عباس اقبال آشتیانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
عباس اقبال آشتیانی
Abbas-Eqbal-Ashtiani.jpg
زاده۱۲۷۵ خورشیدی
آشتیان، ایران
درگذشت۲۱ بهمن ۱۳۳۴ خورشیدی
رم، ایتالیا
آرامگاهحرم شاه عبدالعظیم
ملیتایرانی
شغلمورخ، ادیب، نویسنده و مترجم
سازمانعضو فرهنگستان ایران

عباس اقبال آشتیانی (۱۳۱۴ه‍.ق / ۱۲۷۵ خورشیدی - ۲۱ بهمن ۱۳۳۴ خورشیدی) مورخ، ادیب و نویسنده معاصر ایرانی است.

زندگی‌نامه[ویرایش]

عباس اقبال آشتیانی فرزند محمدعلی آشتیانی در سال ۱۲۷۵ خورشیدی در آشتیان زاده شد. پس از آموختن دروس ابتدایی در سال ۱۳۲۸ قمری به تهران آمد و ابتدا در مدرسهٔ شرکت گلستان و سپس در مدرسه دارالفنون تحصیل کرد. پس از فراغت از تحصیل در دارالفنون به معلمی در همان مدرسه انتخاب شد و معاونت کتابخانهٔ عمومی معارف را نیز به عهده گرفت. پس از تأسیس دارالمعلمین عالی با توجه به درخشندگی خاصی که در دارالفنون از خود نشان داده بود، برای تدریس دعوت شد و سال‌ها تدریس ادبیات، تاریخ و جغرافیا در دارالمعلمین عالی و همچنین در مدارس نظام و علوم سیاسی بر عهدهٔ او بود. اقبال سمت معلمی در مدرسهٔ نظام را هم به‌عهده داشت و در سال ۱۳۰۴ با سمت منشی هیئت نظامی ایران به پاریس رفت، و در آنجا به مطالعه و تحقیق در کتابخانه‌ها و تکمیل دانش خود ادامه داد و دورهٔ لیسانس ادبیات را نیز در دانشگاه سوربن گذراند. اقبال در پاریس با محمد قزوینی مراوده یافت و از همکاری و راهنمایی او در تحقیق و تصحیح متون بهره جست.

پس از بازگشت به ایران از ابتدای تأسیس دانشگاه تهران در سال ۱۳۱۳ به استادی دانشگاه برگزیده شد. در سال ۱۳۱۷ به عضویت فرهنگستان ایران انتخاب شد، اما بارها مخالفت صریح خود را با نحوهٔ کار فرهنگستان اعلام کرد. از سال ۱۳۲۳ تا ۱۳۲۸ مجله یادگار را در تهران منتشر کرد و نیز به تأسیس انجمن نشر آثار ایران مبادرت ورزید که نشر متون کهن فارسی را در نظر داشت. در سال ۱۳۲۸ در حالی که از تعطیل اجباری مجلهٔ یادگار آزرده‌خاطر بود، با سمت رایزن فرهنگی ایران در ترکیه به آنکارا رفت. در بهار ۱۳۳۳ در کنگرهٔ هزارهٔ ابن سینا در تهران حضور یافت و سخنرانی او مورد توجه قرار گرفت. در ۲۱ آبان‌ماه ۱۳۳۴ در حالی که متصدی سمت رایزنی فرهنگی ایران در ایتالیا بود در شهر رم در ۵۹ سالگی درگذشت.[۱]

عباس اقبال طی سال‌های فعالیت نویسندگی خود تعداد پرشماری مقاله در زمینه‌های ادبی، تاریخی و اجتماعی از خود به یادگار نهاد. این مقاله‌ها در مجله‌هایی چون بهار، دانشکده، مهر، ایرانشهر، ارمغان، یغما، فروغ و تربیت انتشار یافت. خود او مجلهٔ یادگار را تأسیس کرد و به مدت پنج سال از ۱۳۲۳ تا ۱۳۲۸ انتشار داد که در میان معدود نشریات ادبی و تاریخی آن زمان کاملاً متمایز است. عباس اقبال آشتیانی را بنیان‌گذار مقاله‌نویسی به معنی فنی آن در ایران دانسته‌اند.

