علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
علی‌اصغر صدر حاج‌سیدجوادی
زادروز ۱۳۰۳
قزوین
مرگ ۵ تیر ۱۳۹۷
پاریس
ملیت ایرانی
پیشه نویسنده و روزنامه‌نگار

علی‌اصغر صدر حاج‌سیدجوادی (۱۳۰۳–۱۳۹۷) فعال سیاسی، نویسنده و روزنامه‌نگار ایرانی بود.[۱] او از مدافعان جدی آزادی قلم پیش و پس از انقلاب بود.

زندگی[ویرایش]

علی اصغر حاج سید جوادی در سال ۱۳۰۳ در خانواده‌ای سرشناس در قزوین به دنیا آمد. جد پدری او حسین مجتهد خیابانی (حاج سید جوادی) از روحانیون صاحب نام قزوین بود.[۱]

او در دانشگاه تهران رشته حقوق تحصیل کرد و در مقطعی هم در فرانسه ادامه تحصیل داد. اما مشغول به کار حقوق نشد و به نویسندگی و روزنامه‌نگاری پرداخت. او ابتدا در روزنامه اطلاعات و سپس کیهان مشغول به کار شد و هر از گاهی هم در مجله نگین می‌نوشت. او از اعضای نخستین کانون نویسندگان ایران بود و به دلیل انتقاداتش از حکومت پهلوی ممنوع‌القلم شد.[۱]

حاج سید جوادی هر چند در ابتدا از مدافعان انقلاب ۱۳۵۷ و آیت‌الله خمینی بود اما به سرعت به مخالفان جمهوری اسلامی پیوست و مخالفت‌های او با نظام تاره تأسیس نهایتاً در سال ۱۳۶۰ به اختفای او در ایران و سپس خروج مخفیانه به فرانسه انجامید. او در تمام سال‌هایی که در فرانسه به سر برد به نویسندگی مشغول بود.[۱]

با آنکه برخی منابع از عضویت او در گروه‌های سیاسی گفته‌اند اما به گفته عبدالکریم لاهیجی او در هیج گروهی عضویت نداشت و فقط دوره‌ای در جوانی به جریان نیروی سوم به رهبری خلیل ملکی که منشعب از حزب توده بود، علاقه‌مند بود.[۱] همچنین گفته می‌شود او از اعضای جدا شده شورای ملی مقاومت ایران بود.[۲][۳] وی جز نخستین کسانی بود که در پاریس اطلاعیه‌هایی را در مورد زندان و شکنجه در قرارگاه‌های مجاهدین در عراق منتشر کرد.[۴]

علی اصغر صدر حاج سید جوادی، در سه‌شنبه ۵ تیر ۱۳۹۷ در اثر بیماری و کهولت سن در ۹۴ سالگی در پس از یک‌ماه بستری بودن در بیمارستانی در پاریس درگذشت.[۵][۱]

مواضع فکری[ویرایش]

علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی، از مدافعان «ضرورت برخورد قاطع و لزوم نابودی ضدانقلاب و عوامل رژیم پهلوی» بود. وی در مقاله‌ای به تاریخ ۲۶ بهمن ۱۳۵۷ برابر با ۱۵ فوریه ۱۹۷۹ میلادی که در روزنامه اطلاعات منتشر شد، بر اعمال خشونت بیشتر علیه مقامات دستگیرشده حکومت سلطنتی تأکید کرد و خواستار «اعدام و مصادره اموال و دارایی منقول و غیرمنقول مقامات نظام سلطنتی» شد.[۶]

علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی یکی از روزنامه‌نگاران و نویسندگان ممنوع‌القلم در اواخر دوران نظام پهلوی است و یکی از نشریاتی که در آن سال‌ها با همکاری او منتشر می‌شد، هفته نامه جنبش نام داشت.[۷] او به فاصله کوتاهی پس از انقلاب به پاریس رفت و در همان‌جا مقیم شد. شهرت حاج‌سیدجوادی نویسنده کتابهای «ارزیابی ارزشها» و «بحران ارزش‌ها»، در آن زمان دو علت داشت: دو نامه بی‌سابقه انتقادی؛ سرگشاده او خطاب به رئیس دفتر مخصوص شاه، و دو مقاله با عنوان‌های «ارتش از چه چیزی دفاع می‌کند؟» و «گلوله در مقابل قلم».[۸] نامه سرگشاده او به محمد رضا پهلوی با عنوان «صدای فروریختن سقف حکومت را می‌شنوم» در سال ۱۳۵۵ به شدت از سیاست‌های شاه انتقاد کرد که از اسناد انقلاب به‌شمار می‌آید.[۵][۱]

علی‌اصغر حاج‌سیدجوادی یکی از طرفداران «نابودی ضدانقلاب» و عوامل رژیم پهلوی بود و در مقاله‌ای که در ۲۶ بهمن ۵۷ در روزنامه اطلاعات با عنوان «اگر شکوفه سیب به میوه رسد… ؟» منتشر شد، بر اعمال خشونت بیشتر تأکید کرد. با این وجود بزودی دریافت که شکستن قلم و سرکوب آزادی بیان پایان نیافته و به صف مخالفان جمهوری اسلامی پیوست. او در سال ۱۳۵۸ با نوشتن مقاله‌ای با عنوان «صدای پای فاشیسم» به بازداشت فرزند آیت‌الله محمود طالقانی اعتراض کرد.[۵][۱]

بستگان[ویرایش]

پدر او سید علی (صدر المعالی) و پدر بزرگش حاج سید حسین مجتهد خیابانی (حاج سید جوادی) از روحانیون معروف قزوین در زمان خود بود.

احمد صدر حاج سید جوادی برادر بزرگتر او حقوقدان و وکیل و از اعضای نخستین نهضت آزادی بود که در شواری انقلاب عضویت داشت و سپس وزیر کشور و وزیر دادگستری در دولت موقت شد.[۱]

حسن صدر حاج سید جوادی برادر کوچکتر او نیز روزنامه‌نگار بود که یک هفته پیش از او در تهران درگذشت.[۱]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ ۱٫۴ ۱٫۵ ۱٫۶ ۱٫۷ ۱٫۸ ۱٫۹ «علی اصغر صدر حاج سید جوادی، نویسنده و روزنامه‌نگار ایرانی درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. بازبینی‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۸. 
  2. آدمیت، پدر علم تاریخ در ایران. . رادیو زمانه، ۱۰ اردیبهشت ۱۳۸۷.  بازیابی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۰۹.
  3. چپ ایران از درک اصلاحات گورباچف ناتوان بود. . بی‌بی‌سی فارسی، ۱۱ مارس ۲۰۰۵.  بازیابی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۰۹.
  4. علی اکبر راستگو. مجاهدین در آیینه تاریخ. چاپ دوم. مرکز اسناد انقلاب اسلامی، ۱۳۹۰. ۴۰۵. شابک ‎۹۷۸-۹۶۴-۴۱۹-۰۸۳-۴. 
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ۵٫۲ «علی اصغر صدر حاج‌سیدجوادی، روزنامه‌نگار ایرانی در ۹۴ سالگی در پاریس درگذشت». رادیو زمانه، ۵ تیر ۱۳۹۷. بازبینی‌شده در ۲۶ ژوئن ۲۰۱۸. 
  6. ۳۱ سال پیش در چنین روزی نصیری، خسروداد، رحیمی و ناجی اعدام شدند، رادیو زمانه
  7. دوبرادر، خاطرات محمد حسین دانایی، انتشارات اطلاعات، چاپ دوم، ۱۳۹۳، تهران، صفحهٔ ۲۹۹
  8. جنبش راه سبز - حاج سیدجوادی: جنبش سبز، حلقه‌ای از صد سال مبارزه است