عزازیل
[۱]عزازیل (/əˈzeɪzəl, ˈæzəˌzɛl/; عبری: עֲזָאזֵל ʿAzāʾzēl; عربی: عزازیل، آوانگاری: ʿAzāzīl) یک شخصیت در اساطیر عبری است که اولین بار در عهد عتیق ظاهر شد.
_meet_Adam.png)
در قرآن نامی از عزازیل برده نشدهاست.[۱] با این وجود در برخی متون اسلامی نام عزازیل به عنوان نام اصلی ابلیس آورده شدهاست.
عزازیل نامی است که در برخی روایات اسلامی و متون ادبی فارسی برای ابلیس یا شیطان به کار رفته است. بر پایهٔ روایتی مشهور، عزازیل یکی از سه فرشتهٔ هاروت، ماروت و عزازیل بود که برای آزمودن به زمین فرستاده شدند تا همچون انسانها زندگی کنند و از گناه پرهیز نمایند. بنا بر این روایت، عزازیل پیش از آغاز آزمون از دشواری آن آگاه شد و از ادامهٔ مأموریت کناره گرفت، اما هاروت و ماروت در زمین گرفتار وسوسههای دنیوی شدند. گفته میشود آن دو فریب زنی به نام زهره را خوردند، شراب نوشیدند و اسم اعظم را به او آموختند. در نتیجه، به عنوان کیفر در چاهی در بابل آویخته شدند و تا روز رستاخیز در همان حال باقی خواهند ماند.[۲]
در ادبیات فارسی، «عزازیل» از نامهای ابلیس به شمار میرود و شاعران بسیاری از آن برای اشاره به شیطان یا نماد تکبر و نافرمانی استفاده کردهاند. این کاربرد از روایتی سرچشمه میگیرد که بر اساس آن، ابلیس پیش از رانده شدن از درگاه الهی در میان فرشتگان جایگاهی بلند داشت و عزازیل نامیده میشد.[۳]
در برخی منابع یهودی، واژهٔ عزازیل به موجودی بیابانی یا مکانی در بیابان اشاره دارد. در آیین یهود، در روز کفاره، بزی که نماد گناهان قوم بنیاسرائیل بود به سوی بیابان فرستاده میشد و این آیین با نام عزازیل پیوند داشت. از این رو، عزازیل گاه نماد انتقال یا زدودن گناهان قوم نیز دانسته شده است. برخی منابع نیز عزازیل را نام مکانی معرفی کردهاند که بز قربانی به آنجا فرستاده میشد.[۴]
در برخی فرهنگهای فارسی، «عزازیل» همچنین به معنای «روح پلید» آمده است و در شماری از منابع کهن نام پرندهای کوچک نیز دانسته شده است.[۵]
وگر در دهد یک صلای کرم / عزازیل گوید نصیبی برم
مولوی در بیت آخر بخش چهارم دفتر اول مثنوی معنوی میگوید:
بُد ز گستاخی کسوف آفتاب / شد عزازیلی ز جرأت رد باب
در عهد عتیق
[ویرایش | اشتراکگذاری]در سِفر لاویان ۱۶ ذکر شدهاست که کاهن بزرگ در روز دهم تیشری (یوم کیپور) پس از قربانی کردن از طرف خود و خانوادهٔ خود، برای کفارهٔ گناهان مردم قربانی قرار میداد. این قربانی به صورت یک قوچ برای سوزاندن و دو بز بود. این دو بز یکی برای یهوه (نام خدا در یهودیت) و یکی برای عزازیل در نظر گرفته میشد. بزی که برای خدا مقرر شده بود قربانی میگردید؛ ولی بزی که برای عزازیل در نظر گرفته شده بود، ابتدا کاهن بزرگ دست خود را بر روی سر بز میگذاشت و گناهان مردم را اعتراف میکرد. سپس این بز به منطقهای خارج از شهر و به دور از مردم برده میشد و در آنجا رها میگشت. نام عزازل ممکن است نام محلی باشد که بز در آنجا رها میگشت. بعضی گمان میکنند که عزازل از دو لغت عزاز و ال تشکیل شدهاست که به معنی کوه سخت میباشد. منطقهای به نام کوه عزازل نیز موجود است که ظاهراً محلی است که این بز در آنجا رها میگشت. لغت Scapegoat در زبان انگلیسی نیز از همین داستان گرفته شدهاست.
در مسیحیت
[ویرایش | اشتراکگذاری]در مسیحیت معمولاً عزازیل مترادف با شیطان در نظر گرفته میشود. در دیدگاه مسیحیان ادونتیست شیطان مسئول گناهانی است که از طریق بز عزازیل در روز دهم یوم کیپور منتقل شدهاست. حال آنکه بعضی دیگر از مسیحیان این دیدگاه را مخالف مسیحیت میدانند و اعتقاد دارند این تفکر عزازیل را معادل عیسی مسیح قرار میدهد. آنها میگویند شیطان نمیتواند کسی را نجات دهد و همچنین نمیتواند مسئول گناهان کسی باشد و تنها عیسی مسیح برای گناهان مردم قربانی گشتهاست.
در فرهنگ عامه
[ویرایش | اشتراکگذاری]در کتاب مرشد و مارگاریتا وی از ملازمان شیطان بهشمار میرود و در سریال سوپرنچرال و فیلم سرنوشت از شیاطین بزرگ بهشمار میرود؛ و در مردان ایکس پدر Nightcrawler و سه همسر دارد که یکی از همسران او Mystique میباشد و از دو همسر دیگر دو پسر دیگر به نامهای Kiwi Black و ABYSS هم دارد که اسم مادران آنها مشخص نیست.
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- 1 2 Peter Lamborn Wilson Sacred Drift: Essays on the Margins of Islam City Lights Books 1993 ISBN 978-0-872-86275-3 page 87
- ↑ لغتنامه دهخدا، مدخل «عزازیل»؛ به نقل از فرهنگ فارسی معین.
- ↑ لغتنامه دهخدا، مدخل «عزازیل»؛ به نقل از غیاث اللغات، آنندراج و قاموس کتاب مقدس.
- ↑ لغتنامه دهخدا، مدخل «عزازیل»؛ به نقل از قاموس کتاب مقدس.
- ↑ لغتنامه دهخدا، مدخل «عزازیل»؛ به نقل از ناظم الاطباء و دیگر فرهنگهای فارسی.
- ویکیپدیای انگلیسی-بازدید در ۲۳ مه ۲۰۱۰
- دائرةالمعارف یهودی : عزازیل (Jewish Encyclopedia)
