صومعه گاندن
| صومعه گاندن | |
|---|---|
آوانویسی(های) تبتی تبتی: དགའ་ལྡན་ آوانویسی ویلی: dga' ldan تلفظ در IPA: [[ˈkàntɛ̃]] آوانویسی(های) چینی سادهشده: 甘丹寺 پینیین: Gāndān Sì | |
 صومعه گاندن | |
 | |
| دین | |
| وابستگی | بودیسم تبتی |
| فرقه | گلوگ |
| الوهیت | جه تسونگکاپا |
| مکان | |
| مکان | مکان: کوه وانگبور، داگزه، لهاسا، ولایت لهاسا، منطقه خودمختار تبت |
| کشور | تبت |
  موقعیت صومعه در منطقه خودمختار تبت | |
| مختصات | ۲۹°۴۵′۲۸٫۸″ شمالی ۹۱°۲۸′۳۰″ شرقی / ۲۹٫۷۵۸۰۰۰°شمالی ۹۱٫۴۷۵۰۰°شرقی |
| معماری | |
| بنیانگذار | جه تسونگکاپا |
| بنیانگذاری | ۱۴۰۹ |
| بخشی از |
| بودیسم تبتی |
|---|
 |
صومعه گاندن (انگلیسی: Ganden Monastery؛ الفبای تبتی: དགའ་ལྡན་དགོན།, وایل: dga' ldan dgon ) یا گاندن نامگیلینگ یا صومعه گالدن[۱] یکی از «سه صومعه بزرگ» دانشگاهی گلوگ است که در شهرستان داگزه، لهاسا، تبت واقع شده است. دو صومعه دیگر، صومعه سرا و صومعه درپونگ هستند.
صومعه گاندن در سال ۱۴۰۹ توسط جِ تِسونگکاپا لوزانگ-دراگپا، بنیانگذار فرقه گلوگ، بنا نهاده شد. این صومعه پس از سال ۱۹۵۹ ویران گشت، اما از آن زمان تاکنون بخشهایی از آن بازسازی شده است. صومعه دیگری با همین نام و سنت در سال ۱۹۶۶ توسط تبعیدیان تبتی در جنوب هند تأسیس شد.
مکان
[ویرایش]گاندن در ۴۰ کیلومتری (۲۵ مایلی) شمال شرقی لهاسا قرار دارد.[۲] این صومعه در یک آمفیتئاتر طبیعی تپهای واقع شده است. از مسیر کورا در اطراف صومعه، مناظر شگفتانگیزی بر فراز درهها دیده میشود.[۳] صومعه گاندن در قله کوه وانگبور در شهرستان داگزه و در ارتفاع ۴۳۰۰ متری قرار دارد. نام کامل آن گاندن نامگیال لینگ است. گاندن به معنای «شادمان» و نام تبتی توشیتا است؛ بهشتی که گفته میشود بوداسف مایترییا در آنجا اقامت دارد. نامگیال لینگ نیز به معنای «معبد پیروز» است.
تاریخچه
[ویرایش]صومعه گاندن در سال ۱۴۰۹ توسط جِ تسونگکاپا لوزانگ-دراگپا (۱۳۵۷–۱۴۱۹) بنا نهاده شد،[۴][الف] و گفته میشود که مریدان غیرنظامی و صومعهنشین بسیاری را به خود جذب کرده است.[۶] تسونگکاپا معبد اصلی گاندن را همراه با تندیسهای بزرگ و ماندالاهای سهبعدی ساخت. او اغلب در گاندن اقامت داشت و در سال ۱۴۱۹ در همانجا درگذشت.[۵] پیکرِ باقیماندهٔ تسونگکاپا توسط شاگردانش در گاندن، درون مقبرهای پوشیده از نقره و طلا به خاک سپرده شد.[۷]
نام «گلوگ» مخفف «گاندن لوگ» به معنای «سنت گاندن» است.[۵] «گاندن تریپا» یا «تختنشینِ گاندن»، رئیس مکتب گلوگ محسوب میشود.[۸] تسونگکاپا پیش از مرگ، ردا و عصای خود را به نخستین گاندن تریپا، گیِلتسابجی (۱۳۶۴–۱۴۳۲) بخشید که پس از او کایدروبجی جانشین وی شد. دوره این منصب هفت سال است و تا سال ۲۰۰۳، ۹۹ گاندن تریپا وجود داشته است.[۵] این صومعه در زمان دومین گاندن تریپا به چهار دانشکده تقسیم شد. بعدها این دانشکدهها در دو واحد «جانگتسی» و «شارتسی» که به ترتیب در شمال و شرق معبد اصلی واقع شدهاند، ادغام گردیدند. هر دو دانشکده، مطالعه سوترا و تنتره را با هم ترکیب میکنند. روشهای آموزشی شامل حفظ کردن، منطق و مناظره است. این دانشکدهها برای سطوح مختلفِ پیشرفت، مدارکی اعطا میکنند که از طریق آزمون و مناظرههای رسمی عمومی ارزیابی میشوند.[۵]
