نرم‌افزار ضدویروس

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از ضدویروس)
پرش به: ناوبری، جستجو
فارسیрусский

نرم‌افزار ضدویروس[۱] (به انگلیسی: Anti-Virus) که با نام‌های ویروس‌یاب و ویروس‌کش و ضد بدافزار هم شناخته می‌شود، نرم‌افزاری است که با مشاهده و بررسی محتوای پرونده‌ها به دنبال الگوهای آشنای بدافزار شامل ویروس‌ها یا کرم‌های اینترنتی می‌گردند. در صورت مشاهده این الگوها که به آن امضای ویروس (Virus Signature) گفته می‌شود، از ورود آن به کامپیوتر شما و اجرا شدن‌اش جلوگیری می‌کنند یا به شما هشدار لازم را می‌دهند و از شما دستور می‌گیرند که آیا فایل را حذف کنند یا سعی نمایند آن را اصلاح و پاکسازی کنند.

نرم‌افزار آنتی‌ویروس سه وظیفهٔ عمده را انجام می‌دهند:[۲] ۱. بازرسی یا کشف، ۲. تعیین هویت یا شناسایی، و ۳. آلودگی‌زدایی یا پاکسازی

شرکت‌های سازنده نرم‌افزارهای ضدویروس، با ساخته شدن ویروس‌های جدید، الگوهای نرم‌افزاری آنها را کشف و جمع‌آوری می‌کنند و به همین علت اغلب لازم است تا این نرم‌افزارها هر از چندگاهی به‌روزرسانی (Update) شوند تا الگوهای جدید ویروسها را دریافت کنند.

ویروس‌های رایانه‌ای برنامه‌هایی دارای درجه‌ای از هوشمندی هستند و روش‌های بسیاری وجود دارد که توسط آن‌ها اطلاعاتی از رایانهٔ شما به نویسندهٔ ویروس یا افراد سودجوی دیگر ارسال شود. به‌عنوان مثال، شما در حال نگاه کردن به یک فیلم روی اینترنت هستید، یا در حال خواندن یک نامه و بسیاری کارهای عادی دیگر... و بدون آنکه بدانید در همان زمان به ویروسی اجازه داده‌اید تا کامپیوتر شما را بررسی و تحلیل کند.

بسیاری از اوقات هنگامی که شما آنها را شناسایی می‌کنید و از بین می‌برید، خبر ندارید که ویروس برای ورود مجدد و فعال شدن در کامپیوتر شما قبلاً چارهٔ لازم را اندیشیده است و راه‌های دیگری (Backdoors) برای حمله مجدد به رایانه یا شبکه رایانه‌ای شما ایجاد کرده است.

ویروس‌ها چگونه وارد رایانه شما می‌شوند[ویرایش]

راه‌های مختلفی برای ورود ویروس‌ها به رایانهٔ شما وجود دارد، مانند فلاپی‌دیسک‌ها، لوح‌های فشرده، مشاهدهٔ وب‌گاه، دریافت رایانامه (Email) آلوده، اجرای فایل‌های دریافت‌شده از اینترنت و غیره؛ بنابراین لازم است که تمامی این موارد به هنگام استفاده مورد کنترل یک نرم‌افزار ضدویروس قرار گیرد. به بیان دیگر هنگامی که می‌خواهید برنامه‌ای را از روی یک لوح فشرده اجرا کنید یا نامه‌ای را باز کنید باید آنها را توسط یک نرم‌افزار ضدویروس وارسی کنید.

فراموش نکنید که شما همواره مراقب منزل خود هستید و دقت می‌کنید که در منزل و پنجره‌ها هنگام شب یا هنگامی که در منزل نیستید، باز نباشند. به همین ترتیب باید همواره وضعیت قسمت‌های مختلف کامپیوتر خود را کنترل کنید. اینکه اندازه فایلهای شما عادی باشد یا نه، اینکه مثلاً فایل جدیدی به کامپیوتر شما اضافه نشده باشد و بسیاری موارد دیگر که بتدریج می‌توانید آنها را یاد بگیرید. اما یک نرم‌افزار ضدویروس بسادگی می‌تواند هر موقع که شما اراده کنید تمام سیستم شما را کنترل کند و شما را از عدم وجود ویروس در کامپیوتر مطمئن سازد.

