طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن
طرح کلی اندیشه اسلامی.jpg
تصویر جلد نسخه فارسی کتاب
نویسندهسید علی خامنه‌ای
ناشر
ناشر فارسی: دفتر نشر فرهنگ اسلامی
انتشارات صهبا (مؤسسه فرهنگی هنری ایمان جهادی صهبا)[۱]
محل نشر
مکان ناشر فارسی: قم
تاریخ نشر
تاریخ نشر فارسی: ۱۳۵۴ / ۱۳۹۲
شمارگان۶۳٬۰۰۰ جلد فارسی (تا بهمن ۱۳۹۶)[۲]
شابک‭978-600-6275-28-4
تعداد صفحات۶۷۲
موضوععقاید اسلامی
تفسیر موضوعی قرآن
زبانفارسی
تصویرگرطراح جلد: مسعود نجابتی
تعداد جلد۱

طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن نام پنجمین اثر مکتوب سید علی خامنه‌ای است که در سال ۱۳۵۴ به چاپ رسیده است. این کتابچه مجموعه همان پلی‌کپی‌هایی بود که در جلسات روزانه ماه رمضان مسجد امام حسن در سال ۱۳۵۳ در اختیار حاضران قرار داده می‌شد، همراه با مقدمه‌ای که خود ایشان در ابتدای آن نوشته بودند.

پس از وقوع انقلاب اسلامی، تا مدت‌ها همین کتابچه توسط دفتر نشر فرهنگ اسلامی تجدید چاپ شد تا اینکه متن کامل سخنرانی‌ها در سال ۱۳۹۲ در قالب کتابی با همان نام «طرح کلی اندیشه‌ی اسلامی در قرآن» از سوی «صهبا» منتشر شد.[۳]

موضوع کتاب[ویرایش]

این کتاب سلسله جلسات سیدعلی خامنه ای در ماه رمضان سال ۱۳۵۳ مسجد امام حسن مجتبی واقع در شهر مشهد است که در آن اصول و پایه‌های فکری اسلام، در خلال آیات قرآن مطرح شده‌است؛ که از شناخت این اصول، طرح کلی از دین به صورت یک ایدئولوژِی کامل ارائه شده‌است.[۴]

ایشان هدف خود از بیان این مطالب را در مقدمه چنین نوشته‌اند: «طرح اسلام به صورت مسلکی اجتماعی و دارای اصولی منسجم و یک‌آهنگ و ناظر به زندگی جمعی انسان‌ها، یکی از فوری‌ترین ضرورت‌های تفکر مذهبی است.

در این سخنرانی‌ها کوشیده شد که مهم‌ترین پایه‌های فکری اسلام، از سازنده‌ترین و زنده‌ترین ابعادش، در خلال آیات رسا و روشن قرآن جستجو شود. و آنگاه ضمن تشریح تبیینی که شیوۀ تدبر و تعمق در قرآن را به شنوندگان بیاموزد، پایه‌های مزبور در این آیات، مشخص و نشان داده شود و در موارد لازم، از روایات صحیح صادر از پیامبرِ خدا و ائمۀ معصومین برای توضیح و تأکید، بهره‌گیری گردد، تا ضمن اینکه آیاتی از قرآن مورد تأمل و تدبر و فهم قرار گرفته، اصلی از اصول اسلام، آن هم از دیدگاهی عملی و زایندۀ تعهد و تکلیف و به عنوان یکی از نقاط طرز تفکر و ایدئولوژی اسلام، تبیین گردیده باشد.»

تاریخچه کتاب[ویرایش]

ماجرای شکل‌گیریِ کتاب «طرح کلی اندیشهٔ اسلامی در قرآن» به رمضان سال ۱۳۵۳ شمسی بازمی‌گردد. جلسات سید علی خامنه‌ای در مسجد کرامت مشهد در اسفند سال ۱۳۵۲ به‌وسیلهٔ ساواک تعطیل شد. پس از این تعطیلی وی در جلسات مختلفی به سخنرانی و تبلیغ می‌پرداخت. یکی از این محافل مسجد امام حسن مجتبی بود که او در آنجا به اقامهٔ نماز جماعت و طرح تازه‌ای برای سخنرانی‌هایش می‌پرداخت.

