عباس امانت

عبّاس امانت
زادهٔ	۲۳ آبان ۱۳۲۶ ‏(۷۸ سال) ایران
پیشه	استاد دانشگاه
همسر	مریم سنجابی
والدین	موسی امانت (پدر)، مریم خاوری امانت (مادر)
خویشاوندان	حسین امانت (معمار)، مهرداد امانت (پژوهشگر)
پس‌زمینه‌های علمی
تحصیلات	دانشگاه آکسفورد (پی‌اچ‌دی) دانشگاه تهران (بی‌ای)
عنوان پایان‌نامه	رستاخیز و نوآوری: تکوین جنبش بابی در ایران، ۱۸۴۴–۱۸۵۰
سال دفاع	۱۹۸۱
استاد راهنما	آلبرت حورانی John Gurney
کار علمی
زمینهٔ تخصصی/حوزه کاری	تاریخ
رشته اصلی	ایران‌شناسی، ایران قاجاری
آثار برجسته	ایران: تاریخ مدرن قبلهٔ عالم: ناصرالدین‌شاه قاجار و پادشاهی ایران

عباس امانت (زادهٔ ۲۳ آبان ۱۳۲۶) خاورشناس و کارشناس تاریخ قاجاریه و استاد بازنشسته تاریخ و مطالعات بین‌المللی در دانشگاه ییل و صاحب کرسی ویلیام گراهام سامنر در این دانشگاه است.

خانواده

حسین امانت (معمار) و مهرداد امانت، پژوهشگر، برادران او هستند. پدر آنها موسی امانت (زاده ۱۲۹۴) نیز تاریخی دربارهٔ کاشان با نام بهاییان کاشان نگاشته‌است.

امانت که در یک خانواده بهایی زاده شد، پیوندهای مذهبی و سیاسی ویژه‌ای ندارد او از مخالفان حملهٔ آمریکا به عراق بود و نسبت به کژپیامدهای خروج آمریکا از برجام و تحمیل تحریم‌ها بر ایران نیز هشدار داده‌است. وی همچنین مخالف حمله اسرائیل و آمریکا به ایران است و گفته است که اسرائیلی‌ها که سارقانِ زیتون و غاصبانِ زمین هستند برای ایران آزادی نمی‌آورند.

تحصیلات

عباس امانت در سال تحصیلی ۱۳۴۴–۱۳۴۵ از دبیرستان البرز در تهران دیپلم طبیعی گرفت. او در سال ۱۳۵۰ مدرک کارشناسی خود را از دانشگاه تهران دریافت کرد. امانت در دهه ۱۳۴۰ از شاگردان احمد فردید بود. او پس از آشنایی با فردید در کلاس‌ها و سمینارهای او حضور می‌یافت. او در سال ۱۹۸۱ از دانشگاه آکسفورد دکترا گرفت. پایان‌نامهٔ او درباره بررسی ساختار جنبش بابی بررسی جامعی از بابیه بود.

پژوهش‌ها

تخصص امانت در تاریخ قاجاریه است. او عضو شورای سردبیری دانشنامهٔ ایرانیکا است و نیز سردبیری مطالعات ایرانی را بر عهده داشته‌است. امانت همچنین دارای تألیف‌هایی در زمینهٔ آیین بهایی، تاریخ ایران و هویت ایرانیان است.

ساختار جنبش بابی

امانت در این مطالعه جنبش‌های هزاره‌ای در ایران و عراق شیعی توجه را به پیش زمینه‌های مکمل فرهنگی، دینی و اجتماعی و اقتصادی جلب می‌کند. او جنبش‌های منجی محور را همچون عوامل نوزایی و اصلاح ذاتی و اغلب در تضاد با حاکمیت دینی و تفسیر خشک و شریعت محور آن از اسلام با دیدگاهی واپس گرا می‌داند. او با استفاده از محتوای نو حیات و زمانه باب مؤسس جنبش و فعالیت قره العین (طاهره) شاعر و رهبر برجسته بابی و خدمات او به شکل‌گیری جنبش را از نو می‌کاود

قبله عالم

زندگی و فعالیت سیاسی ناصرالدین شاه قاجار موضوع مطالعه‌ای موردی از تنش‌های درون نهاد سلطنت ایران و مواجهه آن با نیروهای مدرنیته بود. ترجمه فارسی آن قبله عالم (ترجمه حسن کامشاد، تهران: نشر کارنامه، ۱۳۸۳) به خاطر رویکرد بازنگرانه آن نسبت به امیرکبیر صدر اعظم، موضوع مباحث بسیاری شد.