در دهه ۱۸۶۰، نشستی تحت عنوان «صومعه بزرگ گاندن، صومعه درپونگ و مقامات دولتی» توسط شاترا، که یک اشرافزاده غیرروحانی بود، سازماندهی شد. نایبالسلطنه وقت توسط این مجمع برکنار و شاترا جایگزین او گشت. از آن پس، این مجمع یا «تسوندو»، نایبالسلطنهها را انتخاب میکرد و به عنوان یک نهاد مشورتی، نقش سیاسی مهمی ایفا مینمود.[۹] نفوذ صومعههای گاندن، سرا و درپونگ به حدی زیاد بود که در عمل میتوانستند تصمیمات دولتی را که با آن مخالف بودند، وتو کنند.[۱۰] این سه صومعه در مجموع ۲۰٬۰۰۰ راهب داشتند که توسط املاک وسیع و زمینهای حاصلخیزی که سِرفها (کشاورزان وابسته به زمین) در آن کار میکردند، حمایت میشدند.[۱۱] در دورهای، صومعه گاندن توانایی حمایت از بیش از ۵٬۰۰۰ راهب را داشت.[۱۲] لورنس وادل در دهه ۱۸۹۰، تعداد آنها را حدود ۳٬۳۰۰ نفر برآورد کرد. ظاهراً در سال ۱۹۵۹ تنها ۲٬۰۰۰ راهب در آنجا حضور داشتند.[۱۳][۱۴] یکی از راهبان سرشناس در تاریخ صومعه گاندن، کونیگایش گدیمین بود. گدیمیناس که توسط ماهاچاریا راتناواجرا تقدیس شده بود، به مدت یک دهه در گاندن اقامت داشت. همچنین اعتبارِ انتصاب کارل تونیسون، معروف به برادر واهیندرا، در صومعه بورکوچینسک در نزدیکی دریاچه بایکال در سال ۱۸۹۳ به او نسبت داده میشود.[۱۵]
تصویری از سال ۱۹۸۵ از بخشی از ویرانههای صومعه گاندن (همراه با برخی ساختمانهای جدید) که در سال ۱۹۵۹ توسط ارتش آزادیبخش خلق، پس از اعتراض ۱۰ مارسِ مردم لهاسا در تبت و فرار چهاردهمین دالایی لاما به تبعید، تخریب شد.
بخشی از صومعه گاندن، تبت در سال ۱۹۲۱. آرامگاه تسونگکاپا در قسمت میانچپ قرار دارد؛ نزدیک به آن در سمت راست، تالار مجمع صومعه با چهار ستون بزرگ دیده میشود، و همچنین خانهای که «گاندن تریپا» در آن زندگی میکرد و آپارتمانهای دالایی لاما در زیر سقفهای طلاکاریشده قرار دارند.
بازسازی پس از ۱۹۵۹
[ویرایش]صومعه گاندن در جریان قیام ۱۹۵۹ تبت، توسط ارتش آزادیبخش خلق بهطور کامل ویران شد. در سال ۱۹۶۶، این مکان هدف گلولهباران شدید توپخانه گارد سرخ قرار گرفت و راهبان مجبور شدند بقایای آن را برچینند.[۱۴] در طول انقلاب فرهنگی چین (۱۹۶۶–۱۹۷۶)، ساختمانها با استفاده از دینامیت به تلی از آوار تبدیل شدند.[۱۲] بخش اعظم پیکر مومیاییشدهی تسونگکاپا سوزانده شد، اما جمجمه و مقداری از خاکستر او توسط بومی رینپوچه (راهبی که مجبور شده بود جسد را به سمت آتش حمل کند) از آتش نجات یافت.[۷]
کار بازسازی از دهه ۱۹۸۰ ادامه یافته است.[۱۶] تا سال ۲۰۱۲، پیشرفت سریعی در بازسازی صومعه صورت گرفته بود.[۱۲] بنای «لاکانگ» با رنگ قرمز در مرکز، در واقع بازسازیِ قدسالاقداسِ (بخش مقدسِ داخلی) گاندن است که حاوی چورتن آثار مقدس تسونگکاپا با نام «تونگوا دوندن» به معنای «ارزشمند برای نگریستن» میباشد.[۱۶]
سازهها
[ویرایش]گاندن شامل بیش از دو جین عبادتگاه اصلی با تندیسهای بزرگ بودا بود. بزرگترین عبادتگاه ظرفیت نشستن ۳۵۰۰ راهب را داشت. تنزین گیاتسو، چهاردهمین دالایی لاما (متولد ۱۹۳۵)، آخرین آزمون مدرک تحصیلی خود را در سال ۱۹۵۸ در گاندن گذراند و او مدعی است که پیوند بسیار نزدیکی با تسونگکاپا احساس میکند.[۱۷]
این صومعه یک مهمانسرا برای بازدیدکنندگان اداره میکند. تالار مجمع اصلی گاندن، ساختمانی سفید با سقفهای طلاکاریشده است که در نزدیکی یک میدان عظیم قرار دارد.
