صفات ثانویه جنسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
رشد موهای زائد زیر بغل و ناحیه تناسلی یکی از صفات ثانویه مشترک در مردان و زنان است.
یک طاووس در حال نمایش دم بلند و رنگی خود؛ نمونه‌ای از صفات جنسی ثانویه

صفات جنسی ثانویه ویژگی‌هایی‌اند که در دوران بلوغ در انسان و در بلوغ جنسی در حیوانات دیگر پدیدار می‌شوند. این ویژگی‌ها به‌خصوص در صفات فنوتیپی دودیسی جنسی که جنسهای یک گونه را متمایز می‌کنند مشهود هستند؛ اما برخلاف اندام‌های جنسی، مستقیماً جزئی از سیستم تولید مثل نیستند. باور بر این است که این ویژگی‌ها نتیجه انتخاب طبیعی برای صفاتی هستند که سازواری را نشان می‌دهند. این صفات به فرد دارنده آن برتری‌هایی نسبت به رقیبانش در جفت‌گیری و برخوردهای خشونت‌آمیز می‌دهند. این ویژگی‌ها با صفات جنسی اصلی و اندام‌های جنسی که مستقیماً برای رخ‌دادن تولید مثل جنسی لازم‌اند، متفاوت هستند.

یال شیر نر، پرهای بلند طاووس نر، شاخ‌های شبه‌نهنگ تک‌شاخ، خرطوم بزرگ در فک فیلی نر و میمون دماغ‌دراز، رنگ صورت مندریل، شاخ در بسیاری از بزها و شاخ‌داران ازجمله صفات ثانویه جنسی در حیوانات هستند و باور بر این است که در نتیجه بازخوردی مثبت به نام رانش فیشری به وجود آمده‌اند که در آن صفتی ثانویه در یک جنس پدیدار می‌شود که برای جنس مقابل مطلوب است. پرندگان و ماهی‌های نر بسیاری از گونه‌ها دارای رنگ‌های روشن یا تزئینات ویژه هستند. تفاوت میان اندازه دو جنس نیز صفت ثانویه جنسی به‌شمار می‌آید.

صفات ثانویه جنسی در انسان شامل زهار، پستان‌های بزرگ و مفصل ران پهن در زنان و موی صورت و سیب آدم در مردان است.

ریشه‌های تکاملی[ویرایش]

شاخ گوزن قرمز از ویژگی‌های جنسی ثانویه است.

چارلز داروین فرض کرد که انتخاب جنسی یا رقابت میان نرهای یک گونه، می‌تواند تفاوت‌های قابل مشاهده میان دو جنس را در بسیاری از گونه‌ها توضیح دهد. امروزه زیست‌شناسان نبرد بین نرها و انتخاب جفت را متمایز می‌دانند.[۱] صفات جنسی نبرد ویژگی‌هایی مانند شاخ و جثه بزرگ هستند. صفات جنسی انتخاب جفت نیز ویژگی‌هایی مانند پر روشن‌تر، رنگ‌آمیزی و دیگر ویژگی‌هایی‌اند که هیچ کاربردی برای نبرد یا بقا ندارند.

رونالد فیشر، زیست‌شناس انگلیسی در کتاب خود با عنوان تئوری ژنتیک انتخاب طبیعی ایده‌های زیادی در مورد صفات ثانویه مطرح کرد؛ از جمله مفهوم رانش فیشری، که فرض می‌کند که میل به یک ویژگی در ماده، همراه با وجود آن ویژگی در نرها می‌تواند یک حلق بازخورد مثبت یا رانش ایجاد کند که سرانجام سبب تقویت و غالب شدن آن صفت خواهدشد. اصل نقص در سال ۱۹۷۵ این ایده را بررسی می‌کند، و اشاره می‌کند که برای نمونه دم طاووس برای اینکه رداعی بی‌فایده است و جعل آن نیز بسیار سخت است، سازواری را نشان می‌دهد. یکی دیگر از ایده‌های فیشر فرضیه پسر سکسی است که به موجب آن، زن‌ها برای به حداکثر رساندن شمار نوه‌های خود، تمایل به داشتن پسرانی دارند که دارای خصوصیاتی هستند که برای آن‌ها از لحاظ جنسی جذاب است.[۲] فرضیه جایگزین دیگر این است که برخی از ژن‌هایی که به مردان توانایی ایجاد ظاهری چشمگیر یا توانایی جنگیدن می‌دهند، ممکن است با نشانگرهای سازواری مانند مقاومت به بیماری یا یک متابولیسم کارآمدتر ارتباط داشته باشند. این ایده به عنوان فرضیه ژن خوب شناخته شده‌است.

