عدسی نوری

عدسی نوری، عدسی بینایی یا قرص بینایی (به انگلیسی: Optic disc) یا سر عصب بینایی، نقطه خروج آکسون‌های سلول‌های گانگلیونی از چشم است. از آنجا که هیچ میله یا مخروطی روی دیسک بینایی وجود ندارد، این نقطه معادل یک نقطه کور کوچک در هر چشم است.

آکسون‌های سلول‌های گانگلیونی پس از خروج از چشم، عصب بینایی را تشکیل می‌دهند. عدسی بینایی نشان‌دهندهٔ ابتدای عصب بینایی است و نقطه‌ای است که آکسون‌های سلول‌های گانگلیونی شبکیه به هم می‌رسند. عدسی بینایی در چشم طبیعی انسان، ۱ تا ۱٫۲ میلیون فیبر عصبی آوران را از چشم به سوی مغز حمل می‌کند. دیس بینایی همچنین نقطه ورود شریان‌های اصلی که خون شبکیه را تأمین می‌کنند و نقطه خروج سیاهرگ‌ها از شبکیه است.

ساختار

عدسی نوری در موقعیت ۳ تا ۴ میلی‌متر به سوی بینی گوده چشم قرار دارد. این یک بیضی عمودی است که ابعاد متوسط آن ۱٫۷۶ میلی‌متر به صورت افقی و ۱٫۹۲ میلی‌متر به صورت عمودی است. یک فرورفتگی مرکزی با اندازه‌های متغیر وجود دارد که جام بینایی نامیده می‌شود. این فرورفتگی می‌تواند شکل‌های مختلفی از یک فرورفتگی کم‌عمق تا یک گلدان لوبیا داشته باشد - این شکل می‌تواند برای تشخیص برخی از بیماری‌های شبکیه مهم باشد.

کارکرد

عدسی بینایی یا سر عصب بینایی، نقطه خروج آکسون‌های سلول‌های گانگلیونی از چشم است. از آنجا که هیچ میله یا مخروطی روی دیسک بینایی وجود ندارد، این نقطه معادل یک نقطه کور کوچک در هر چشم است.

اهمیت بالینی

تقریباً همهٔ ساختارهای چشم را می‌توان با تجهیزات و لنزهای اپتیکی مناسب بررسی کرد. استفاده از یک افتالموسکوپ مستقیم پیشرفته، با استفاده از اصل برگشت‌پذیری نور، نمایی از دیسک بینایی ارائه می‌دهد. برای نمای دقیق و سه‌بعدی دیسک بینایی و ساختارهای داخل چشم، به یک معاینه بیومیکروسکوپی با لامپ شکافی به همراه یک لنز کانونی ناکروی مناسب (+66D، +78D یا +90D) نیاز است.

نمودار شماتیک چشم انسان، با دیسک بینایی یا نقطه کور، در پایین سمت چپ. برش عرضی افقی چشم راست از بالا نشان داده شده است.

یک عدسی بینایی طبیعی به رنگ نارنجی تا صورتی است و ممکن است بستگی به قومیت متفاوت باشد. عدسی رنگ‌پریده، عدسی بینایی است که رنگ آن از صورتی کم‌رنگ یا نارنجی تا سفید متغیر است. عدسی رنگ‌پریده نشانه‌ای از یک بیماری است.