ویژگی‌های یک نرم‌افزار ضدویروس مناسب[ویرایش]

همان‌طور که برای هر محصولی (چه نرم‌افزاری و چه سخت‌افزاری) آزمون‌هایی وجود دارد که کیفیت و شایستگی آن را تعیین می‌کند، چنین سنجش‌هایی برای یک نرم‌افزار ضد ویروس هم وجود دارد. یکی از آزمون‌ها با نام آزمون DURCH شناخته می‌شود که نام آن سرواژه‌ای است که از حروف ابتدایی بخش‌های پنچگانهٔ این آزمون تشکیل شده‌اند. بنابر آزمون DURCH یک نرم‌افزار ضدویروس مناسب باید بتواند به نیازهای زیر پاسخ دهد:

  1. آزمون درخواست (Demand): باید بتواند هنگامی که می‌خواهید به یک پرونده یا صفحهٔ اینترنتی یا یک رایانامه دسترسی یابید، آن را بررسی کند.
  2. آزمون به‌روزرسانی (Update): به این معنی که نرم‌افزار باید بتواند در بازه‌های زمانی مشخص بانک اطلاعاتی خود که شامل امضای ویروس‌ها است را بروز کند.
  3. آزمون واکنش (Respond): اینکه نرم‌افزار بتواند تمامی رفتارهای منطقی در برخورد با یک ویروس را از خود نشان دهد. پروندهٔ آلوده را دوباره‌سازی و تمیز کند یا آن را حذف نماید.
  4. آزمون وارسی (Check): باید بتواند تمام فایلها از نوع مختلف که می‌توانند محلی برای پنهان شدن ویروس باشند را کنترل کند.
  5. آزمون اکتشاف (Heuristics): به این معنی که نرم‌افزار باید با وجود نداشتن الگوی همهٔ ویروسها، بتواند خطر و احتمال وجود ویروس را تشخیص دهد. این رفتار نیازمند هوشمندی نسبی نرم‌افزار و استفادهٔ آن از روش‌های اکتشافی است.

ابزارهای مشابه[ویرایش]

بعضی از سایر نرم‌افزارها نیز عملکردی مشابه نرم‌افزارهای ضد ویروس دارند. به طور مثال، یک نرم‌افزار می‌تواند با کنترل و تحلیل محتویات تمامی دیسک‌های یو اس بی که به رایانه متصل می‌شوند، با ویروس‌های خود اجرا شونده (Autorun) مقابله کند. این ابزارها معمولاً دارای بانک اطلاعاتی از امضای ویروس‌ها نبوده و نیازمند به روزرسانی نیستند. از این رو، به آن‌ها ضد ویروس برون خط (Offline anti-virus) نیز اطلاق می‌گردد.[۳]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ضدویروس واژهٔ مصوب فرهنگستان زبان و ادب فارسی به جای anti-virus در انگلیسی و در حوزهٔ رایانه است. «فرهنگ واژه‌های مصوّب فرهنگستان: 1376 تا 1385، بخش لاتین». فرهنگستان زبان و ادب فارسی. 17. بازبینی‌شده در ۰۱ ژانویه ۲۰۱۲. 
  2. ویروس‌ها و بدافزارهای کامپیوتری. دکتر بابک بشری راد، دکتر آرش حبیبی لشکری. انتشارات ناقوس. ۱۳۹۱
  3. USB Security

Антиви́русная програ́мма (антиви́рус) — специализированная программа для обнаружения компьютерных вирусов, а также нежелательных (считающихся вредоносными) программ вообще и восстановления заражённых (модифицированных) такими программами файлов, а также для профилактики — предотвращения заражения (модификации) файлов или операционной системы вредоносным кодом.