اسلام آخرالزمانی و شیعه ایرانی

این کتاب با نگاه به روندهای متنوع در تشیع ایرانی و درون پیش زمینه گسترده‌تر نهضت‌های آخرالزمانی اسلامی در خصوص شیوه ظهور دوباره روندهای آخرالزمانی در جریان انقلاب ۱۳۵۷ ایران و سوءاستفاده از آن پس از آن از سوی دولت استدلال می‌کند.

تاریخ ایران مدرن

این تاریخی انتقادی از تاریخ نیم‌هزاره از تاریخی فرهنگی، سیاسی و اقتصادی اجتماعی ایران از ظهور شاهنشاهی صفویان تا انقلاب ۱۹۷۹ و پیامدهای آن است. این کتاب از زمان انتشار نظرهای مثبتی در اکونومیست، نقد کتاب نیویورک، وال‌استریت جورنال، تایمز لندن، ساندی تایمز و لیتراری ریویو دریافت کرده‌است.

کتاب‌شناسی

نویسنده

• رستاخیز و نوآوری: تکوین جنبش بابی در ایران، ۱۸۴۴–۱۸۵۰ (Resurrection and Renewal: The Making of the Babi Movement in Iran, 1844–1850)، ایتاکا: انتشارات دانشگاه کرنل، ۱۹۸۹؛ ویراست دوم، لس‌آنجلس: کلیمات پرس، ۲۰۰۵.
• قبلهٔ عالم: ناصرالدین‌شاه قاجار و پادشاهی ایران، ۱۸۳۱–۱۸۹۶ (Pivot of the Universe: Nasir al-Din Shah Qajar and the Iranian Monarchy, 1831–1896)، برکلی و لس‌آنجلس: انتشارات دانشگاه کالیفرنیا، ۱۹۹۷؛ چاپ شومیز، لندن و نیویورک: I. B. Tauris، ۲۰۰۸. ترجمهٔ فارسی: قبلهٔ عالم، ترجمهٔ حسن کامشاد، تهران: نشر کارنامه، ۱۳۸۳.
• اسلام آخرالزمانی و تشیع ایرانی (Apocalyptic Islam and Iranian Shi’ism)، لندن و نیویورک: I. B. Tauris، ۲۰۰۹.
• ایران: تاریخ مدرن (Iran: A Modern History)، نیوهیون: انتشارات دانشگاه ییل، ۲۰۱۷؛ چاپ شومیز و نسخهٔ الکترونیکی، ۲۰۱۹. ترجمهٔ فارسی: تاریخ ایران مدرن، ترجمهٔ شهرزاد سیدمیرزایی و دیگران.
• عهد قاجار و سودای فرنگ (Ahd-e Qajar va Sawda-ye Farang)، لندن: نشر مهری، ۱۴۰۰/۲۰۲۱.
• گاهشماری خورشیدی و پایداری نوروز در هویت فرهنگی ایران (Gahshomari-e Khorshidi va Paydari-ye Nowruz dar Hoviyat-e Farhangi-e Iran)، تورنتو: انتشارات آسمانه، ۲۰۲۵.
• زیر گنبد دوار: سروده‌های عباس امانت (Zir-e Gonbad-e Dawwar: Sorodeh-ha-ye Abbas Amanat)، تورنتو: انتشارات آسمانه، ۲۰۲۵.

هم‌نویسی (نویسنده دوم)

• از تهران تا عکا: بابیان و بهائیان در اسناد دوران قاجار (Az Tehran ta ‘Akka: Babiyan va Baha’iyan dar Asnad-e Dowran-e Qajar)، با همکاری فریدون وهمن، نیوهیون و کپنهاگ: انتشارات اشکار، ۲۰۱۶.