در جلسۀ سیدعلی آقای خامنه‌ای، همه‌چیز نو و جدید بود. قبل از شروع جلسه، به هر نفر برگه‌ای کپی‌شده می‌دادند که در آن خلاصه‌ای از مباحث جلسه نوشته شده بود. سخنران، برخلاف معمول، روی منبر نمی‌نشست؛ پشت تریبون می‌ایستاد و هر روز، با زبان روزه، بیش از یک ساعت، با حرارت و صدای بلند صحبت می‌کرد. بعد از سخنرانی، یک قاری قرآن، در جایگاهی که روی منبر برایش آماده کرده‌اند، می‌نشست و آیاتِ مطرح شده در آن جلسه را با صوت و لحن زیبا قرائت می‌کرد. جلسۀ سخنرانی مسجد، بیشتر به یک کلاسِ آموزشی شباهت داشت تا یک جلسۀ سخنرانیِ معمولی. در این طرح قرار بود اصول اصلی اعتقادات اسلامی مستند به آیات قرآن بررسی و تبیین شود.[۵]مجموعهٔ این مباحث در چند مرحله برای چاپ آماده شد و به انتشار رسید. در ابتدا کتابچه‌ای از خلاصهٔ مباحث در سال ۱۳۵۴ منتشر شد. بعد از آن تلاش‌هایی برای پیاده‌سازی جلسات و تبدیل آنها به کتاب انجام گرفت که به‌دلیل پیگیری‌ها و دستگیری‌های دستگاه اطلاعات و امنیت رژیم پهلوی (ساواک) بی‌نتیجه ماند. پس از وقوع انقلاب اسلامی نیز تا مدت‌ها انتشار متن کامل سخنرانی‌ها ممکن نشد. البته بخش‌هایی از آن در قالب جزوه‌ها و کتابچه‌هایی در دسترس قرار می‌گرفت. تا اینکه در سال ۱۳۹۲ متن پیاده‌سازی‌شدۀ جلسات در قالب کتابی با نام «طرح کلی اندیشهٔ اسلامی در قرآن» از سوی «صهبا» منتشر شد.[۶]

بخش‌هایی از کتاب[ویرایش]

