عطاءالله مهاجرانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
«مهاجرانی» به اینجا تغییرمسیر دارد. برای دیگر استفاده‌ها، مهاجرانی (ابهام‌زدایی) را ببینید.
سید عطاءالله مهاجرانی
وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی
مشغول به کار
۱۳۷۶ – ۱۳۷۹
رئیس‌جمهور محمد خاتمی
پس از مصطفی میرسلیم
پیش از احمد مسجد جامعی
معاون پارلمانی و امور مجلس
مشغول به کار
۱۳۶۸ – ۱۳۷۶
رئیس‌جمهور اکبر هاشمی رفسنجانی
پیش از عبدالواحد موسوی لاری
نماینده دوره اول مجلس شورای اسلامی
مشغول به کار
۱۳۵۹ – ۱۳۶۳
حوزه انتخاباتی شیراز
اطلاعات شخصی
تولد ۲ مرداد ۱۳۳۳
اراک،
ملیت  ایران
حزب سیاسی حزب کارگزاران سازندگی
همسر جمیله کدیور، مهسا یوسفی دلدار، ولی زاده
فرزندان محمدمحسن، زهرا، امیرعلی، صبا و امیرمهدی
پیشه سیاستمدار، نویسنده
دین اسلام شیعه
وب‌گاه mohajerani.maktuob.net

سید عطاءالله مهاجرانی (زادهٔ ۲ مرداد ۱۳۳۳ در اراک) نویسنده و سیاست‌مدار ایرانی است. وی نمایندهٔ شیراز در دوره اول مجلس شورای اسلامی، معاون پارلمانی نخست وزیر در دوران نخست وزیری میر حسین موسوی، معاون پارلمانی رئیس جمهور در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی، عضو شورای سیاستگذاری صدا و سیما و همچنین وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی در دورهٔ اول ریاست‌جمهوری محمد خاتمی بود. او همچنین عضو هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تربیت مدرس بود و هم‌اکنون در بریتانیا سکونت گزیده‌است.

اوان زندگی[ویرایش]

در تاریخ ۲ مرداد ۱۳۳۳ و در اراک زاده شد. تحصیلات عالی خود را در رشتهٔ تاریخ در دانشگاه‌های اصفهان (کارشناسی) شیراز (کارشناسی ارشد) و تهران (دکتری) گرفت.[نیازمند منبع] همسر او جمیله کدیور و نیز برادرزنش محسن کدیور، از فعالان سیاسی‌اند. همچنین همسر سوم او مهسا یوسفی دلدار و از کارمندانش بود.

نمایندگی مجلس شورای اسلامی[ویرایش]

او در نخستین مجلس پس از انقلاب ۱۳۵۷ یعنی در سال‌های ۱۳۵۹ تا ۱۳۶۳ نماینده شیراز در مجلس بود. سپس در سال ۱۳۶۳ به عنوان رایزن فرهنگی ایران در پاکستان منصوب شد و به مدت یک سال در این سمت بود.[۱]

مقاله نشریه والفجر[ویرایش]

در فروردین ماه سال ۱۳۶۱ در زمانی که عطاالله مهاجرانی نماینده مردم شیراز در نخستین دوره مجلس شورای اسلامی بود؛ در نشریه ای به نام والفجر (نشریه جنبش آزادیبخش مستضعفین جهان به مدیریت ابوحنیف) در تاریخ (دوشنبه ۳۰ فروردین ۱۳۶۱) در نوشته ی تندی ، حملات شدیدی را متوجه صادق قطب زاده ، مهندس مهدی بازرگان و نهضت آزادی می سازد . نشریه ای که تیتر اصلی آن چنین است : « مرگ بر بازرگان و قطب زاده » ، و مهاجرانی یادداشت اصلی این نشریه را نوشته است . این مقاله در حالی نوشته شد که فقط دو هفته از بازداشت قطب‌زاده می گذشت. نشریه‌ای که جز مرگ برای بازرگان و قطب‌زاده نمی‌طلبید. در تیتر دوم این نشریه آمده است: « دادستان دادستان افشا کن بازرگان و قطب زاده را اعدام کن».[۲] [۳]

معاون پارلمانی نخست وزیر و رئیس جمهور[ویرایش]

در دوران نخست وزیری میر حسین موسوی به سمت معاون پارلمانی نخست وزیر منصوب شد. در مرداد سال ۱۳۶۸ هاشمی رفسنجانی او را به سمت معاون پارلمانی رئیس جمهور منصوب کرد[۴] و تا سال ۱۳۷۶ در این سمت باقی ماند.