عبادتگاه اصلی شامل تصاویر زراندود بسیاری از تسونگکاپا است. یک عبادتگاه به رنگ خرمایی و اخرایی در کنار تالار مجمع اصلی قرار دارد که دارای تندیس بودا شاکیامونی است و بخشی از آن برای چاپ دستی متون مقدس با استفاده از قالبهای چوبی استفاده میشود.[۳]
سه دیدنی اصلی در صومعه گاندن عبارتند از: «سِردونگ» که حاوی آرامگاه تسونگکاپا است، تالار مجمع «تسوکچن» و «نگام چو کانگ» یعنی عبادتگاهی که تسونگکاپا بهطور سنتی در آن تدریس میکرد. این صومعه آثار باستانی متعلق به تسونگکاپا را در خود جای داده است.
صومعه گاندن، ۲۰۱۳
راهبان صومعه گاندن
صومعه گاندن پس از رنگآمیزی مجدد در نوامبر ۲۰۱۳
صومعه گاندن، ۲۰۱۳
وقایع اخیر
[ویرایش]در اوایل سال ۱۹۹۶، پس از اعمال ممنوعیت بر تصاویر دالایی لاما، ۴۰۰ راهب در گاندن شورش کردند. آنها هدف تیراندازی نیروهای ارتش آزادیبخش خلق قرار گرفتند که ظاهراً منجر به کشته شدن دو نفر و مجروح شدن چندین نفر گشت و در پی آن، یکصد راهب بازداشت شدند.
در طول سالگرد خیزش ۲۰۰۸ در تبت، راهبان صومعه گاندن در تظاهرات و اعتراضات گستردهای که از ۱۰ مارس آغاز شد و در سراسر تبت گسترش یافت، شرکت کردند.
تا سال ۲۰۱۲، جمعیت راهبان به حدود ۴۰۰ نفر کاهش یافته است.[۱۲]
تأسیس در هند
[ویرایش]
صومعه گاندن در ایالت کرناتکه هند توسط جمعیت تبتی در تبعید بازتأسیس شده است. صومعه گاندن در سکونتگاه تبتیها در موندگود قرار دارد. این سکونتگاه پناهندگان تبتی بزرگترین نمونه در نوع خود در هند است و نخستین بار در سال ۱۹۶۶ در زمینهای اهدایی دولت هند بنا شد.
در سکونتگاه تبتیها در نزدیکی موندگود، صومعههای گاندن و درپونگ واقع شدهاند. در سال ۱۹۹۹ این منطقه حدود ۱۳,۰۰۰ ساکن داشت. سکونتگاه تبتیها شامل نُه اردوگاه به همراه دو صومعه و یک صومعه مخصوص زنان (راهبهخانه) است. آنها یک بانک اعتباری برای مزارع، یک مؤسسه کشاورزی و یک مرکز صنایع دستی تأسیس کردهاند. فناوریهای مدرن و فناوری ارتباطات در حال معرفی و بهکارگیری در این مکان هستند. برنامه آموزشی صومعه گاندن مشابه آموزههای صومعه گاندنِ پیش از سال ۱۹۵۹ باقی مانده است.
دانشکدههای صومعه گاندن یعنی «جانگتسی» و «شارتسی» نیز در هند بازتأسیس شدهاند. آنها «دانشکده گاندن جانگتسی» و «صومعه گادن شارتسی» نامیده میشوند و در کرناتکه قرار دارند.