  • «سالیان دراز کار شده و بسی قرنها کار شده روی مغز مسلمانان، تا آنها را قانع کنند به اینکه عمل برای مسلمان بودن لازم نیست! تا به آنها بفهمانند که برای مومن بودن یک دل پاک لازم است، نه یک عمل پاک. کمک کرده به این دستهای خائن و مزدور، راحت طلبی های ما، سهل گرایی های ما، پر مدعایی های ما که مایلیم بهشت خدا با یک کار کوچک به ما داده شود... و قرآن همچنان ندایش بلند و زنده و شاداب است که «و ما اولئک بالمومنین» .... آن کسانی مومنند ... که در راه خدا طبق ایمان متعهدانه حرکت کنند، تلاش کنند، کار کنند.»
  • «تعهدی که توحید به فرد موحد یا به جامعۀ موحد می‌دهد، از حد فرمان‌های شخصی و تکالیف فردی بالاتر است. تعهدی که توحید به یک جامعۀ موحد می‌دهد، شامل مهم‌ترین، کلی‌ترین، بزرگ‌ترین، اوّلی‌ترین و اساسی‌ترین مسائل یک جامعه است، مثل چه؟ مثل حکومت، مثل اقتصاد، مثل روابط بین‌الملل، مثل روابط افراد با یکدیگر، که اینها مهم‌ترین حقوق اساسی‌ست برای اداره و زندگی یک جامعه. ما معتقدیم که تعهدِ توحید و مسئولیتی که بارِ دوش موحد می‌شود، مسئولیتی‌ست در حدّ تکالیفِ اساسی و حقوقِ اساسیِ یک جامعه.»
  • آیا اینکه من در تشهد نمازم می‌گویم «اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً رَسولُ اللّه»، در مأذنۀ شهر و ولایتم به‌عنوان یک شعار عمومی، به‌عنوان نمایشگر سیمای کلی این جامعه، گفته می‌شود «اَشهَدُ اَنَّ مُحَمَّداً رَسولُ اللّه»، این شهادت به نبوت، این ایمان به نبوت و اعلام این ایمان، تعهدی بر دوش من مُتشهِّد، بر دوش آن جامعه‌ای که این تشهد به‌عنوان شعار او گفته می‌شود، می‌گذارد یا نمی‌گذارد؟ سؤال این است. جواب این است که بلی، می‌گذارد. چه تعهدی بر دوش پیرو پیغمبر و پذیرندۀ دعوت می‌گذارد؟ در یک کلمه، این تعهد را من خلاصه می‌کنم؛ تعهدی که، مسئولیتی که انسانِ معتقد به نبوت نبی، بر دوش می‌گیرد، عبارت است از دنباله‌گیری از راه نبی و قبول مسئولیتِ به منزل رساندن بار نبی. خیلی آسان ادا می‌شود این کلمات، اما خیلی مسئولیتش سنگین است؛ و اساساً امت نبی و شاهد نبوت بودن هم همین است.»
  • پیغمبر خدا برای چه می‌آید؟ گفتیم که پیغمبر می‌آید برای به‌تکامل‌رساندن انسان، می‌آید برای تخلّق‌دادن انسان‌ها به اخلاق‌اللّه، می‌آید برای کامل‌کردن و به‌اتمام‌رساندن مکارم اخلاق. آنچه که گفتم مضمون احادیث است؛ «بُعِثتُ لِاُتَمِّمَ مَكارِمَ الاَخلاقِ»، پیغمبر برای ساختن انسان‌ها می‌آید، برای به قوام رساندن این مایه‌ای که نامش انسان است، می‌آید. از چه راهی و از چه وسیله‌ای پیغمبر استفاده می‌کند برای ساختن انسان؟ چه‌جوری انسان‌ها را پیغمبر می‌سازد؟ مدرسه درست می‌کند؟ مکتب فلسفی درست می‌کند؟ پیغمبر صومعه و جایگاه عبادت درست می‌کند؟ گفتیم که نه؛ پیغمبر برای ساختن انسان، کارخانۀ انسان‌سازی درست می‌کند. پیغمبر ترجیح می‌دهد که ده سال، بیست سال، دیرتر موفق بشود؛ اما آنچه می‌سازد، یک انسان و دو انسان و بیست‌تا انسان نباشد؛ کارخانۀ انسان‌سازی درست کند که به‌طور خودکار انسانِ کاملِ پیغمبرپسند تحویل بدهد. پس پیغمبر برای ساختن انسان‌ها و به قِوام آوردن مایۀ انسان، از کارخانۀ انسان‌سازی استفاده می‌کند. کارخانۀ انسان‌سازی چیست آقا؟ کارخانۀ انسان‌سازی، جامعه و نظام اسلامی‌ست. اینجا آن نقطۀ پیچ، نقطۀ اساسیِ توجه و تکیۀ حرف است. همه می‌گویند پیغمبر، انسان می‌خواهد بسازد، همه می‌گویند پیغمبر برای تعلیم و تربیت می‌آید و همه این را می‌فهمند؛ آنچه باید فهمید، آنچه که با دقت باید فهمید، این است که پیغمبر یکی‌یکی گوش انسان‌ها را نمی‌گیرد به یک کنج خلوتی ببرد، در گوششان زمزمۀ مِهر خدا بنوازد. پیغمبرها مکتب علمی و فلسفی تشکیل نمی‌دهند تا یک مشت شاگرد درست کنند، این شاگردها را بفرستند تا مردم را در اقطار عالم هدایت کنند. پیغمبر کارش از این قرص و قائم‌تر، استوارتر و ریشه‌دارتر است. چه‌کار می‌کند؟ یک کارخانه‌ای که از آن کارخانه جز انسان بیرون نمی‌آید، می‌سازد و آن کارخانه، جامعۀ اسلامی‌ست.