عباس اقبال پژوهشگری پرکار و مورخی صمیمی و ادیبی آگاه به مقتضای زمان بود. او بعد از محمد قزوینی در شمار معدود پژوهشگرانی است که شیوهٔ جدید تحقیق علمی را در تاریخ‌نویسی و تصحیح متون رواج دادند. نخستین کتابی که از او منتشر شد دورهٔ تاریخ عمومی برای سال اول دبیرستان بود. عباس اقبال در شمار نخستین پژوهشگرانی است که شیوهٔ ساده‌نویسی و تصحیح متون در ایران بعد از مشروطیت را دایر کردند. شیوهٔ اقبال در تاریخ‌نویسی شیوه‌ای التقاطی است، بدین معنی که امانت تاریخ‌نویسان قدیم ایرانی و اسلامی را با روش انتقادی مورخان غربی توأم ساخته‌است. بخصوص در نوشتن تاریخ ایران، هدف اقبال به گفتهٔ خودش آگاه ساختن ایرانیان به سابقهٔ درخشان کشور اجدادی خود و وضع جغرافیایی سرزمین ایران است. در روزگاری که اقبال به نوشتن تاریخ برای دورهٔ متوسطه پرداخت، گذشته از گروهی بسیار معدود، شیوهٔ رایج، بیشتر شیوهٔ مورخان و متکلفان دوران قاجار بود. دورهٔ تاریخ عمومی برای کلاس‌های متوسطه دارای چنان اعتباری بود که تا سال‌ها بعد آنچه تاریخ عمومی برای مدارس ایران نوشته شده تقلید از کتاب او بوده‌است.[۲]

تصحیح‌ها[ویرایش]

تالیفات[ویرایش]

  • شرح حال عبدالله بن مقفع (۱۳۰۶)
  • خاندان نوبختی (۱۳۱۱)
  • تاریخ مفصل ایران از استیلای مغول تا اعلان مشروطیت (۱۳۱۲)
  • تاریخ اکتشافات جغرافیایی و تاریخ علم جغرافیا (۱۳۱۴)
  • تاریخ ایران بعد از اسلام (۱۳۱۸)
  • مطالعاتی دربارهٔ بحرین و جزایر و سواحل خلیج فارس (۱۳۲۸)
  • وزارت در عهد سلاطین بزرگ سلجوقی (۱۳۳۸)
  • میرزا تقی خان امیرکبیر (۱۳۴۰)
  • تاریخ جواهر در ایران (۱۳۴۰)
  • قابوس وشمگیر زیاری (۱۳۴۲)
  • تاریخ مفصل ایران از صدر اسلام تا انقراض قاجاریه (۱۳۴۷)
  • تاریخ مغول، جلد اول از تاریخ مفصل ایران
Eqbal2.jpg

ترجمه‌ها[ویرایش]

  • یادداشت‌های ژنرال تره‌زل (۱۳۰۸)
  • مأموریت ژنرال گاردن در ایران (۱۳۱۰)
  • طبقات سلاطین اسلام، استانلی لین‌پول (۱۳۱۲)
  • سه سال در دربار ایران، خاطرات دکتر ژان باتیست فُوریه (۱۳۲۶)
  • محاسن اصفهان، حسین بن ابی‌الرضا آوی (۱۳۲۸)

پانویس[ویرایش]

  1. محمد محیط طباطبایی، مطبوعات و اقبال آشتیانی، مجموعه گفتارهایی دربارهٔ چند تن از رجال ادب و تاریخ ایران، کتابخانهٔ مرکزی دانشگاه تهران، ۱۳۵۷
  2. غلامرضا سمیعی، سیمای معاصران، اقبال آشتیانی، تماشا، شمارهٔ ۲۹۸، سال ۱۳۵۵

