مجاهدین در عراق منتشر کرد.[۸]

درگذشت[ویرایش]

علی اصغر صدر حاج‌سیدجوادی، در سه‌شنبه ۵ تیر ۱۳۹۷ در اثر بیماری و کهولت سن در ۹۴ سالگی در پس از یک‌ماه بستری بودن در بیمارستانی در پاریس درگذشت.[۴][۱]

بستگان[ویرایش]

احمد صدر حاج‌سیدجوادی برادر بزرگ‌تر او حقوقدان و وکیل و از اعضای نخستین نهضت آزادی ایران بود که در شواری انقلاب عضویت داشت و سپس وزیر کشور و وزیر دادگستری در دولت موقت ایران شد.[۱]

حسن صدر حاج‌سیدجوادی برادر کوچکتر او نیز روزنامه‌نگار بود که یک هفته پیش از او در تهران درگذشت.[۱]

کتاب‌شناسی[ویرایش]

  • ارزیابی ارزش‌ها
  • بحران ارزش‌ها

جستارهای وابسته[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. ۱٫۰۰ ۱٫۰۱ ۱٫۰۲ ۱٫۰۳ ۱٫۰۴ ۱٫۰۵ ۱٫۰۶ ۱٫۰۷ ۱٫۰۸ ۱٫۰۹ ۱٫۱۰ ۱٫۱۱ «علی اصغر صدر حاج سید جوادی، نویسنده و روزنامه‌نگار ایرانی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. ۵ تیر ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۸. 
  2. دو برادر، خاطرات محمد حسین دانایی، انتشارات اطلاعات، چاپ دوم، ۱۳۹۳، تهران، صفحهٔ ۲۹۹
  3. جنبش راه سبز - حاج سیدجوادی: جنبش سبز، حلقه‌ای از صد سال مبارزه است
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ ۴٫۲ «علی اصغر صدر حاج‌سیدجوادی، روزنامه‌نگار ایرانی در ۹۴ سالگی در پاریس درگذشت». رادیو زمانه، ۵ تیر ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۸. 
  5. سعید بشیرتاش، ابراهیم نبوی. «نصیری، خسروداد، رحیمی و ناجی اعدام شدند». رادیو زمانه. ۲۶ بهمن ۱۳۸۸. 
  6. آدمیت، پدر علم تاریخ در ایران. . رادیو زمانه، ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۷.  بازیابی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۰۹.
  7. چپ ایران از درک اصلاحات گورباچف ناتوان بود. . بی‌بی‌سی فارسی، ۱۱ مارس ۲۰۰۵.  بازیابی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۰۹.
  8. علی اکبر راستگو. مجاهدین در آیینه تاریخ. چاپ دوم. مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۹۰. ۴۰۵. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۴۱۹-۰۸۳-۴. 

منابع[ویرایش]