کتاب از دیدگاه دیگران[ویرایش]

ابوالحسن مالکی می‌گوید:

«ماه رمضانی که عرض می‌کنم خدمت شما تازه مسجد امام حسن مجتبی علیه‌السلام را بازسازی هم کرده بودند. هنوز کامل نبود که ماه رمضانی شد و کل ماه رمضان ظهرها ایشان در مسجد یک بحث سنگین و عمیق را شروع کردند که جمعیت هم خیلی استقبال می‌کرد. مسجد پر بود. پشت مسجد یک گاراژی بود که همین الآن هم هست، آنجا هم افراد می‌آمدند، می‌نشستند و استفاده می‌کردند. چون داخل جا نبود ما هم که جوان بودیم ظهرها برای نماز به آنجا می‌رفتیم. سلسله مباحثی را که ایشان آنجا بحث کردند -که این کتاب طرح کلی اندیشه‌های اسلامی در قرآن چکیدهٔ همان مباحث ماه رمضان ایشان است- عمدتاً مباحث زیربنایی اعتقادی است؛ یعنی بحث توحید هست، نبوت و ولایت که به این سه تا محور بیشتر نتوانستند برسند و عمدتاً هم با استفاده از آیات قرآن مجید بود»[۷]

سیدعلی خامنه ای، خود دربارهٔ اهداف و چگونگی آن برنامه و سخنرانی‌ها این‌طور توضیح می‌دهد:

«بنده یک ماهِ رمضان در مسجد امام حسنِ مشهد سخنرانیِ مستمر سی جلسه‌ای داشتم. آن زمان به ضبط سخنرانی‌ها خیلی اهمیت داده نمی‌شد؛ اما استثنائاً همهٔ این سی سخنرانی ضبط شده‌است. در آن سخنرانی‌ها راجع به توحید، امامت، ولایت، نبوّت و سایر مباحث اساسی بحث شده‌است که الان هم آنها را تأیید می‌کنم. اینها پایه‌های فکری برای ایجاد یک نظام اسلامی بود؛ اگرچه ما آن موقع امیدوار نبودیم که نظام اسلامی شش، هفت سال دیگر محقّق شود. می‌گفتیم اگر پنجاه سال دیگر هم ایجاد نشود، بالاخره پایه‌های فکری‌اش اینهاست. آن کار، جهت دادن به فکر نسل جوانِ آن روز بود.»[۸]

ویژگی‌های کتاب[ویرایش]

این کتاب با کتاب‌های متعددی که با عنوان اندیشه اسلامی یا اصول عقاید به رشته تحریر درآمده‌اند متفاوت است. از نظر مؤلف کتابهایی که به اصول اعتقادی دین پرداخته‌اند یک سری مفاهیم ذهنی هستند و در مقام اثبات درستی این اصول و پاسخگویی به شبهات مطرح شده‌اند. برخلاف این کتابها، «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» مباحث ضروری دین را به گونه‌ای دیگر معرفی کرده‌است. یعنی در کتاب، اصول اساسیِ اعتقادی دین، مبتنی بر آیات قرآن به مخاطب عرضه شده‌است، به طوری که این اصول اعتقادی از سطح مفاهیمی ذهنی خارج شده و رنگ و بوی عملی گرفته‌اند.

