عرب‌های ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
عرب‌های ایران
مناطق با جمعیت قابل توجه
استان خوزستان، استان هرمزگان، استان بوشهر
و به‌صورت اقلیت در:
استان خراسان رضوی، استان اصفهان، استان تهران، استان فارس، استان قم
زبان‌ها
عربی خوزستانی، عربی خراسانی
عربی خلیجی، فارسی
دین
شیعه، اقلیت سنی
گروه‌های قومی مرتبط
اقوام سامی، عجم، مردم عرب، فارسی‌زبانان، ایرانیان بحرین، هوله، مردم عراق، بحرانیان، مندائیان، مردم لر، مردم بختیاری، قشقایی٬کتی٬بقرایی
Provinces of Iran based on the population of Arabs, according to the survey carried out by Ministry of Culture, 2010.

عرب‌ها، عرب‌زبانان و مستعرب‌ها در ایران گروهی از مردم عرب در ایران اند[۱] که زبان مادری بخش عمدهٔ ایشان زبان عربی است. اکنون عرب‌های ایرانی شامل عرب‌های خوزستان، طایفه مستقل کتی در شهرستان ورامین،[۲] عرب‌های خراسان و معاودین عراقی، و عرب‌های خمسه (کمری) می‌شوند. در نظرسنجی که شرکت پژوهشگران خبره پارس به سفارش شورای فرهنگ عمومی در سال ۸۹ انجام داد حدود ۳۳٫۶ درصد استان خوزستان عرب بودند که با انطباق با نتایج سرشماری ۱۳۹۵ جمعیتی ۱٫۶۰۰٫۰۰۰ برای عرب‌های استان خوزستان قابل تخمین می‌باشد.[۳] بر همین اساس حدود ۵۰ هزار نفر عرب در استان بوشهر، حدود ۸۰ هزار نفر عمدتاً عرب خمسه در استان هرمزگان، حدود ۶۰ هزار نفر عرب در استان اصفهان، حدود ۲۰۰ هزار نفر عمدتاً عرب خمسه در استان فارس، حدود ۵۰ هزار نفر عرب‌های خراسان، حدود ۴۰ هزار نفر در استان قم و حدود ۱۰۰ هزار نفر عرب در سایر نقاط کشور سکونت دارند که به این ترتیب کل جمعیت عرب‌های ایران چیزی حدود ۲٬۲۰۰٬۰۰۰ میلیون نفر (۲٫۷۵ درصد جمعیت ایران در سال ۱۳۹۵) می‌باشد.[۳]

تراکم جمعیت عرب در ایران

چهار استانی که عرب‌های ایران بیشترین حضور را در آنها دارند، خوزستان، هرمزگان و بوشهر و ایلام هستند. البته در استان قم جمعیت قابل توجهی از عرب‌های عراقی و نیز معاودین سکونت دارند[۴] تا سال ۱۳۵۷ عرب‌های ایرانی ۳/۸۵ درصد از جمعیت ایران را شامل می‌شدند.[۵]

در مورد جمعیت عرب‌های ایران رقم دقیقی در دست نیست. استان خوزستان به دلیل دارا بودن شهرها و روستاهایی با جمعیت ۱۰۰ درصد عرب یا عمدتاً عرب، در صدر استان‌هایی است که تراکم عرب ایرانی در آن وجود دارد.[۶]

برپایه نتایج نهایی سرشماری همگانی نفوس و مسکن آبان‌ماه ۱۳۷۵ جمعیت استان خوزستان ۳٬۷۴۶٬۷۷۲ نفر بوده‌است که از این تعداد ۶۴ درصد در سکونتگاه‌های شهری و ۳۵ درصد در سکونتگاه‌های روستایی زندگی می‌کردند و ۱ درصد کوچرو بوده‌اند. شمار عرب‌ها در نواحی روستایی استان خوزستان در سال ۷۸ تعداد ۴۲۹٬۱۹۷ نفر برآورد شده که حدود ۳۷٫۸ درصد کل جمعیت روستایی استان را دربر می‌گرفت. جمعیت تخمینی عرب‌های استان خوزستان برپایه آمار ذکر شده در آن سال یک میلیون و هشتصد هزار تا دو میلیون و هشتصد هزار نفر بوده‌است.[۷]

از میان ۲۵ شهرستان این استان بیشترین تراکم عرب‌های خوزستان در شهرستان‌های اهواز، ملاثانی، شوش، حمیدیه، سوسنگرد، هویزه، بستان، شادگان، ماهشهر، سربندر، رامشیر، امیدیه، خرمشهر و آبادان است.[۷]