منابع[ویرایش]

  • حسن صدیق (۱۳۷۲نامداران اراک، به کوشش محمدرضا محتاط.، نشر کارا، ص. ۱۵۰

پیوند به بیرون[ویرایش]

Abbas Eqbal Ashtiani
عباس اقبال آشتیانی
Abbas-Eqbal-Ashtiani.jpg
Born1896-97
Died10 February 1956
Resting placeShah-Abdol-Azim shrine
NationalityIranian
OccupationLiterary Scholar, Historian, Translator and Man of letters
Organizationmember of the Academy of Persian Language and Literature

Abbas Eqbal Ashtiani (Persian: عباس اقبال آشتیانی‎; 1896-97 – February 10, 1956) was an Iranian literary scholar, historian, translator, and man of letters.

Eqbal Ashtiani was born in Ashtian. He was educated at Dar ul-Funun (House of Sciences) in Tehran and University of Paris. In 1944 Eqbal founded the monthly periodical Yādgār. Eqbal Ashtiani died in Rome, Italy and was buried at the Shah-Abdol-Azim shrine in Rey, Iran.

Works

Studies

  • Qābūs-e Vošmgīr-e Zīārī, Berlin, 1342/1923
  • Šarḥ-e ḥāl-e ʿAbd-Allāh b. Moqaffaʿ, Berlin, 1306 Š./1927
  • Ḵānadān-e Nowbaḵtī, Tehran, 1311 Š./1932
  • Tārīḵ-e mofaṣṣal-e Īrān az estīlā-ye Mōḡol tā eʿlān-e Mašrūṭīyat I: Az ḥamla-ye Čengīz tā taškīl-e dawlat-e tīmūrī, Tehran, 1312 Š./1933, repr. Tehran, 1341 Š./1962
  • Tārīḵ-e ektešāfāt-e jōḡrāfīāʾī wa tārīḵ-e ʿelm-e jōḡrāfīā, Tehran, 1314 Š./1935
  • Moṭālaʿāt-ī dar bāra-ye Baḥrayn wa jazāyer wa sawāḥel-e Ḵalīj-e Fārs, Tehran, 1328 Š./1949
  • Wezārat dar ʿahd-e salāṭīn-e bozorg-e saljūqī, ed. M.-T. Danešpažūh and Y. Ḏokāʾ, Tehran, 1338 Š./1959
  • Mīrzā Taqī Ḵān Amīr-e Kabīr, ed. Ī. Afšār, Tehran, 1340 Š./1961
  • Tārīḵ-e jawāher dar Īrān, in FIZ 9, 1340 Š./1961, pp.  5–45.

