سید صادق طباطبایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از صادق طباطبایی)
سید صادق طباطبایی
سرپرست نهاد نخست‌وزیری
دوره مسئولیت
۲۶ آبان ۱۳۵۸[۱] – مرداد ۱۳۵۹
گمارندهشورای انقلاب اسلامی
معاون نخست‌وزیر در امور سیاسی و روابط عمومی
دوره مسئولیت
۱۰ تیر ۱۳۵۸ – ۱۵ آبان ۱۳۵۸
نخست‌وزیرمهدی بازرگان
پس ازعباس امیرانتظام
سخنگوی دولت
دوره مسئولیت
۱۰ تیر ۱۳۵۸ – ۱۵ آبان ۱۳۵۸
نخست‌وزیرمهدی بازرگان
پس ازعباس امیرانتظام
پیش ازحسن حبیبی
اطلاعات شخصی
زاده۵ فروردین ۱۳۲۲
قم، ایران
درگذشته۲ اسفند ۱۳۹۳ (۷۱ سال)
دوسلدورف، آلمان
علت مرگسرطان ریه
آرامگاهآرامگاه سید روح‌الله خمینی
حزب سیاسینهضت آزادی ایران
دیگر عضویت‌های سیاسیکنفدراسیون محصلین و دانشجویان ایرانی
همسر(ان)فاطمه صدر عاملی (ا. ۱۳۴۵–۱۳۹۳)
روابطسید محمدباقر سلطانی (پدر)
سید مرتضی طباطبایی (برادر)
فاطمه طباطبایی (خواهر)
سید احمد خمینی (شوهرخواهر)
سید رضا صدر (دایی)
سید محمد صدر (پسر دایی)
سید موسی صدر (دایی)
فرزندانغزاله (زادهٔ ۱۳۵۲)
عدنان (زادهٔ ۱۳۵۷)
محل تحصیلدانشگاه فنی آخن
دانشگاه رور بوخوم
هیئت دولتدولت موقت بازرگان
دولت موقت شورای انقلاب

سید صادق طباطبایی (۵ فروردین ۱۳۲۲ – ۲ اسفند ۱۳۹۳) سیاستمدار، استاد دانشگاه، نویسنده و روزنامه‌نگار ایرانی بود. او از افراد تأثیرگذار در سال‌های پیش و پس از انقلاب ۱۳۵۷ بود و سخنگویی دولت موقت ایران در دوره مهدی بازرگان را نیز برعهده داشت.[۲] او همچنین به عنوان معاون وزیر کشور مجری برگزاری همه‌پرسی نظام جمهوری اسلامی در ایران بود. او خواهر زاده سید موسی صدر بود و خواهر وی فاطمه طباطبایی همسر سید احمد خمینی پسر سید روح‌الله خمینی بود. او همچنین پسرخاله زهره صادقی همسر سید محمد خاتمی است.[۳] وی دو فرزند دارد که در آلمان زندگی می‌کنند و با اینکه از خویشاوندان نزدیک خانواده خمینی هستند و پدرشان نقش مهمی در انقلاب ایران و برپایی جمهوری اسلامی داشت هیچگاه راضی به زندگی در ایران نشدند.[۴]

زندگی[ویرایش]

روح‌الله خمینی رهبر انقلاب اسلامی ایران هنگام ورود به ایران، صادق طباطبایی در گوشه سمت راست تصویر .

صادق طباطبایی متولد ۵ فروردین ماه ۱۳۲۲ در شهر قم است. او فرزند سید محمدباقر سلطانی و خواهرزادهٔ سید موسی صدر، سید رضا صدر و برادر همسر سید احمد خمینی (فرزند روح‌الله خمینی) بود.

او پس از گذراندن دوران دبیرستان در شهر قم و اقامت کوتاهی نزد سید موسی صدر برای ادامه تحصیل راهی آلمان شد و ابتدا در رشته شیمی (با گرایش شیمی آلی) در دانشگاه آخن و سپس در دانشگاه بوخوم به تحصیل در رشته بیوشیمی پرداخت و سرانجام موفق به اخذ درجه دکتری در رشته بیوشیمی، در شاخه آنزیمولوژی و ژنتیک گردید و در سن سی و دو سالگی استاد دانشگاه بوخوم شد. وی در سال ۱۹۷۱ (۱۳۵۰) به عضویت جامعه پژوهش‌گران آلمان DFG درآمده و نتایج پژوهش‌های او در مجله علمی FEBC، ارگان فدراسیون اروپایی بیوشیمیستها منتشر می‌شده‌است.