افراد سرشناس

در قرن چهارم و پنجم قمری

عرب‌های خراسان

ورود عرب‌ها به خراسان به زمان لشکرکشی عبدالله بن عامر به این سرزمین بازمی‌گردد، نخستین گروه‌های عرب در نیشابور و مرو ساکن شدند. مهاجرت عرب‌ها به خراسان در دوران خلافت امویان و عباسیان نیز ادامه یافت.[۸] انتقال قبایل عرب به خراسان به منظور ایجاد مستعمره و بالا بردن جمعیت عرب‌ها در منطقه و همچنین دفاع از سرحدات خراسان صورت پذیرفت. گزارش‌های موجود از مهاجرت عرب‌ها به خراسان به شرح زیر است:[۹]

در زمان حکومت تاریخ مهاجرت جمعیت محل اسکان نام قبیله
عمر بن احمر ۴۵ نامعلوم مرو نامعلوم
ربیع بن زیاد ۵۱ ۵۰٬۰۰۰ خراسان کوفی و بصری
سلم بن زیاد ۶۱ چندین هزار مرو ازدی
عبدالرحمان ۱۱۲ ۲۰٬۰۰۰ خراسان نیمی بصری نیمی کوفی

برآورد جمعیتی

جمعیت مردم عرب در ایران، توسط پژوهش‌های انجام شده به وسیله سازمان‌های مرتبط بدین صورت می‌باشد:

قبایل و عشایر عرب ایران

  • بنی تمیم از جمله عشایر آنها: غزلی، غزیوی، عیایشه و الکنعان، سلیمان، الاماره، المصبح، البراجعه، البو بصیر، عوینه، البوفیصل، الحمد، البوحسان، مصالحه شامل (بنونهشل، سلایط و شریفات) و البو طعمه که خود شامل تیره‌های متعددی است.
  • عشیره سواعد (ساعدی‌ها): یکی از طایفه‌های بزرگ شیعه مذهب عرب هستند که بخش قابل توجهی از آنها در شهرهای مختلف خوزستان به خصوص در اهواز زندگی می‌کنند، خاستگاه آن‌ها به روایاتی در یمن و به روایاتی دیگر در فلسطین است؛ از چهره‌های شناخته شده آن‌ها در زمان پیامبر می‌توان به سهل بن سعد ساعدی اشاره کرد.
  • آل مذحج: مَذْحج یکی از بزرگ‌ترین قبیله‌های عرب است که تا پیش از اسلام در یمن می‌زیستند. بسیاری از ایشان در زندگی محمد پیامبر اسلام به او گرویدند. در روزگار خلفای راشدین عشیره‌های بزرگی از این قبیله به سوی مرزهای ایران کوچ کردند.
  • بنی منصور: عشیره المنصوری (مزرعه) یکی از قبایل شیعه و بزرگ خوزستان است که قسمت قابل توجهی از ان در اهواز و خرمشهر سوسنگرد آبادان و شوش و… هستند
  • الحردان: یکی از معروف‌ترین قبایل عرب ایران غالباً ساکن اهواز و شهرهای اطراف
  • آلبوصالح (صالحی)
  • آلبوغبیش (آل ابوغبیش) یکی از شاخه‌های معروف بنی کعب
  • آل حمید یا الحمید تیره‌ای از قبیلهٔ غزیه از قبیلهٔ هوازن که خود شاخه‌ای از قبیله مشهور مضر است
  • النواصر: یکی از قبایل بزرگ عرب در خوزستان است که خود به تنهایی به دوازده شاخه تقسیم می‌شود.
  • آل کثیر
  • ابوچلده: عشیره آل بوچلده یکی از عشایر عرب خوزستان است. تعدادی از افراد این عشیره در دشت آزادگان ساکن هستند ولی تعداد قابل توجهی از این عشیره بعد از جنگ ایران و عراق از روستای سابله به اهواز مهاجرت کرده‌اند
  • آلبوفرحان از ایل محسین و از بنی‌کعب بوده و در خوزستان در روستاهای نهر یوسف، سعیدان، یوگه، شاخوره، چمیان، چوئبده و تنگه و در عراق در بصره ساکن هستند.
  • بنی صالح
  • بنی لام: قبیلهٔ شیعه و تاریخی در شمال غربی خوزستان، جنوب خوزستان و بخشهای همسایهٔ عراق
  • بنی‌هلال
  • عشیره الزهیریه
  • بنی‌کعب
  • حزبه
  • خاندان خزیمه علم
  • خمیسی
  • زبید
  • زبیدات
  • زرگان
  • سلامات
  • عبیات
  • مشعشعیان
  • بیت محمد الصالح
  • السواری: طایفهٔ شیعی
  • بنی طرف
  • السواری: یکی از عشیره شیعه بزرگ دراستان خوزستان است که بال سمت راست بنی طرف محسوب می‌شود آنها ساکن در: هویزه. سوسنگرد. اهواز. شوش. دبیه سربندر. آبادان. شادگان که به چند شاخه تقسیم می‌شوند (بیت منصور) و (بیت نصر) و (بیت اعواجه) و (البوناهی) که شیخ آنها شیخ ابو مصطفی الساری است
  • الشرفه
  • عچرش
  • بنی تمیم