مهاجرانی در تاریخ ۶ اردیبهشت ۱۳۶۹ طی یادداشتی که با عنوان مذاکره مستقیم با آمریکا در روزنامه اطلاعات چاپ شد پیشنهاد برقراری رابطه با آمریکا را مطرح کرد. این سخنان سر و صداهای زیادی بپا کرد که در نهایت آیت‌الله خامنه‌ای طی یک سخنرانی اعلام کرد که من با مذاکرهٔ با آمریکا مخالفم و دولت جمهوری اسلامی، بدون اجازه من امکان ندارد چنین کاری را بکند.[۵] بعد از سخنرانی علنی آیت‌الله خامنه‌ای علیه مذاکره مستقیم، مهاجرانی با فصل‌الخطاب دانستن نظر رهبر از پیگیری مطلب خود صرفنظر نمود. علی خامنه‌ای نیز با ارسال نامه‌ای از او دلجویی کرد.[۶]وی هم‌چنین با حکم آیت‌الله خامنه‌ای در سال ۱۳۷۱ به عضویت شورای سیاستگذاری صدا و سیما درآمد.[۷]

مهاجرانی از بنیانگذاران حزب کارگزاران سازندگی به شمار می‌رود و روابط نزدیکی با غلامحسین کرباسچی شهردار اسبق تهران دارد. او از اعضای هیأت علمی گروه تاریخ دانشکده علوم انسانی دانشگاه تربیت مدرس به شمار می‌رفت ولی چند سال است که اسم او از فهرست اعضای هیأت علمی این دانشگاه حذف شده است.[۸]

تشکیل حزب کارگزاران سازندگی[ویرایش]

مهاجرانی یکی از شش نفری بود که در بنیان‌گذاری حزب کارگزاران سازندگی نقش کلیدی داشت، ماجرا از این قرار است که در بهمن ماه ۱۳۷۴ شانزده تن از وزیران، معاونان و نزدیکان هاشمی رفسنجانی رئیس‌جمهور وقت ایران در بیانیه‌ای با عنوان «خدمتگزارن سازندگی» اعلام کردند در انتخابات مجلس پنجم حضور فعال خواهند داشت و فهرستی از کاندیداهای مورد حمایت خود را معرفی خواهند کرد. با واکنش منفی شدید جناح راست و پس از ماجراهای گوناگون در نهایت با حذف ۱۰ وزیر، هسته ی مرکزی این گروه به ۶ نفر تقلیل یافت که شامل ۵ معاون وقت رئیس جمهور و شهردار وقت تهران بود.[۹] این گروه تازه تأسیس با عنوان «جمعی از کارگزاران سازندگی» در عرصه انتخابات مجلس پنجم فعالانه ظاهر شد. عطاالله مهاجرانی یکی از همین شش نفر بود که در پایه گذاری این حزب نقش کلیدی داشت و لذا نام او هم در فهرست اعضای هیات مؤسس این حزب و هم در فهرست اعضای شورای مرکزی آن به چشم می‌خورد.[۱۰][۱۱]

پیشنهاد تمدید دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی[ویرایش]

در دومین دوره ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی یعنی در سال ۱۳۷۳ مهاجرانی طی مصاحبه‌ای با روزنامه انگلیسی‌زبان ایران نیوز در ۸ آبان سال ۱۳۷۳، درباره ریاست جمهوری هفتم، اظهار داشت: «اگر امکان تغییر در قانون اساسی وجود داشته باشد آقای هاشمی شایسته‌ترین فرد برای احراز این مسئولیت است. آقای هاشمی رفسنجانی دو ویژگی امیرکبیر و مدرس را باهم دارند، امیرکبیر به لحاظ توجه به توسعه صنعتی کشور و مدرس به خاطر توجه به آزادی.[۱۲][۱۳][۱۴][۱۵]

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی[ویرایش]

او در تابستان سال ۱۳۷۶ و در دولت اول محمد خاتمی، به سمت وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی منصوب شد. وی در خرداد سال ۱۳۹۳ در وب‌سایت شخصی خودش تأکید می‌کند که: علی خامنه‌ای او را به محمد خاتمی پیشنهاد کرده است. مهاجرانی در پاسخ به ادعای حسین مظفر می‌نویسد: " در آن جلسه، در صحبت مقام رهبری، پیرامون دولت جدید که تمرکز سخن درباره ی جناب آقای خاتمی و ذکر خیری از پدر ایشان بود، ناگاه رهبری فرمودند: مثلا این آقای مهاجرانی، من ایشان را خیلی خوب می‌شناسم. اصلاً ایشان را من خودم به عنوان وزیر به آقای خاتمی معرفی کردم. " [۱۶]