صادق طباطبائی به موازات تحصیل سردبیر نشریه «دانشجوی مسلمان» بود که به مدت پنج سال (تا انقلاب ایران) در آلمان منتشر و در سراسر جهان توزیع می‌شد. این نشریه به نقد فلسفی رژیم شاه و اهمیت استراتژیک دموکراسی اسلامی و اسلام میانه‌رو در ایران و خاورمیانه می‌پرداخت. طباطبایی علاوه بر عضویت در سازمان کنفدراسیون دانشجویان و محصلین ایرانی، بنیان‌گذار و عضو اتحادیه انجمن‌های اسلامی دانشجویان در اروپا، آمریکا و کانادا و چند دوره دبیر روابط بین‌الملل آن سازمان نیز بود. فصلنامه اسلام مکتب مبارز؛ ارگان انتشاراتی این اتحادیه نیز با سردبیری او منتشر می‌شد.[۵]

همچنین زهره صادقی دختر خاله وی (همسر سیدمحمدخاتمی ) رئیس‌جمهور اسبق ایران است.

زندگی شخصی[ویرایش]

وی در سال ۱۳۴۵ با دختر خاله خود «فاطمه صدر عاملی» خواهر زاده دیگر سید موسی صدر و فارغ‌التحصیل روان‌شناسی و جامعه‌شناسی تعلیم و تربیت ازدواج کرد که ثمره این ازدواج یک دختر و پسر به نام‌های غزاله طباطبایی (پزشک و متخصص مغز و اعصاب، متولد ۱۳۵۲) و عدنان (مدرس دانشگاه دوسلدورف و مدیر مرکز تحقیقات شرق CARPO در بُن آلمان، متولد ۱۳۵۶) است. فرزندان او هر دو در آلمان بزرگ شدند و در آنجا کار و زندگی می‌کنند.[۶]

عدنان طباطبایی[ویرایش]

عدنان طباطبایی عدنان طباطبایی، از بنیانگذاران و مدیر عامل مرکز تحقیقات کاربردی همکاری با شرق است که به‌واسطه دانستن فارسی و آشنایی با فرهنگ ایران به سیاستمداران و بازرگانان اروپایی در مورد ایران اطلاعات و مشاوره ارایه می‌دهد. عدنان یکی از بنیانگذاران و مدیران اندیشکده کارپو (CARPO – Center for Applied Research in Partnership with the Orient) است.[۷] در ژانویه ۲۰۲۳ خبر آمد که کارپو برای پروژه‌ای با هدف تقویت «گفت‌وگو» میان ایران و کشورهای منطقه شامل عراق، یمن، عربستان سعودی و امارات مبلغ ۹۰۰ هزار یورو از وزارت خارجه آلمان دریافت کرده‌است. پروژه پیشین این اندیشکده نیز ۲۹۰ هزار یورو دریافت کرده بود.[۸] عدنان در مصاحبه با شرق در اسفند ۱۳۹۳ ارائه سخنرانی و اطلاعات راجع به ایران به اروپایی‌ها را خدمت به ایران خواند و همچنین گفت وقتی یازده ساله بوده در پاسخ به پیشنهاد احمد خمینی برای زندگی در ایران گفته‌است که چون در آلمان دوستانی دارد نمی‌خواهد از آنها دور باشد.[۴] وی به همراه علی واعظ و آرین طباطبایی با تشکیل شبکه «طرح کارشناسان ایران» (که در مکاتبات داخلی دیپلمات‌های ایرانی «شبکه جوانان» نامیده می‌شود) با اندیشکده‌های پیشرو بین‌المللی و موسسات آکادمیک، عمدتاً در اروپا و آمریکا ارتباط برقرار کرده ودر ملاقات‌های خود با افراد دراای نفوذ و اندیشکده و … برای توضیح و دفاع از سیاست خارجی جمهوری اسلامی و فعالیت‌های هسته‌ای و نظامی، مصاحبه با رسانه‌ها، شرکت در نشست‌ها و به دولت‌های غربی دربارهٔ ایران مشاوره می‌دادند.[۹] عدنا مدیر مؤسسه پژوهشی «کارپو» و برای مشاوره به وزارت خارجه المان ۹۰۰ هزار یورو دریافت کرده بود.[۱۰]

پس از انقلاب[ویرایش]

طباطبایی در ۱۲ بهمن ۱۳۵۷ همراه روح‌الله خمینی به ایران آمد و ابتدا در وزارت کشور، معاونت سیاسی و اجتماعی آن وزارتخانه و نیز برگزاری همه‌پرسی نظام جمهوری اسلامی در ایران را عهده‌دار شد.