نشریات و رسانه‌ها

در خوزستان تولید برنامه به زبان محلی در صدا وسیما وجود دارد[۱۷][۱۸] ولی در هرمزگان، خراسان و بوشهر چنین تولیدی وجود ندارد. طبق آمار اداره ارشاد و فرهنگ اسلامی در این مناطق مصرف تولیدات عربی خارجی بسیار بالاست.[۶] شبکه استانی خراسان رضوی مدتی اخبار عربی پخش می‌کرد.

سازمان‌های سیاسی

جستارهای وابسته

منابع

  1. مهر میهن
  2. طایفه مستقل عرب کُتی بزرگترین گروه عشایری عرب کوچرو در منطقه ورامین تهران سیدعلی‌رضا هاشمی، پژوهش‌های انسان‌شناسی ایران، دوره 3، شماره 1، بهار و تابستان 1331، صفحات 93-96
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ شماره کتابشناسی ملی:۲۸۷۸۱۵۶/طرح بررسی و سنجش شاخص‌های فرهنگ عمومی کشور (شاخص‌های غیرثبتی)
  4. جغرافیای انسانی استان قم - استانداری قم1392
  5. کریمی‌پور، کوثر - کریمی‌پور، یدالله: عرب‌های خوزستان: واگرایی و همگرایی. در نشریه: «پژوهش‌های جغرافیایی». تابستان ۱۳۸۴ - شماره ۵۲. ص۹۷. آمار برپایه طرح جامع تقسیمات کشوری ۱۳۷۸.
  6. ۶٫۰ ۶٫۱ فکوهی، ناصر، همسازی و تعارض در هویت و قومیت، تهران، نشر گل آذین.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ کریمی‌پور، کوثر - کریمی‌پور، یدالله: عرب‌های خوزستان: واگرایی و همگرایی. در نشریه: «پژوهش‌های جغرافیایی». تابستان ۱۳۸۴ - شماره ۵۲. ص۹۷.
  8. مدخل KHORASAN i. ETHNIC GROUPS در Encyclopædia Iranica
  9. مدخل ʿARAB iii. Arab settlements in Iran در Encyclopædia Iranica
  10. CIA World Factbook
  11. Looklex Encyclopaedia
  12. New America Foundation
  13. New Abadan Foundation
  14. Library of congress
  15. Arabic, Mesopotamian Spoken
  16. Arabic, Gulf Spoken
  17. صدا و سیما
  18. صدا و سیمای مرکز خوزستان
  • ویکی‌پدیای انگلیسی

مطالعهٔ بیشتر

  • آذرنوش، آذرتاش (۱۳۸۷). «کتاب نخست: از سلمان تا آهوی کوهی». چالش میان فارسی و عربی سده‌های نخست (ویراست ۲). نشر نی. صص. ۳–۳۴. شابک ۹۷۸۹۶۴۱۸۵۰۴۲۷.
Iranian Arabs
عرب إيران  (Arabic)
عرب‌های ايران  (Persian)
Total population
~1.5 million[1]
Regions with significant populations
Khuzestan, Khorasan, Hormozgan, Bushehr, Qom
Languages
Arabic (Khuzestani Arabic, Khorasani Arabic), Persian
Religion
Twelver Shi'a Islam (majority), Sunni Islam (minority)[2]
Related ethnic groups
Arabs (Ahwazi Arabs, Khamseh Arabs, Marsh Arabs, Arabs in Khorasan), Iraqis, Bahranis, Mandaeans
Iran's ethnoreligious distribution

Iranian Arabs (Arabic: عرب إيرانʿArab Īrān; Persian: عرب‌های ايرانArabhāye Irān) refers to the citizens or residents of Iran who are ethnically Arab. Iranian Arabs form around 2% of Iran's population which is roughly 1.6 million people.[1]