  1. اولین ویژگی این کتاب اینست که از جنس کتاب‌های کلامی نیست که روند اثبات و نفی در پیش گرفته باشد، بلکه اصول اصلی اندیشه اسلامی را از روی آیات قرآن و بر مبنای توضیح مسائل اساسی دین تبیین کرده‌است.
  2. ارائه نمایی کلی از اندیشه اسلامی به جهانیان است، نه فقط مسلمانان، بلکه یکایک انسانها، چه موحد و چه غیر موحد. هر کس، با هر ایده و تفکری، می‌تواند مخاطب این کتاب باشد.
  3. تعریفی دوباره از دین به مخاطب داده‌است. تعریفی که دین را تنها مجموعه‌ای از اصول فکری یا عملیِ مجزا نمی‌داند، بلکه آن را مجموعه‌ای متحد تعریف می‌کند که با نظمی خاص در کنار هم قرار گرفته‌اند.
  4. ارائه نگاهی کلی از تفکر توحیدی، با در نظر داشتن شئون مختلف زندگی بشر
  5. نگاهی نو به مفاهیم دینی؛ اگرچه کلمات، کلماتی هستند که مکرر به گوش شنونده رسیده‌است، اما ابعادی تازه می‌بخشید که در آن روزگار مورد انتقاد قرار می‌گرفت
  6. انطباق مباحث آن با سیره سیاسی امامان شیعه
  7. توجه ویژه به درد اصلی جوامع بشری و مسلمانها: ضعف ایمان. وی، حقیقت ایمان را به مخاطبان خود معرفی می‌کند؛ و تشریح می‌کند که این باور آگاهانه و تعهدآور، اگر درست شناخته شود، همچون روحی که جسم را به حرکت درمی‌آورد، عقاید را به صحنه زندگی و اجتماعات بشری وارد کرده و آنگاه، این ایمان، انسان ساز و جامعه ساز خواهد شد.
  8. وحدت آفرین بودن مباحث آن برای امت اسلامی.
  9. آموزش شیوه تدبر و تعمق در قرآن به مخاطبان
  10. توجه خاص به جوانان: مخاطب اصلی این جلسات، عموماً قشر جوان هستند.

واکنش‌های منفی به این کتاب[ویرایش]

مباحث طرح کلی اندیشهٔ اسلامی در قرآن، واکنش‌های گوناگونی را برانگیخت.

دو گروه واکنش منفی داشتند:

  • گروه نخست، بخشی از بدنهٔ مذهبی آن روزهای شهر مشهد بود که با دیدهٔ تردید به نوآوری‌های مباحث سید علی خامنه‌ای می‌نگریست و در گوشه و کنار انتقادهای بعضاً تندی به مباحث داشتند.

سیدعلی خامنه‌ای خود این فضا را شرح داده‌است:

«من یادم می‌آید توی همین تهران بعضی از علماء و بسیاری از مردم با مرحوم مطهری سر همین قضیهٔ [کتاب] حجاب درافتادند. من در مشهد یک بحثی کردم در باب ولایت، یک برداشت جدیدی از کلمهٔ ولایت و مسألهٔ ولایت که ماه رمضان بود و بحث‌هایی برای جوان‌ها می‌کردیم آن وقت‌ها راجع به توحید و نبوت و چه و از جمله ولایت، یک بحث قرآنی خیلی خوب و کاملی بود بعد هم چاپ شد یعنی؛ خلاصه‌اش هم یک جایی چاپ شد، اصل سخنرانی‌ها هم بعد از انقلاب درآوردند چاپ کردند. یک عده‌ای در مشهد جنجال علیه من به راه انداختند که چرا در زیر کلمهٔ ولایت فلانی این حرف‌ها را زده در حالی که این منکر به معنای انکار آن ولایتی که آنها می‌گفتند که نبود، آنها می‌گفتند ولایت یعنی محبت. خب ما محبت ائمه را که قبول داریم؛ ولایت یعنی اعتقاد به امامت علی. این را که ما قبول داشتیم یک چیزهایی علاوهٔ بر اینها ما از کلمهٔ ولایت پیدا کرده بودیم. من آیات ولایت را در قرآن جمع کردم؛ آیاتی که در آن کلمهٔ ولایت بکار رفته‌است «هنالک الولایة لله» مثلاً فرض کنید و آیات متعددی را، از این کلمات یک برداشت جدیدی از کلمهٔ ولایت را من عرضه کردم مطرح کردم. خب این باید مغتنم شمرده بشود. در عالم پزشکی اگر یک نفری بیاید فرض بفرمائید دربارهٔ حصبه یک ایدهٔ جدیدی را مطرح کند که اضافهٔ بر معلومات قبلی باشد با او چه جوری رفتار می‌کنند؟ خب احترامش می‌کنند، تکریمش می‌کنند.»