در سال ۱۳۷۸ حدود ۳۱ نفر از نمایندگان مجلس پنجم مهاجرانی را استیضاح کردند، اما وی مجدداً توانست رأی اعتماد نمایندگان مجلس را بگیرد.[۱۷] با این حال، بالاخره زیر فشارها استعفاء داد. در آذرماه ۱۳۷۸ علی خامنه‌ای در دیدار با اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی عدم رضایت از عملکرد مهاجرانی را صراحتاً بیان کرد.[۱۸]

من از وزارت ارشاد توقّع دارم. البته آقای «مهاجرانی» - ظاهراً - نیستند و خودشان را راحت کردند از این‌که بیایند و حرفهای ما را بشنوند! به‌هرحال، فرق نمی‌کند؛ چه ایشان باشند، چه نباشند، من اعتراضم این است وزارت ارشاد در این دو سالی که ایشان در رأس این کار هستند، هیچ کار اسلامی به‌عنوان اسلامی ارائه نداد!... این اعتراض من است. من از رفتار وزارت ارشاد، راضی نیستم.

در دوران سه ساله وزارت او در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی حدود دویست امتیاز نشریه صادر شد و برخی حاصل کار عطاالله مهاجرانی در وزارت ارشاد را یکی از مهمترین دستاوردهای اصلاح طلبان در دوران حکومت خود می‌دانند.[۱۹]

با آغاز کار دولت حسن روحانی و تعیین علی جنتی به عنوان وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، عکس عطاء الله مهاجرانی، که به دلیل گرایش‌های سیاسی و فکری وی، سکونتش در لندن و فعالیتش در شبکه بی‌بی‌سی فارسی، در دولت نهم و دهم از دیوار وزارت ارشاد حذف شده بود، بار دیگر در جای خود نصب گردید. مهاجرانی ضمن تشکر از این اقدام جنتی در نامه‌ای به وی خواستار تجدید انتشار کتاب‌هایش در ایران شد.[۲۰]

پس از وزارت[ویرایش]

مهاجرانی پس از کناره گیری از وزارت در سال ۲۰۰۱، از سوی خاتمی به عنوان رئیس مرکز بین‌المللی گفتگوی تمدن‌ها منصوب شد. خاتمی این ایده را در سخنرانی خود در سازمان ملل مطرح کرد که با استقبال جهانی روبرو شد. این مرکز به دلیل تشکیلات مفصل و صرف هزینه‌های سنگین مورد انتقاد بود و در طول چهار سال عملکرد خود دستاورد خاصی از آن حاصل نشد. مهاجرانی در ژوئن سال ۲۰۰۳ از این مرکز استعفاء داد. برخی رسانه‌ها دلیل استعفای او را انتشار گزارش‌هایی در خصوص زندگی شخصی وی در زمستان سال قبل عنوان کردند.[۲۱][۲۲]

بازداشت کوتاه‌مدت[ویرایش]

در سال ۱۳۸۳ خانمی که کارمند سابق مرکز گفتگوی تمدن‌ها بود، عنوان کرد که همسر صیغه ای مهاجرانی است و از او شکایت کرد و خواهان ثبت ازدواج شد. مهاجرانی هرگونه ارتباط با او را تکذیب و در بیانیه‌ای «این پرونده را جریان‌سازی جناح سیاسی رقیب» خواند ولی در پی شکایت همین زن بازداشت شد[۲۲][۲۳][۲۴][۲۵] مهاجرانی در ششم مرداد سال ۱۳۸۳ به اتهام ترک نفقه، عدم ثبت واقعه ازدواج و فریب در امر ازدواج روانه زندان شد و ۴ روز بعد با ارائه وثیقه آزاد شد.[۲۶][۲۷][۲۸] مهاجرانی در همان جلسه مرداد ۸۳ تعهد می‌کند که ظرف یک ماه نسبت به اخذ رضایت شاکی خود اقدام نماید لیکن چند ماه بعد از کشور خارج شده و تاکنون مراجعت نکرده است.[۲۹] به نوشتهٔ مسعود بهنود در ژوئیه سال ۲۰۰۴، برخی زندگی سیاسی مهاجرانی را به خاطر این رخداد پایان یافته تلقی می‌کردند.[۳۰]

انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸[ویرایش]

در فروردین ماه ۱۳۸۸ مهدی کروبی یکی از نامزدهای انتخابات ریاست جمهوری، مهاجرانی را به عنوان مشاور خود در امور مسائل و مشکلات ایرانیان خارج از کشور منصوب کرد.[۳۱] مهاجرانی در این انتخابات بر خلاف حمایت حزب کارگزاران از میرحسین موسوی در حمایت از مهدی کروبی اعلام موضع کرد.[۳۲]

مجادلات[ویرایش]

تعدد زوجات[ویرایش]

مجادلات وی با همسر دوم منجر به تشکیل دعوی علیه عطاءالله مهاجرانی جهت گرفتن شناسنامه برای فرزند وی، در نهایت به رای دادگاه بر گرفتن شناسنامه برای امیرمهدی مهاجرانی، منجر شد. سری دوم مجادلات عطاءالله مهاجرانی به علت اقامه دعوی از سوی همسر سوم وی، مهسا یوسفی دلدار، در جهت ثبت ازدواج آنها بود.

درخواست دریافت کمک‌هزینه تحصیلی برای فرزندش از عربستان سعودی[ویرایش]

سازمان افشاگر ویکی‌لیکس در ژوئن ۲۰۱۵ اقدام به انتشار ۶۰ هزار سند دیگر از مجموع نیم میلیون سند خارج شده از سیستم الکترونیکی وزارت خارجه عربستان سعودی کرد که در یکی از این اسناد، عطاء الله مهاجرانی وزیر اسبق فرهنگ و ارشاد اسلامی در نامه‌ای به سفارت سعودی در لندن درخواست کرده بود که آن کشور هزینه تحصیل فرزندش (علی مهاجرانی) در مقطع دکتری دانشگاه واریک را متقبل شود[۳۳] و عربستان نیز با این درخواست موافقت کرده و چکی به مبلغ ۱۶ هزار پوند برای یک سال تحصیلی در وجه نامبرده صادر کرده‌ و پذیرفته است که حداقل به مدت چهار سال هر سال حدود ۱۶ هزار پوند بپردازد.[۳۴] مهاجرانی نیز در پاسخ به بی‌بی‌سی فارسی گفت که در زمان مناسب در مورد آنچه ویکی‌لیکس منتشر کرده پاسخ خواهد دهد.[۳۵] حدود یک هفته پس از انتشار این خبر از بی‌بی‌سی فارسی ، همسر مهاجرانی ، منتقدان بورسیه پسرش را ، جیره بگیر اسرائیل نامید و افزود: در این مختصر هم قصد پاسخ گفتن به اراجیف و دروغ های رسانه ها و افراد مختلف را ندارم.[۳۶] [۳۷]


کابینهٔ نخست سیدمحمدخاتمی
وزیران
ر. وزیر وزارت‌خانه ر. وزیر وزارت‌خانه
۱ مظفر آموزش‌وپرورش ۱۲ حجتیدادمان راه وترابری
۲ عارفمعتمدی پست ۱۳ شافعی←ادغام وزارت خانه صنایع
۳ درییونسی اطلاعات وامنیت ۱۴ جهانگیری صنایع ومعادن
۴ نمازی اقتصاد ۱۵ معین آموزش عالی
۵ خرازی امورخارجه ۱۶ مهاجرانیمسجدجامعی ارشاد
۶ شریعتمداری بازرگانی ۱۷ کمالی کار
۷ فرهادی بهداشت ۱۸ نوریموسوی لاری کشور
۸ حاجی تعاون ۱۹ عبدالعلی‌زاده‌‏‎ مسکن
۹ سعیدی‌کیا جهادسازندگی ۲۰ جهانگیری←ادغام وزارت خانه معادن وفلزات
۱۰ شوشتری دادگستری ۲۱ نامدار زنگنه نفت
۱۱ شمخانی دفاع ۲۲ بیطرف نیرو
معاونان ریاست جمهوری
معاون اول رییس‌جمهور: حسن حبیبی
ر. معاون معاونت ر. معاون معاونت
۱ ابطحی معاون پارلمانی ۴ هاشمی‌طبا تربیت بدنی
۲ آقازاده انرژی اتمی ۵ ابتکار محیط زیست
۳ نجفیعارف برنامه وبودجه ۶ بهشتی شیرازی میراث فرهنگی