Overview

The Arab presence in Iran did not begin with the Arab conquest of Persia. For centuries, Iranian rulers had maintained contacts with Arabs outside their borders, dealt with Arab subjects and client states (such as those of Iraq and Yemen), and settled Arab tribesmen in various parts of the Iranian plateau. It follows that the "Arab" conquests and settlements were by no means the exclusive work of Arabs from the Hejaz and the tribesmen of inner Arabia. The Arab expedition to Iran began before the Muslim conquests and continued as a result of the joint exertions of the civilized Arabs (ahl al-madar) as well as the desert Arabs (ahl al-wabar).[3]

According to the Minorities at Risk Project 2001, about 40% of Arabs are unskilled workers living in urban areas. The Arabs in the rural areas are primarily farmers and fishermen. The Arabs living along the Persian Gulf coastal plains are mostly pastoral nomads. Tribal loyalties are strong among rural Arabs, but also have an influence in urban areas. These affect Arab socialisation and politicisation.[4]

Payame Noor University, which has 229 campuses throughout the country, in 2008 declared that Arabic will be the "second language" of the university, and that all its services will be offered in Arabic, concurrent with Persian.[5]

History

Shapur II the Great (309–379 A.D.) of the Sassanid Empire, after a punitive expedition across the Persian Gulf early in his reign, transplanted several clans of the Taghleb to Dārzīn (Daharzīn) near Bam, several clans of the Abd al-Qays and Tamīm to Haǰar (the Kūh-e Hazār region) southeast of Kermān, several clans of the Bakr ben Wāʾel to Kermān, and several clans of the Hanzala to Tavvaz, near present-day Dālakī in Fārs.[6]

Although after the Arab conquest of the Sassanid Persian empire in the 7th century, many Arab tribes settled in different parts of Iran, it is the Arab tribes of Khuzestan that have retained their identity in language, culture, and Shia Islam to the present day. But ethno-linguistic characteristics of the region must be studied against the long and turbulent history of the province, with its own local language khuzi, which may have been of Elamite origin and which gradually disappeared in the early medieval period. The immigration of Arab tribes from outside the province was also a long-term process. There was a great influx of Arab-speaking immigrants into the province from the 16th to the 19th century, including the migration of the Banu Kaab and Banu Lam. There were attempts by the Iraqi regime during the Iran–Iraq War (1980–88) to generate Arab nationalism in the area but without any palpable success.[7]

Genetics

Sampling NRY diversity, it was found that the Y-DNA haplogroups F and J2 are carried at very high frequency among the Iranian Arabs—those two markers alone accounting for over half of Iranian Arab haplogroups.[8] This high ratio of haplogroup F, in particular, relates them, in a genetic sense, to peoples of the Eastern Mediterranean and of the Barbary Coast, while an elevated frequency of haplogroup J-M172 is typical of Near Eastern peoples and reflective of the genetic legacy of early agriculturalists in, and their diffusion from, the Neolithic Near East c. 8000–4000 BCE.[9][10][11] Haplogroup R1a1, and R1, typical of Indo-Iranian groups, is also important, occurring in over 11% of the sample; haplogroup G is present in over 5%.[8]

Regional groups

Provinces of Iran based on the population of Arabs, according to the survey carried out by Ministry of Culture, 2010.

Khuzestan

Most Iranian Arabs in Khūzestān Province are bilingual, speaking Arabic as their mother tongue, and Persian as a second language. The variety of Arabic spoken in the province is Khuzestani Arabic, which is a Mesopotamian dialect shared by Arabs across the border in Iraq. It can be easily understood by other Arabic-speakers.

From the immigrant Arab tribes of Khuzestan (from the present-day Iraq), the Banu Kaab at Dawraq (the later Fallāhīya and the present-day Shadegan) and the Mawlāʾī at Hoveyzeh can be mentioned.[12]

The well-known Bani Turuf tribe is settled in the Dasht e Azadegan (formerly Dasht-e Mīshān) around the town of Hūzagān (formerly Hoveyzeh), and consists of seven tribes, the Sovārī, Marzaā, Shorfa, Banī Sāleh, Marvān, Qāṭeʿ, and Sayyed Nemat. North of the lands of the ʿAnāfeja of the Āl Katīr, in the area called Mīānāb, between the Kārūn and Karkheh Rivers, dwell several Arab tribes, of which the best known are the Kaab (probably an offshoot of the Banī Kaʿb of southern Khuzestan), the ʿAbd al khānī, the Mazraa, the Al Bū Rāwīya, and the Sādāt. These tribes gradually immigrated into Iran during and after the early years of the Qajar period.[12]

Culture of Iranian Arabs in Khuzestan

Strong blood relation which is one of the peculiarities of Arab society, results in cooperation between Arabs in hardships as well as the intensification of internecines between tribes. Iranian Arabs are wellknown for hospitality too.[13]