عنکبوت‌های جهنده نر دارای بالشتک‌های چشمی بازتاب‌دهنده UV هستند که به‌عنوان تزییناتی برای جذب ماده‌ها به‌کار می‌روند.[۳]

در انسان[ویرایش]

ویژگی‌های آناتومیک نر و ماده در انسان

تمایز جنسی در زمان حاملگی، هنگامی که غدد جنسی شکل می‌گیرند، آغاز می‌شود. ساختار کلی، شکل بدن و صورت و همچنین سطح هورمونهای جنسی در پسران و دختران قبل از بلوغ مشابه است. با شروع بلوغ و افزایش سطح هورمون‌های جنسی، تفاوت‌ها نیز پدیدار می‌شوند، اگرچه برخی از تغییرات در مردان و زنان مشابه است. سطح تستوسترون در مردان به‌طور مستقیم رشد دستگاه تناسلی را القا می‌کند، و به‌طور غیر مستقیم (از طریق دی‌هیدروتستوسترون (DHT)) پروستات. استرادیول و سایر هورمون‌ها سبب رشد پستان در زنان می‌شوند. گرچه، آندروژن‌های جنینی یا نوزادی ممکن است با کاهش ظرفیت بافت پستان برای پاسخ به استروژن بعدی، رشد پستان‌ها در آینده را تعدیل کنند.[۴][۵][۶]

زن‌ها[ویرایش]

در زنان، سینهها نمایان‌گر سطوح بالاتر استروژن هستند. استروژن همچنین به پهنای لگن می‌افزاید و میزان چربی بدن در باسن، ران، و سینه را افزایش می‌دهد. استروژن همچنین باعث رشد رحم، تکثیر آندومتر و قاعدگی می‌شود.

مردها[ویرایش]

در مردان، تستوسترون به‌طور مستقیم اندازه و حجم عضلات، پرده‌های صوتی و استخوان‌ها را افزایش می‌دهد، صدا را عمیق‌تر می کند و شکل صورت و استخوان‌بندی را تغییر می‌دهد. در پوست به DHT تبدیل و باعث تسریع رشد موهای بدن و صورت وابسته به آندروژن می‌شود. اما ممکن است کند شود و درنهایت رشد موهای سر را متوقف کند. قد و قامت بلندتر تا حد زیادی در نتیجه بلوغ و هم‌جوشی صفحه رشد استخوان آهسته‌تر است.

  • رشد موهای‌بدن از جمله زیر بغل، شکم، موهای قفسه سینه و موی زهار. از دست دادن موی پوست سر به دلیل ریزش موی آندروژنیک نیز می‌تواند رخ دهد.
  • حجم بیشتری از عضلات ران در جلوی استخوان ران و نه در پشت آن
  • رشد موهای صورت
  • بزرگ شدن حنجره (سیب آدم) و تعمیق صدا[۱۲]
  • افزایش قد؛ مردان بالغ به‌طور متوسط قدبلندتر از زنان بالغ هستند
  • جمجمه و ساختار استخوان سنگین‌تر است
  • افزایش توده عضلانی و نیرومندی
  • دست، پا و بینی بزرگتر می‌شوند
  • بدن بزرگتر
  • صورت مربعی دارای ویژگی‌های زاویه‌ای بیشتری است
  • کمر کوچک اما پهن‌تر از زن‌ها
  • گسترش شانه‌ها و قفسه سینه؛ شانه‌ها پهن‌تر از باسن هستند[۷]
  • افزایش غدد چربی و عرق[۱۲]
  • زمختی یا سفتی بافت پوست به دلیل چربی زیر پوستی کمتر
  • نسبت دور کمر به باسن بیشتر نسبت به زن‌های بالغ یا مردان نابالغ
  • به‌طور متوسط درصد چربی بدن مردان بالغ در مقایسه با زنان بالغ یا مردان نابالغ کمتر است