فعالیت‌های فرهنگی - مطبوعاتی[ویرایش]

  • همکاری با روزنامه اطلاعات (از سال ۱۳۶۰ تا کنون)
  • سردبیر فصلنامه راهبرد (از سال ۱۳۷۰ تا ۱۳۷۵)
  • مدیر مسئول هفته نامه بهمن (از سال ۱۳۷۳ تا ۱۳۷۵)
  • مدیر مسئول ماهنامه گزارش گفتگو (از سال ۱۳۸۱ تا کنون)

تالیفات و کتب[ویرایش]

  • مقدمه‌ای بر هفت‌خوان بزرگمهر (۱۳۸۴)
  • میناگران (رمان) (۱۳۸۳)
  • برف (رمان) (۱۳۸۳)
  • سهراب کشان (رمان) (۱۳۸۲)
  • اسلام و غرب(۱۳۸۲)
  • بهشت خاکستری (رمان) ۱۳۸۲
  • گوهر نماز و نیایش ۱۳۸۲
  • قرائت دینی ۱۳۸۰
  • فلسطینی‌ها ۱۳۸۰
  • حکایت همچنان باقی‌ست... ۱۳۷۹
  • استیضاح (۱۳۷۸)
  • سلمان فارسی (۱۳۷۵)
  • افسانهٔ نیما (۱۳۷۵)
  • انقلاب عاشورا (۱۳۷۴)
  • حماسهٔ فردوسی ۱۳۷۲
  • پیام‌آور عاشورا (۱۳۷۱)
  • گزند باد (۱۳۶۹)
  • نقد توطئهٔ آیات شیطانی (۱۳۶۸)
  • مسیحیت واسلام (نقد سخنان پاپ بندیکت شانزدهم دربارهٔ پیامبر اسلام در سال ۲۰۰۶)

کتب ترجمه شده به زبان‌های دیگر[ویرایش]

عربی :
  • التسامح و العنف فی الاسلام (بیروت: ریاض الریس للنشر، ۲۰۰۱ م)
  • موامرة الآیات الشیطانیه (بیروت: دارالوسیلة، ۱۹۹۳ م)
  • قرائات دینیه (قاهره: دارالشروق، ۲۰۰۴ م)
  • الجنة الرمادیة (جداول للطباعة والنشر والتوزیع، ورقی غلاف عادی، ۲۶/۱۱/۲۰۱۱)
  • الإسلام والغرب (مکتبة الشروق الدولیة، ورقی غلاف عادی)[۳۸]
انگلیسی :
  • A critique on the Machination of the satanic verses

منابع[ویرایش]