Iranian Arab Women's costumes

Women's scarves have various types including Aba that is a black Chador with long sleeves from which hands are only exposed from wrist. Another is called Asabe or a turban like scarf,and the quality of the used cloth denotes the social rank of the woman. Pooshie is a mask-like silk cloth that covers the face. Dresses are of different types too. Nefnef is a long loose dress and Thoub is a gauzy loose dress that is worn on the Nefnef. Ne'al and Kabkab or Karkab are two kinds of footwear. [14]

Fars

Khamseh Arab nomads live in eastern Fars Province (From Lar and close surrounding areas to Khorrambid and Bavanat). Arabs that live in eastern Fars Province and Hormozgan mostly belong to the tribes of Banu Tamim, Banu Kaab and Banu Hammed.

Khorasan

Most Khorasani-Arabs belong to the tribes of Sheybani, Zangooyi, Mishmast, Khozaima and Azdi. Khorasan Arabs numbering around 50,000 are mostly Persian speakers. Only a very few speak Arabic as their mother tongue. Khorasani-Arabs in the cities Birjand, Mashhad and Nishapur are a small ethnic group but most are Persianized.[15]

Demographics

Elton Daniel in The History of Iran (Greenwood Press, 2001), states that the Arabs of Iran "are concentrated in the province of Khuzistan and number about half a million".[16] The Historical Dictionary of Iran puts the number at 1 million.[17] Iranian Arabs form 1-2% of Iran's population.[1]

See also

References

  1. ^ a b c CIA World Factbook Archived 2012-02-03 at the Wayback Machine
  2. ^ Nikki R. Keddie, "Iran and the Muslim World: Resistance and Revolution", New York University Press, 1995 (3/5/09). pp. 12–13: "Many writings state that the Arabs are Sunni, but the only bases for this assertion seem to be that most Arabs in the world are Sunni, that some Arabs in Khuzestan rarely are Sunni, and the Shi’a Arabs follow some customs that Persians associate with Sunnism. In the absence of scholarly work or census surveys, it is impossible to estimate the percentages of Shi’as and Sunnis among the Arabs, but the evidence suggests that the great majority of Iranian Arabs are Shi’ite. First, the Arabs border on a part of Iraq that is, and has long been, almost entirely Shi’ite, and it would be surprising to find a Sunni pocket in such an area, especially since, second, they live in the Shi'ite state of Iran."
  3. ^ Daniel, E. L. "Arab settlements in Iran". Encyclopædia Iranica. Retrieved 2011-04-09.
  4. ^ Iran Overview from British Home Office Archived 2009-07-18 at the Wayback Machine
  5. ^ رادیو زمانه | خبر اول | ایران | عربی دومین زبان دانشگاه پیام نور شد
  6. ^ Oberling and Hourcade, P.and B. "Arab tribes of Iran". Encyclopædia Iranica. Retrieved 2011-04-09.
  7. ^ FRYE, Richard Nelson (May 2, 2006). "PEOPLES OF IRAN". Encyclopaedia Iranica. Retrieved 2008-12-14.
  8. ^ a b Nasidze, I., Quinque, D., Rahmani, M., Alemohamad, S. A. and Stoneking, M. (2008), "Close Genetic Relationship Between Semitic-speaking and Indo-European-speaking Groups in Iran." Annals of Human Genetics, 72: 241–252.
  9. ^ Semino O, Passarino G, Oefner P J, Lin A A, Arbuzova S, Beckman L E, de Benedictis G, Francalacci P, Kouvatsi A, Limborska S, et al. (2000) Science 290:1155–1159
  10. ^ Underhill P A, Passarino G, Lin A A, Shen P, Foley R A, Mirazon-Lahr M, Oefner P J, Cavalli-Sforza L L (2001) Ann Hum Genet 65:43–62
  11. ^ R. Spencer Wells et al., "The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity," Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America (August 28, 2001
  12. ^ a b Towfīq, F. "ʿAŠĀYER "tribes" in Iran". Encyclopædia Iranica. Retrieved 14 April 2012.
  13. ^ Ghayyem, Abdonnabi, a sociological look into life and culture of Arabs of Khuzestan, National seasonal magazine, 217.
  14. ^ Yasini, Razieh, a cultural and sociological study on local costumes of Iranian women from Southern seaside, Woman in culture and art magazine.
  15. ^ History of the Arabs. Filip Hetti 1990
  16. ^ The History of Iran (Greenwood Press, 2001), (pg. 14)
  17. ^ Lorentz, J. (1995) p.172

External links