Texts edited

  • Ebn Moʿtazz, Ṭabaqāt al-šoʿarāʾ al- moḥaddeṯīn (Arabic), facs. ed. with notes and variants, GMS 13, London, 1929
  • Rašīd Vaṭvāṭ, Ḥadāʾeq al-seḥr fī daqāʾeq al-šeʿr, Tehran, 1309 Š./1930
  • Abu’l-Maʿālī Moḥammad al-Ḥosaynī, Bayān al-adyān, Tehran, 1312 Š./1933
  • Ebn Šahrāšūb, Maʿālem al-ʿolamāʾ, Tehran, 1313 Š./1934
  • Mortażā b. Dāʿī Rāzī, Tabṣerat al-ʿawāmm fī maʿrefa maqālāt al-anām, Tehran, 1313 Š./1934
  • Hendūšāh b. Sanjar Naḵjavānī, Tajāreb al-salaf, Tehran, 1313 Š./1934
  • Abū Manṣūr Ṯaʿālebī, Tatemma al-yatīma, Tehran, /1934 (Arabic)
  • Šāh-nāma (Borūḵīm ed.), vols. 2-6, Tehran, 1314 Š./1935
  • Amīr Moʿezzī, Dīvān, Tehran, 1319 Š./1940
  • Lōḡat-e fors, Tehran, 1320 Š./1941
  • (selection of) Neẓām-al-Molk, Sīāsat-nāma, Tehran, 1320 Š./1941
  • Ebn Esfandīār, Tārīḵ-e Ṭabarestān, Tehran, 1320 Š./1941
  • Obayd Zākānī, Kolīyāt, Tehran, 1321 Š./1942
  • Mīrzā Moḥammad Kalantar, Rūz-nāma-ye Mīrzā Moḥammad Kalāntar-e Fārs, Tehran, 1325 Š./1946
  • Šaraf-al-Dīn Rāmī, Anīs al-ʿoššāq, Tehran, 1325 Š./1946
  • Jahāngīr Mīrzā, Tārīḵ-e now, Tehran, 1327 Š./1948
  • Moʿīn-al-Dīn Šīrāzī, Šadd al-ezār fī ḥaṭṭ al-awzār ʿan zowwār al-mazār (Arabic), Tehran, 1328 Š./1949 (with M. Qazvīnī)
  • Nāṣer-al-Dīn Kermānī, Semṭ al-ʿolā le’l-ḥażra al-ʿolyā, Tehran, 1328 Š./1949
  • Mīrzā Moḥammad-Ḵalīl Marʿašī Ṣafawī, Majmaʿ al-tawārīkò, Tehran, 1328 Š./1949
  • Ḥosayn b. Abi’l-Reżā Āvī, Tarjama-ye Maḥāsen Eṣfaḥān-e Māfarrūḵī, Tehran, 1328 Š./1949
  • Montajab-al-Dīn Jovaynī, ʿAtabat al-kataba, Tehran, 1329 Š./1950 (with M. Qazvīnī)
  • Ḥamīd-al-Dīn Aḥmad b. Ḥāmed Kermānī, al-Możāf elā badāyeʿ al-azmān fī waqāyeʿ Kermān, Tehran, 1331 Š./1952
  • Moḥammad Ḡazālī, Fażāʾel al-anām men rasāʾel Ḥojjat-al-Eslām, Tehran, 1333 Š./1954
  • Šarḥ-e qaṣīda-ye ʿaynīya-e Ebn Sīnā, in MDAT 1/4, 1333 Š/1954
  • Ḥakīm Awḥad-al-Dīn Ṭabīb Rāzī, Ḏayl-e Sayr al-ʿebād-e Sanāʾī, Tehran, 1334 Š./1955
  • Abū Manṣūr Ṯaʿālebī, Tatemma al-yatīma, Tehran, 1313 Š./1934 (Arabic)

Translations

  • “Une notice sur le Ghilan et le Mazandaran par M. le Colonel Trézel” (publ. with P. Jaubert, Voyage en Arménie et en Perse, Paris 1821) as Yāddāšthā-ye ženerāl Terezel ferestāda-ye Nāpelʾon be samt-e Hend, Tehran, 1308 Š./1929
  • Alfred de Gardane, Mission du Général Gardane en Perse sous le Premiér Empire: Documents historiques publiés par son fils as Maʾmūrīyat-e Ženerāl Gārdān dar Īrān, Tehran, 1310 Š./1931
  • R. S. Poole, The Coins of the Shahs of Persia, London, 1887 as Ṭabaqāt-e salāṭīn-e Eslām, Tehran, 1312 Š./1933
  • Moḥammat b. Zakarīyāʾ Rāzī, al-Sīrat al-falsafīya as Sīrat-e falsafī-e Rāzī, Tehran, 1315 Š./1936
  • Jean Baptiste Feuvrier, Trois ans à la cour de Perse, as Se sāl dar darbār-e Īrān, Tehran, 1326 Š./1947

References