  1. «زندگینامه». وبگاه رسمی مهاجر. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  2. «عطا‌الله مهاجرانی؛ از لعن تا ستایش مهندس بازرگان». وبگاه پارسینه، ۰۲ بهمن ۱۳۸۸. بازبینی‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۵. 
  3. نیک آهنگ کوثر. «مهاجرانی و نتایج ناخوشایند خوردن شیر خر-۳». وبگاه خودنویس، ۰۴ تير ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۹ ژوئن ۲۰۱۵. 
  4. «پیشنهاد هاشمی به موسوی خوئینی‌ها». وبگاه دفتر هاشمی رفسنجانی. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  5. «بیانات در دیدار معلمان و کارگران». وبگاه علی خامنه‌ای. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  6. «نامه به آقای عطاءالله مهاجرانی دربارهٔ مقالهٔ «مذاکرهٔ مستقیم»». وبگاه علی خامنه‌ای. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  7. «انتصاب اعضای شورای سیاستگذاری صدا و سیما». وبگاه دفتر علی خامنه‌ای. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  8. صفحه اعضای هیئت علمی گروه تاریخ دانشگاه تربیت مدرس
  9. حمید کاویانی، پیشگامان اصلاحات، روزنامه سلام، تهران: پائیز ۱۳۷۹، صص ۱۱۶-۱۱۷، ISBN 964-92512-8-6
  10. «اعضای شورای مرکزی حزب». وبگاه حزب کارگزاران سازندگی. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  11. «حزب کارگزاران سازندگی». ویکیپدیای فارسی. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  12. «عطاءالله مهاجرانی». پرتال جامع مسئولین. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  13. «عطاءالله مهاجرانی به ایران می آید». جام نیوز، ۲۶ تیر ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  14. «احتمال بازگشت عطاءالله مهاجرانی به کشور». پایگاه خبری تحلیلی روز نو، ۲۶ تير ۱۳۹۲. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  15. Moslem, Mehdi. Factional Politics in Post-Khomeini Iran. انتشارات دانشگاه سیراکوس, 2002. 240. بازبینی‌شده در 27 ژوئن 2015. 
  16. «کم‌سواد بی‌حافظه! من منتخب رهبری بودم». بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  17. «با رای اعتماد به دکتر مهاجرانی‌‏ مجلس به تداوم سیاستهای فرهنگی خاتمی رای داد». همشهری آنلاین. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  18. «بیانات در دیدار اعضای شورای عالی انقلاب فرهنگی». وبگاه رسمی علی خامنه‌ای. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  19. مسعود بهنود. «عطاالله مهاجرانی و اهمیت حذف وی». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۸ ژوئیه ۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  20. «نامه دکتر عطا الله مهاجرانی به وزیر ارشاد». پایگاه خبری جماران، 19/06/1392. 
  21. مهرداد فرهمند. «مهاجرانی و پایان گفت و گوی تمدنها». BBC. ۲۰۰۳-۰۶-۲۳. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۶-۲۷. 
  22. ۲۲٫۰ ۲۲٫۱ «اسفند 82، زمان تغيير مواضع!». مجله زنان. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۶-۲۷. 
  23. «عطاءلله مهاجرانی با شکایت زنی که خود را همسر صیغه‌ای او می‌خواند بازداشت شد». رادیو فردا. ۲۹ ژوئیه ۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  24. «پاسخ ”مهسا یوسفی دلدار“ به اطلاعیهٔ مشترک عطاالله مهاجرانی و جمیلهٔ کدیور». ایسنا. ۲۹ ژوئیه ۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  25. «توضیحات وکلای مهسا یوسفی دربارهٔ وضعیت پرونده عطاء الله مهاجرانی». خبرگزاری فارس. ۱۳۸۳/۰۶/۰۳. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  26. «حکم دادگاه دربارهٔ ازدواج مهاجرانی». عصر ایران. ۲۸ شهریور ۱۳۸۵. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  27. «مهاجرانی بازداشت شد». بی‌بی‌سی فارسی. ۲۸ ژوئیه ۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  28. «مهاجرانی آزاد شد». اطلاعات.نت. ژوئیه ۲۰۰۴. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  29. «عطاء الله مهاجرانی». روزشمار. ۲۰ اسفند ۱۳۹۳. بازبینی‌شده در ۲۷ ژوئن ۲۰۱۵. 
  30. «عطاالله مهاجرانی و اهمیت حذف وی». BBC. ۲۰۰۴-۰۷-۰۴. بازبینی‌شده در ۲۰۱۵-۰۶-۲۷. 
  31. «مهاجرانی مشاور کروبی شد». روزنامه اعتماد، ۲۵ فروردین ۱۳۸۸. 
  32. «زندگی‌نامه نامزدها: مهدی کروبی». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۱ مه ۲۰۰۹. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 
  33. «اسامی دانشجویان دوره دکتری مدیریت و سیستم‌های اطلاعاتی». وبگاه رسمی دانشگاه واریک. بازبینی‌شده در ۲۵ ژوئن ۲۰۱۵. 
  34. «چک 16هزار پوندی برای علی مهاجرانی». خبرگزاری الف، ۳۰ خرداد ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۵. 
  35. «سند ویکی‌لیکس: دولت عربستان هزینه تحصیل پسر مهاجرانی را تقبل کرده بود». بی‌بی‌سی فارسی، ۲۱ ژوئن ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۱۵. 
  36. «واکنش همسر مهاجرانی به منتقدان بورسیه پسرشان: شما جیره بگیر اسرائیل هستید». عصر ایران، ۳۰ ژوئن ۲۰۱۵. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۵. 
  37. «واکنش جمیله کدیور به انتشار سند ویکی‌لیکس درباره مهاجرانی: هجمه‌کنندگان به همسرم مزدوران اسراییل هستند». وب سایت خبری تقاطع، ۷ تیر ۱۳۹۴. بازبینی‌شده در ۳۰ ژوئن ۲۰۱۵. 
  38. «نشر بهشت خاکستری به زبان عربی». وبگاه مهاجرانی. بازبینی‌شده در ۲۲ ژوئن ۲۰۱۵. 

پیوند به بیرون[ویرایش]