منابع[ویرایش]

  1. Darwin, C. (1871) The Descent of Man and Selection in Relation to Sex John Murray, London
  2. Weatherhead PJ, Robertson RJ (Feb 1979). "Offspring quality and the polygyny threshold: "The sexy son hypothesis"". American Naturalist. 113 (2): 201–208. doi:10.1086/283379.
  3. Lim, Matthew L. M. , and Daiqin Li. "Courtship and Male-Male Agonistic Behaviour of Comsophasis Umbratica Simon, an Ornate Jumping Spider (Araneae: Salticidae)." The Raffles Bulletin of Zoology (2004): 52(2): 435-448. National University of Singapore. 20 September 2015
  4. G. Raspé (22 October 2013). Hormones and Embryonic Development: Advances in the Biosciences. Elsevier Science. pp. 32–. ISBN 978-1-4831-5171-7. The first genetic male child with a defect in 3β-hydroxy-Δ5-steroid oxidoreductase to have reached puberty has been reported to have a high level of 3β-hydroxy-A5 steroid excretion, hypospadias at birth, salt-wasting, and a history of two siblings with congenital adrenal hyperplasia and ambiguous genitalia [33]. Although at puberty he has signs of virilization, he has developed pronounced gynecomastia. Thus, this boy demonstrates that breast development may occur in postpubertal males if the programing of the pubertal sex differentiation of the mammary gland anlagen is disturbed by an enzyme defect which causes a failure of fetal testicular testosterone production. This observation is completely consistent with the findings in the experimental models [11, 32].
  5. Neumann F, Elger W (March 1967). "Steroidal stimulation of mammary glands in prenatally feminized male rats". Eur. J. Pharmacol. 1 (2): 120–3. doi:10.1016/0014-2999(67)90048-9. PMID 6070056. When administered to gravid rats during pregnancy an anti-androgenic steroid [cyproterone acetate] induced development of nipples in male fetuses. These nipples and associated glandular tissues develop after birth as in normal female animals. Progestin-estrogen treatment of adult, castrated feminized males produced stimulation of the glandular tissue similar to that seen after treatment of castrated female animals. In castrated male rats this treatment produces little glandular proliferation. It is concluded that androgens normally prevent the development of nipples and extensive formation of mammary tissue in male fetuses.
  6. Rajendran KG, Shah PN, Dubey AK, Bagli NP (1977). "Mammary gland differentiation in adult male rat--effect of prenatal exposure to cyproterone acetate". Endocr Res Commun. 4 (5): 267–74. doi:10.3109/07435807709052946. PMID 608453. Breast tissue of adult male Holtzman rats exposed to cyproterone acetate during embryonic differentiation showed presence of specific estradiol receptor proteins and C-19 steroid aromatase. We reported similar findings in gynecomastia in man. It is therefore proposed that gynecomastia probably results from failure of adequate testosterone action on the breast primordia during embryonic differentiation.
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ "Secondary Characteristics". hu-berlin.de. Archived from the original on 2011-09-27.
  8. "Sexual Maturity". Technical Issues in Reproductive Health. Columbia University. May 2, 2008.
  9. Amis AA, Miller JH (Dec 1982). "The elbow". Clinics in Rheumatic Diseases. 8 (3): 571–93. PMID 7184689.
  10. Manwatching: A Field Guide to Human Behaviour, 1977, Desmond Morris
  11. Lloyd, Jillian (May 2005). "Female genital appearance: 'normality' unfolds". British Journal of Obstetrics and Gynaecology. 12 (5): 643–646. CiteSeerX 10.1.1.585.1427. doi:10.1111/j.1471-0528.2004.00517.x. PMID 15842291.
  12. ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Sexual reproduction بایگانی‌شده در ۲۰۰۹-۰۲-۰۸ توسط Wayback Machine