علم حضوری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

علم حضوری علم به ذات معلوم است بی واسطه ی صورت ذهنی یا نماد آن[نیازمند منبع]. مانند علم به گرسنگی و ترس در همان حال گرسنگی و ترس . از این علم با عناوینی چون علم اشراقی، علم بیواسطه و علم وجودی نیز تعبیر شده است. دربرابر علم حضوری علم حصولی است

تعریف[ویرایش]

در این نوع علم شی خارجی مستقیماً مورد ادراک فرد ادراک کننده قرار می گرد.به بیان دیگر عین خارجی خوداش مورد ادراک قرار می گیرد.در علم حضوری، موضوع ذهنی و عینی امری واحدند.[۱] علم حضوری عبارت از شناخت چیزی بدون واسطه است و به بیان دیگر شناخت چیزی بدون واسطه حکایت کننده. برا ینمنوه انسان وقتی شاد است آکاهی انسان از این شادی بدون تصویر ذهتی است بلکه بی واسطه و مستقیم است. این گونه از آگاهی را که در آن خود واقعیت مورد آگاهی نزد شناسنده حضور دارد و واسطه و حائلی میان عالم و معلوم نیست را حضوری می گویند.[۲] تقسیم علم به حضوری و حصولی، یک تقسیم عقلی است و به فیلسوفان اسلامی اختصاص دارد.

تاریخچه[ویرایش]

علم حضوری یکی از مبانی معرفت شناسی و از مفاهیم پایه ای در فلسفه اسلامی است.منطق دانان نخست در تقسیم علم به حصولی و حضوری از این نوع علم سخن گفته اند. البته در مباحث هستی شناسی علم، علم النفس فلسفی و الهیات به معنای اخص نیز این تعبیر بکار رفته است.نخستین بار مفهوم ادراک حضوری نه خود این اصطلاح،نزد نوافلاطونیانی چون فلوطین و پروکلس مطرح شد.جان لاک،فیلسوف انگلیسی از علم درونی سخن می گویئ که بر علم حضوری انطباق دارد.در فلسفه اسلامی این سینا نخستین کسی است که مفهوم علم حضوری در سخن گفتن علم شی به ذات خود مطرح کرده است.[۳] این اصطلاح نزد شیخ اشراق مفهوم گسترده تری پیدا می کندو مراتبی برای علم حضوری بیان می کند.[۴]

دربرابر علم حضوری علم حصولی است که خودبردوگونه است:

۱-:صورت شیئ که با واسطه حس ادراک میشود مانندادراک اشیاء اطراف خود علم الیقین

۲-:مفهوم شیئ که باواسطه عقل ادراک میشود مانندادراک مفاهیم نفس واشیاءاطراف خود حق‌الیقین

پانویس[ویرایش]

  1. http://ensani.ir/fa/content/57082/default.aspx
  2. فیاضی غلامرضا،ص78، 1389ش،درآمدی بر معرفت شناسی،مرتضی رضایی و احمد حسین شریفی
  3. http://ensani.ir/fa/content/2179/default.aspx
  4. مرتضی مطهری، 1377: ص 307،مطهری، مرتضی: مجموعة آثار استاد شهید مطهری، تهران، انتشارات صدرا، 1377 ش

{{رده:فلسفه اسلامی}

}