ویرایش

• شهرها و تجارت: کنسول ابوت دربارهٔ اقتصاد و جامعهٔ ایران، ۱۸۴۷–۱۸۶۶ (Cities and Trade: Consul Abbott on the Economy and Society of Iran, 1847–1866)، لندن: ایتاکا پرس، ۱۹۸۳.
• تاج‌نامه: خاطرات شاهزاده‌خانمی ایرانی از حرمسرا تا مدرنیته (Crowning Anguish: Memoirs of a Persian Princess from the Harem to Modernity)، واشینگتن دی‌سی: انتشارات میج، ۱۹۹۵؛ ویراست دوم، ۲۰۲۰.
• ادوارد براون، انقلاب ایران، ۱۹۰۵–۱۹۰۹ (The Persian Revolution of 1905–1909)، ویراست تازه با مقدمهٔ مفصل، واشینگتن دی‌سی، ۱۹۹۵.
• سی. جی. ویلز، سرزمین شیر و خورشید (The Land of the Lion and the Sun)، ویراست تازه با مقدمهٔ مفصل، واشینگتن دی‌سی، ۲۰۰۴.

هم‌ویرایی (همکاری در ویرایش)

• تصور پایان: چشم‌اندازهای آخرالزمان از خاورمیانهٔ باستان تا آمریکای معاصر (Imagining the End: Visions of Apocalypse from the Ancient Middle East to Modern America)، با همکاری ماگنوس برنهاردسون، لندن و نیویورک: I. B. Tauris، ۲۰۰۲.
• آخرالزمان و خشونت (Apocalypse and Violence)، با همکاری جان جی. کالینز، نیوهیون: شورای مطالعات خاورمیانهٔ ییل، ۲۰۰۴.
• شریعت: قانون اسلامی در بافت معاصر (Shari’a: Islamic Law in the Contemporary Context)، با همکاری فرانک گریفل، استنفورد: انتشارات دانشگاه استنفورد، ۲۰۰۷.
• مواجهات تاریخی آمریکا و خاورمیانه: بررسی انتقادی (U.S.-Middle East Historical Encounters: A Critical Survey)، با همکاری ماگنوس برنهاردسون، گینزویل: انتشارات دانشگاه فلوریدا، ۲۰۰۷.
• آیا خاورمیانه‌ای وجود دارد؟ تحول یک مفهوم ژئوپلیتیک (Is There a Middle East? The Evolution of a Geopolitical Concept)، با همکاری مایکل ای. بانین و دیگران، استنفورد: انتشارات دانشگاه استنفورد، ۲۰۱۱.
• ایران در رویارویی با دیگران: مرزهای هویت در چشم‌انداز تاریخی (Iran Facing Others: Identity Boundaries in a Historical Perspective)، با همکاری فرزین وجدانی، نیویورک: پالگریو مک‌میلان، ۲۰۱۲.
• جهان فارسی‌زبان: بازاندیشی در فضایی مشترک (The Persianate World: Rethinking a Shared Space)، با همکاری آصف اشرف، لیدن: انتشارات بریل، ۲۰۱۹.
• جهان خزر: پیوندها و کشمکش‌ها در گذرگاه مدرن اوراسیایی (The Caspian World: Connections and Contentions at a Modern Eurasian Crossroads)، با همکاری کوین گلدهیل و کیهان نژاد، ایتاکا: انتشارات دانشگاه کرنل، ۲۰۲۵.

پیوند به بیرون

• آثار عباس امانت در کتابخانهٔ باز
• «در جستجوی ایرانِ نوین با عبّاس امانت»، دانشگاهِ استنفورد، ۸ فوریهٔ ۲۰۱۸ در یوتیوب (۱۹ بهمن ۱۳۹۶)
• عباس امانت: حتی از دید مورخی که بحران تاریخی را می شناسد، در دوران بحرانی تری هستیم– گفت و گوی ویژه در یوتیوب (۱۷ مهر ۱۴۰۳)