Лжеантивирусы

В 2009 началось активное распространение лжеантивирусов — программного обеспечения, не являющегося антивирусным (то есть не имеющего реальной функциональности для противодействия вредоносным программам), но выдающим себя за таковое. По сути, лжеантивирусы могут являться как программами для обмана пользователей и получения прибыли в виде платежей за «лечение системы от вирусов», так и обычным вредоносным программным обеспечением.

Специальные антивирусы

В ноябре 2014 года международная правозащитная организация Amnesty International выпустила антивирусную программу Detect, предназначенную для выявления вредоносного ПО, распространяемого государственными учреждениями для слежки за гражданскими активистами и политическими оппонентами. Антивирус, по заявлению создателей, выполняет более глубокое сканирование жёсткого диска, нежели обычные антивирусы[1][2].

Эффективность антивирусов

Аналитическая компания Imperva в рамках проекта Hacker Intelligence Initiative опубликовала интересное исследование[3][4], которое показывает малую эффективность большинства антивирусов в реальных условиях.

По итогам различных синтетических тестов антивирусы показывают среднюю эффективность в районе 97 %, но эти тесты проводятся на базах из сотен тысяч образцов, абсолютное большинство которых (может быть, около 97 %) уже не используются для проведения атак.

Вопрос в том, насколько эффективными являются антивирусы против самых актуальных угроз. Чтобы ответить на этот вопрос, компания Imperva и студенты Тель-Авивского университета раздобыли на российских подпольных форумах 82 образца самого свежего вредоносного ПО — и проверили его по базе VirusTotal, то есть против 42 антивирусных движков. Результат оказался плачевным.

  1. Эффективность антивирусов против только что скомпилированных зловредов оказалась менее 5 %. Это вполне логичный результат, поскольку создатели вирусов обязательно тестируют их по базе VirusTotal.
  2. От появления вируса до начала его распознавания антивирусами проходит до четырёх недель — это у «элитных» антивирусов, а у остальных срок может доходить до 9-12 месяцев. Например, в начале исследования 9 февраля 2012 года был проверен свежей образец фальшивого инсталлятора Google Chrome. После окончания исследования 17 ноября 2012 года его определяли только 23 из 42 антивирусов.
  3. У антивирусов с самым высоким процентом определения зловредов присутствует также высокий процент ложных срабатываний.
  4. Хотя исследование сложно назвать объективным, ибо выборка зловредов была слишком маленькой, но можно предположить, что антивирусы совершенно непригодны против свежих киберугроз.

Виды антивирусных программ

Антивирусные программы различаются по виду (способу) защиты от вирусов:

  • Программы-детекторы, или сканеры, находят вирусы в оперативной памяти и на внешних носителях, выводя сообщение при обнаружении вируса.
  • Программы-доктора, (фаги, программы-вакцины) находят зараженные файлы и "лечат" их. Среди этого вида программ существуют полифаги, которые способны удалять разнообразные виды вирусов, самые известные из антивирусов-полифагов Norton AntiVirus, Doctor Web, Kaspersky Antivirus.
  • Программы-ревизоры являются наиболее надежными в плане защиты от вирусов. Ревизоры запоминают исходное состояние программ, каталогов, системных областей диска до момента инфицирования компьютера, затем сравнивают текущее состояние с первоначальным, выводя найденные изменения на дисплей.
  • Программы-мониторы (файерволы, брандмауэры) начинают свою работу при запуске операционной системы, постоянно находятся в памяти компьютера и осуществляют автоматическую проверку файлов по принципу "здесь и сейчас".
  • Программы-фильтры (сторожа) обнаруживают вирус на ранней стадии, пока он не начал размножаться. Программы-сторожа - небольшие резидентные программы, целью которых является обнаружение действий, характерных для вирусов.

Примечания