  • گروه دوم که به‌شدت برنامهٔ مسجد امام حسن مجتبی علیه‌السلام را زیر نظر داشتند، نهادهای امنیتی رژیم پهلوی و به‌ویژه سازمان اطلاعات و امنیت (ساواک) بودند. محتوای سیاسی‌ای که از برخی فقره‌های سخنان سیدعلی خامنه‌ای برداشت می‌شد و پیشتر هم در گفتارهای شرح نهج‌البلاغه تجربه شده بود، حساسیت ساواک را به‌شدت برمی‌انگیخت.

گزارشگر ساواک معتقد است که سیدعلی خامنه‌ای در این سخنرانی‌ها «به تشریح اصول انقلابی قرآن و به‌طور کنایه در لفافه به تشویق و تحریک مردم و به پایداری [در برابر] اختلافات طبقاتی» می‌پردازد. به اعتقاد او «در پس این نشست‌ها سازماندهی دیگری وجود دارد که این جوانان را تبدیل به گلوله‌های آتشین می‌کند. هر کس قدری دقت و توجه به وضع مجلس مزبور… و نحوهٔ اعمال و گفتار اکثر حضار می‌نمود، درمی‌یافت که جوان‌ها… [که] بیش از صد نفر بوده و هر دانشجو و کارگر و کارمند جزء و دهاتی‌هایی که در یکی دو سال اخیر به مشهد کوچ کرده‌اند بوده و به طوری که… می‌گویند این گروه به‌طور مدام آموزش می‌بیند و تبلیغات آن‌چنان مؤثر است که جوانان را به صورت گلولهٔ آتش درآورده و از هیچ چیز ترس ندارند. مبلغین گروه به عناوین مختلف ثابت می‌کنند که در حال حاضر دستگاه دولتی از حکومت یزید پلیدتر و بدتر است و گفته می‌شود که شماها مانند امام حسن و علی‌اکبر حسین هستید؛ دستگیری و احیاناً مرگ برایتان افتخار است و تمام اعضاء وابسته، با ایمان راسخ این ادعا را قبول دارند[۹]

ترجمه[ویرایش]

این کتاب پس از انقلاب به زبان‌های مختلف منتشر شده‌است. کتاب به انگلیسی دآرای چند ترجمه است: اولین ترجمه انگلیسی کتاب احتمالاً توسط علیرضا انوشیروانی در سال ۱۳۶3 (1984) در تهران با عنوان «The General Pattern of Islamic Thought in the Qur’an» انجام شده‌است و در چند سال بعد توسط سازمان تبلیغات اسلامی بازنشر شد. در لندن با عنوان «An Outline of Islamic Thought in the Quran» با ترجمه حمید تهرانی توسط «Islamic College for Advanced Studies Publications» در سال ۲۰۰۸ (۱۳۸۶) در ۱۳۷ صفحه منتشر شد. در بیروت نیز توسط مرکز باء للدراسات با عنوان «Islam in the Holy Quran; The fundamentals of islamic thought» منتشر شده‌است.[۱۰] ترجمه انگلیسی دیگری از این کتاب به کوشش فضل‌الله نیک‌آیین به نام «Islamic Thought in the Quran» صورت گرفته و چاپ شده‌است.[۱۱]

