طبقه‌بندی ویروس‌ها

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

طبقه‌بندی ویروس‌ها‍ فرایند نام گذاری ویروس‌ها و قرار دادن آن‌ها در یک سیستم طبقه‌بندی مشابه سیستم‌های طبقه‌بندی مورد استفاده برای سایر موجودات مانند یوکاریوت‌ها و پروکاریوت‌ها می‌باشد.

از زمان کشف ویروس‌ها روش‌های مختلفی برای نام گذاری و طبقه‌بندی آن‌ها پیشنهاد شده‌است. ویروس‌ها بر اساس ویژگی‌های مختلف فنوتیپی، مانند مورفولوژی، نوع اسید نوکلئیک، نحوهٔ تکثیر، ارگانیسم‌های میزبان و نوع بیماری ایجاد شده توسط ویروس طبقه‌بندی شده‌اند. طبقه‌بندی و نام گذاری رسمی ویروس‌ها بر عهدهٔ کمیته بین‌المللی طبقه‌بندی ویروس‌ها (ICTV) است.

به دلیل تفاوت‌های بارز ویروس‌ها با سایر اشکال حیات تا کنون استاندارد مشخصی برای نام گذاری ویروس‌ها مشابه نام‌های دو قسمتی موجوداتی مثل جانوران و گیاهان و باکتری‌ها تعیین نشده‌است.[۱]

سیستم طبقه‌بندی بالتیمور

این سیستم در سال ۱۹۷۱ توسط دانشمند برندهٔ جایزه نوبل به نام دیوید بالتیمور معرفی شده‌است و یکی از بهترین و معتبرترین روش‌های طبقه‌بندی ویروس‌ها است. در این روش طبقه‌بندی، ویروس‌ها بر اساس نوع محتوای ژنتیکی (دی‌ان‌ای یا آران‌ای) و تعداد و آرایش رشته‌های آن‌ها و نحوهٔ سنتز آران‌ای پیام‌رسان (mRNA) آن‌ها در هفت گروه مختلف قرار می‌گیرند.[۲]

طبقه‌بندی ویروس‌ها در روش طبقه‌بندی بالتیمور بر اساس روش سنتز mRNA ویروسی است.

ویروس‌های دارای DNA

  • گروه I: ویروس‌های این گروه دارای DNA دو رشته‌ای هستند. مانند ویروس آبله مرغان و تبخال
  • گروه II: ویروس‌های این گروه دارای DNA تک رشته‌ای هستند.[۳]
نمونه‌هایی از ویروس‌های DNA دار
خانوادهٔ ویروس مثال‌ها (نام‌های عمومی) برهنه / پوشیده شده تقارن

کپسید

نوع ژنوم گروه
۱ آدنوویریده ویروس هپاتیت سگ، برخی از انواع سرماخوردگی برهنه بیست‌وجهی دو رشته‌ای I
2 Papovaviridae ویروس JC، HPV برهنه بیست‌وجهی دو رشته‌ای دایره ای I
۳ پاروویریده پاروویروس انسانی B19، پاروویروس سگ برهنه بیست‌وجهی تک رشته‌ای II
۴ هرپس‌ویریده ویروس هرپس سیمپلکس، ویروس واریسلا-زوستر، سیتومگالوویروس، ویروس Epstein-Barr پوشیده شده بیست‌وجهی دو رشته‌ای I
۵ پاکس ویریده ویروس آبله، آبله گاو، ویروس میکسوما، آبله میمون، ویروس واکسین پیچیده مجتمع دو رشته‌ای I
6. Anelloviridae ویروس گشتاور تنو برهنه بیست‌وجهی تک رشته‌ای دایره ای II
7. Pleolipoviridae HHPV1، HRPV1 پوشیده شده تک رشته‌ای / دو رشته‌ای خطی / دایره ای I / II

ویروس‌های دارای RNA

نمونه‌هایی از ویروس‌های RNA دار
خانوادهٔ ویروس مثال‌ها (نام‌های عمومی) برهنه / پوشیده شده تقارن کپسید نوع ژنوم گروه
1. Reoviridae Reovirus, rotavirus

(روتاویروس)

برهنه بیست‌وجهی دو رشته‌ای III
2. Picornaviridae

(پیکورناویروس)

Enterovirus(انتروویروس), rhinovirus(راینوویروس), hepatovirus, cardiovirus(کاردیوویروس), aphthovirus, poliovirus(پولیوویروس), parechovirus, erbovirus, kobuvirus, teschovirus, coxsackie برهنه بیست‌وجهی تک رشته‌ای IV
3. Caliciviridae