در سال ۲۰۰۸، بیش از ۵۰۰ راهب که از پایبندی به ممنوعیت علیه ایزد محافظ، «دورجی شوگدن» (که توسط دولت در تبعید دالایی لاما اعمال شده بود) خودداری کردند، از صومعه گاندن در موندگودِ کارناتاکا اخراج شدند و در نزدیکی همانجا «صومعه شار گادن» را بنیان نهادند که بهطور رسمی در اکتبر ۲۰۰۹ افتتاح شد. در نتیجه، «دوکانگ کانتسن»، بزرگترین بخش صومعه گادن شارتسی که اکثر راهبانِ جداشده از آنجا بودند، منحل شد.[۱۸]
جستارهای وابسته
[ویرایش]یادداشت
[ویرایش]- ↑ افسانهای وجود دارد که میگوید بنیانگذار این صومعه، زمانی که در زندگی پیشین خود پسر بچهای بود، یک تسبیح کریستالی به بودا هدیه داد. بودا پیشگویی کرد که این پسر صومعهای به نام «گه» (Ge) بنا خواهد کرد که شکلی از سیلاب نخست واژهی «گاندن» است. بودا صدف حلزونی به آن پسر داد و مائودگالیایانا، شاگرد بودا، آن صدف را در تبت دفن کرد. یک سال پس از تأسیس صومعه گاندن، تسونگکاپا آن صدف حلزونی را در تپهای پشت گاندن از زیر خاک بیرون آورد. در سال ۱۴۱۶، تسونگکاپا آن صدف را به شاگردش، جامیانگ چوگه، بخشید که او نیز در اواخر همان سال صومعه درپونگ را بنا نهاد. آن صدف حلزونی در درپونگ نگهداری شده است. شاگرد دیگرِ تسونگکاپا، جامچن چوجی (۱۳۵۴–۱۴۳۵)، صومعه سرا را در سال ۱۴۱۹ بنیانگذاری کرد.[۵]
منابع
[ویرایش]- ↑ David-Néel, Alexandra (1959). Initiations & Initiates in Tibet (First American ed.). New York: University Books. pp. 129–135.
- ↑ Rinpoche & Molk 2006, p. 13.
- 1 2 Buckley 2012, p. 175.
- ↑ Dowman 1988, p. 103.
- 1 2 3 4 5 Berzin 1991.
- ↑ IUM, Michael (2022). "Tsongkhapa as a mahāsiddha". Journal of the International Association of Buddhist Studies. 45: 73–117. doi:10.2143/JIABS.45.0.3291577. ISSN 2507-0347.
- 1 2 Laird 2006, p. 126.
- ↑ Ganden Monastery in Tibet, Dhonden Foundation.
- ↑ Goldstein 2007, p. 8.
- ↑ Goldstein 2007, p. 9.
- ↑ Goldstein 2007, p. 13.
- 1 2 3 4 Buckley 2012, p. 174.
- ↑ Waddell 1972, p. 268.
- 1 2 Dowman 1988, p. 99.
- ↑ Latvian Encyclopaedia Timenote
- 1 2 Dowman 1988, p. 99–100.
- ↑ Laird 2006, p. 125–126.
- ↑ Official Opening of Shar Gaden Monastery.
- Berzin, Alexander (1991). "A Brief History of Ganden Monastery". Gelug Monasteries. Dharamsala, India: Chö-Yang, Year of Tibet Edition. Retrieved 2016-07-15. Expanded to cover Tsenzhab Serkong Rinpoche II, September 2003
- Buckley, Michael (2012). Tibet. Bradt Travel Guides. ISBN 978-1-84162-382-5. Retrieved 2015-02-27.
- Dowman, Keith (1988). The Power-places of Central Tibet: The Pilgrim's Guide. London: Routledge & Kegan Paul. ISBN 0-7102-1370-0.
- "Ganden Monastery in Tibet". Dhonden Foundation. Retrieved 2015-02-27.
- Goldstein, Melvyn C. (2007). A History of Modern Tibet: The calm before the storm, 1951-1955. University of California Press. ISBN 978-0-520-24941-7. Retrieved 2015-02-27.
- Laird, Thomas (2006). The Story of Tibet: Conversations with the Dalai Lama. New York: Grove Press. ISBN 978-0-8021-1827-1.
- "Official Opening of Shar Gaden Monastery, October 2009". Dorje Shugden. 2009-06-12. Retrieved 2015-02-27.
- Rinpoche, Kyabje Zong; Molk, David (2006). Chod in the Ganden Tradition: The Oral Instructions of Kyabje Zong Rinpoche. Snow Lion Publications. ISBN 978-1-55939-813-8. Retrieved 2015-02-27.
- Waddell, Laurence Austine (1972). The Buddhism of Tibet, or Lamaism. New York: Dover Publications. ISBN 0-486-20130-9. Reprint of Tibetan Buddhism: With Its Mystic Cults, Symbolism and Mythology, first edition 1895
| کتابخانههای ملی | |
|---|---|
| سایر | |