ترجمه عربی کتاب توسط محمدعلی آذرشب صورت گرفته و با عنوان «مشروع الفکر الاسلامی فی القرآن» توسط انتشارات صهبا در ۳۳۶ صفحه چاپ شده‌است.[۱۲][۱۳]ترجمه عربی دیگری با عنوان «الخطوط العامه للفکر الاسلامی فی القرآن» توسط نورالدین عباس در سال ۱۹۹۴ (۱۴۱۵) در بیروت انجام شد و توسط انتشارات مرکز بقیةالله الاعظم تحت مدیریت وی منتشر شد.[۱۰] برگردان آلمانی کتاب توسط الهام شهسواریان راستی با عنوان «Der Islamische Gedanke im Koran» انجام شده و توسط انتشارات بین‌المللی الهدی در سال ۲۰۰۰ (۱۳۷۹) منتشر شده‌است. این کتاب توسط همین ناشر در سال ۱۹۹۶ (۱۳۷۵) به ترکی آذری ترجمه و چاپ شد.[۱۰] کتاب در سال ۱۳۶۳ (۱۹۸۴) به زبان ترکی استانبولی با مترجمی محمد توپراک و عنوان «Genel hatlatiyle:Kur’anda islami dusunce» به وسیله سازمان تبلیغات اسلامی منتشر شد.[۱۰][۱۴] مرکز فرهنگی اسلامی اروپا (به سفارش رایزنی فرهنگی ایران در ایتالیا) در سال ۱۳۶۶ (۱۹۸۷) ترجمه ایتالیایی کتاب را در ۶۰ صفحه در شهر رم با عنوان «il modello del pensiero islamico nel corano» منتشر کرده‌است.[۱۰][۱۵] حسین ماشینگویی نیز این کتاب را در ۷۸ صفحه به چینی برگردانده و از سوی رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در پکن به چاپ رسیده‌است.[۱۶]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن». سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸.
  2. «استقبال فارسی‌زبانان از سلسله جلسات طلبه‌ای جوان در رمضان ۱۳۵۳». خبرگزاری تسنیم. ۴ بهمن ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸.
  3. «طرح كلى انديشه اسلامى در قرآن». دریافت‌شده در ۲۰۱۹-۰۸-۱۱.
  4. «سخنرانی‌های رهبر انقلاب در دهه ۵۰ چگونه کتاب شد». خبرگزاری مهر. ۴ مرداد ۱۳۹۴. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸.
  5. بصیرت، پایگاه خبری تحلیلی (۱۳۹۳/۰۴/۳۰ - ۱۶:۲۵). «بررسی کتاب طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن». fa. دریافت‌شده در 2019-08-12. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  6. حیدرزاده، محمدرضا (۱۷ آذر ۱۳۹۴). «ماجرای کتاب رهبری». وبگاه روزنامه اطلاعات. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸.
  7. گفتگوی دفتر نشر آثار آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای با آقای ابوالحسن مالکی
  8. بیانات در دیدار اعضای هیئت مؤسس و هیئت امنای مؤسسهٔ پژوهشی - فرهنگی انقلاب اسلامی، ۱۳۸۱/۴/۴
  9. بهبودی، هدایت الله. شرح اسم. صهبا.
  10. ۱۰٫۰ ۱۰٫۱ ۱۰٫۲ ۱۰٫۳ ۱۰٫۴ «کتابشناسی تألیفات آیت الله العظمی خامنه‌ای». قدس آنلاین. ۲ فروردین ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۸.
  11. «ترجمه کتاب «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» به زبان انگلیسی». خبرگزاری تسنیم. ۲۵ اسفند ۱۳۹۵. دریافت‌شده در ۵ مارس ۲۰۱۸.
  12. «ترجمهٔ عربی کتاب رهبر انقلاب منتشر شد». وبگاه روزنامه کیهان. ۳۰ فروردین ۱۳۹۶. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸.
  13. «مشروع الفکر الإسلامی فی القرآن». وبگاه الأبدال. 29 ژولای 2017. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸. تاریخ وارد شده در |تاریخ= را بررسی کنید (کمک)
  14. «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن». مرکز ساماندهی ترجمه و نشر معارف اسلامی و علوم انسانی. ۲۱ فروردین ۱۳۸۹. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸.
  15. «انتشارات رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در رم». رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران - رم. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸.
  16. «"طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن " به زبان چینی منتشر شد». خبرگزاری مهر. ۹ آبان ۱۳۸۶. دریافت‌شده در ۷ مارس ۲۰۱۸.

پیوند به بیرون[ویرایش]