(ویروس کالیسی)

Norwalk virus (نوروویروس) برهنه بیست‌وجهی تک رشته‌ای IV
4. Togaviridae Eastern equine encephalitis دارای پوشش بیست‌وجهی تک رشته‌ای IV
5. Arenaviridae Lymphocytic choriomeningitis virus, Lassa fever دارای پوشش مجتمع تک رشته‌ای(-) V
6. Flaviviridae Dengue virus (ویروس تب دنگی)

hepatitis C virus (هپاتیت سی)

yellow fever (تب زرد)

Zika virus (ویروس زیکا)

دارای پوشش بیست‌وجهی تک رشته‌ای IV
7. Orthomyxoviridae

(ارتومیکسوویریده)

Influenzavirus A ویروس آنفلوانزای A), influenzavirus B, influenzavirus C, isavirus, thogotovirus (ویروس کنه) دارای پوشش مارپیچ تک رشته‌ای(-) V
8. Paramyxoviridae Measles virus, mumps virus(ویروس اوریون), respiratory syncytial virus(ویروس سین‌سیشیال تنفسی), Rinderpest(طاعون گاوی) virus, canine distemper virus(هاری سگ‌سانان) دارای پوشش مارپیچ تک رشته‌ای(-) V
9. Bunyaviridae

(بانیاویرالز)

California encephalitis virus, Sin nombre virus دارای پوشش مارپیچ تک رشته‌ای(-) V
10. Rhabdoviridae

(ویرویس‌های میله‌ای)

Rabies virus, Vesicular stomatitis دارای پوشش مارپیچ تک رشته‌ای(-) V
11. Filoviridae Ebola virus(ویروس ابولا), Marburg virus(ویروس ماربورگ) دارای پوشش مارپیچ تک رشته‌ای(-) V
12. Coronaviridae

(کروناویریده)

SARS-CoV-2 (کروناویروس سندرم حاد تنفسی ۲), MERS(نشانگان تنفسی خاورمیانه) دارای پوشش مارپیچ تک رشته‌ای IV
13. Astroviridae Astrovirus برهنه بیست‌وجهی تک رشته‌ای IV
14. Bornaviridae Borna disease virus دارای پوشش مارپیچ تک رشته‌ای(-) V
15. Arteriviridae Arterivirus, equine arteritis virus دارای پوشش بیست‌وجهی تک رشته‌ای IV
16. Hepeviridae Hepatitis E virus برهنه بیست‌وجهی تک رشته‌ای IV

ویروس‌های رونوشت بردار معکوس

  • گروه VI: این ویروس‌ها دارای RNA تک رشته‌ای هستند و از طریق یک DNA واسط تکثیر می‌شوند. این دسته شامل خانوادهٔ رتروویروس‌ها بوده و ویروس اچ‌آی‌وی نیز در همین خانواده طبقه‌بندی می‌شود.
  • گروه VII: این ویروس‌ها دارای ژنوم DNA دو رشته‌ای هستند و با رونوشت‌برداری معکوس تکثیر می‌شوند. ویروس هپاتیت B را می‌توان در این گروه یافت.[۵]
نمونه‌هایی از ویروس‌های رونویسی معکوس
خانوادهٔ ویروس مثال‌ها (نام‌های عمومی) برهنه / پوشیده شده تقارن کپسید نوع ژنوم گروه
۱ رتروویروس اچ‌آی‌وی پوشیده شده RNA دیمر ششم
2 Caulimoviridae برهنه هفتم
3. Hepadnaviridae ویروس هپاتیت B ۴ بیست‌وجهی دایره ای، تا حدی دو رشته‌ای هفتم

پیوند به بیرون

منابع

  1. Zimmer، Carl (۲۰۱۳-۰۹-۰۵). رشته‌ای-viruses.html «A Catalog for All the World's Viruses? (Published 2013)» مقدار |نشانی= را بررسی کنید (کمک) (به انگلیسی). The New York Times. شاپا 0362-4331. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۴.
  2. «Baltimore Classification of Viruses». www.web-books.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۴.
  3. "Taxonomy". talk.ictvonline.org. Retrieved 2020-12-04.
  4. "Taxonomy". talk.ictvonline.org. Retrieved 2020-12-04.
  5. «ICTV». talk.ictvonline.org. دریافت‌شده در ۲۰۲۰-۱۲-۰۴.