صادق طباطبایی سپس در دولت مهدی بازرگان معاونت سیاسی نخست‌وزیر و سخنگویی دولت را بر عهده گرفت و به عنوان وزیر مشاور این دولت، انجام وظیفه کرد. بعد از استعفای بازرگان و تا شروع نخست‌وزیری رجایی؛ وی با حکم خمینی، سمت سرپرستی نخست‌وزیری و نهادهای وابسته را عهده‌دار شد.[۱۱] کمال حبیب اللهی آخرین فرمانده نیروی دریایی شاهنشاهی ایران ادعا کرده است که در ابتدای انقلاب در زمان بازپس دادن زیردریایی های مدرن آمریکا، صادق طباطبایی خواستار تعویض آنها با تراکتور بوده است.[۱۲] وی در اولین انتخابات ریاست جمهوری ایران در بهمن ۱۳۵۸ نامزد رئیس‌جمهوری شد که با اختصاص کمتر از یک درصد آرا در این زمینه توفیقی به دست نیاورد.[۱۳]

نظر صادق طباطبایی در خصوص قرارداد الجزایر و عدم تعهد رژیم عراق در خصوص کردها[ویرایش]

با قراردادی که در الجزائر بين عراق و ایران بسته شد، دو کشور تعهد دارند که دولت عراق به مخالفین رژیم ایران که در عراق بودند و از رادیو عراق استفاده تبلیغاتی علیه رژیم ایران میکردند و سیاست رژیم ایران را افشاء می نمودند امکان فعالیت ندهند و در قبالش ایران هم کوشش بکند تا ملا مصطفی بارزانی که رهبر کردها بود و در به ایران بسر میبرد نتواند عليه عراق فعالیتی انجام دهد، و کردها نتوانند از امکانات ایران بهره برداری کنند و حتی ایران در اکثر موارد جلوی تحرک کردها را گرفت، حالا این مسئله عوض شده و دولت مرکزی ایران به آن قرارداد دیگر پایبند نیست بنابر این رژیم یعنی عراق هم از ناحیه کردها از شمال و هم از ناحیه شیعیان از جنوب احساس خطر میکند حقیقت مانند یک گازانبری دولت مرکزی تحت فشار است و در داخل کشور با یک بحران مواجه گردیده و برای رهایی از این بحران کوشش میکند که این بحران را ولو اینکه موقتی هم باشد به خارج از مرز خود منتقل کند. بدینجهت دولت عراق دست به این اقدامات زده البته این را نیز صریحا میتوان گفت که آیادی گذشته رژیم و حتی خود محمدرضا توسط افرادی که به عراق رفت و آمد میکنند دولت عراق را بر این کار و دخالت در عراق مرزهای ایران و ایجاد درگیری به دولت ایران تشویق کردند.

[۱۴]

اعلام طباطبایی در خصوص قرارداد صلح ۱۹۷۵ - آخر خرداد ۱۳۵۸ -ژوئن ۱۹۷۹

اتهام اختلاس[ویرایش]

وی در زمان جنگ ایران و عراق در آلمان زندگی می‌کرد و به وکالت از روح‌الله خمینی، به تهیه اسلحه برای دولت ایران مشغول بود[۱۵] ولی در یک مورد پس از خرید و ارسال دویست عدد تفنگ ام۱۰۶ به سوءاستفاده و کم‌فروشی متهم شد که با بررسی قضایی از اتهام وارده تبرئه و پرونده بسته شد.[۵]

قاچاق تریاک[ویرایش]

در ۸ ژانویه ۱۹۸۳ یک کیلو و ششصد و پنجاه گرم تریاک در چمدان طباطبایی در فرودگاه شهر دوسلدرف آلمان پیدا شد. صادق طباطبایی از سوی دادگستری آلمان غربی متهم به انتقال مواد مخدر به این کشور شد. مسئولان سفارت ایران اعلام کردند او مصونیت دیپلماتیک دارد و مأمور ویژه ایران است. این موضوع در آلمان اختلاف‌برانگیز شد. ابتدا دادگاه اسناد در خصوص دیپلمات بودن طباطبایی را رد کرد. اما او گذرنامه دیپلماتیک داشت. سرانجام دادگاه مصونیت قضایی وی را پذیرفت ولی او را در دادگاه غیابی به سه سال زندان محکوم کرد. صادق طباطبایی مدعی است دادگاه عالی آلمان غربی وی را تبرئه کرده‌است و ماجرا را به توطئه کشور عراق همراه با سیستم امنیتی شوروی سابق با عاملیت عناصر وابسته به حزب توده بوده منتسب می‌سازد که در چمدان وی بسته حاوی تریاک گذاشته‌اند. خودش دلیل اصلی این کار را تلاش برای متقاعد ساختن دولت وقت فرانسه به خرید سلاح به ایران و توقف معاملات نظامی با عراق می‌داند که عراقی‌ها متوجه شده و علیه وی و اخلال در روابط ایران و فرانسه توطئه کرده‌اند. فعالان حزب توده ایران این ادعا را رد کرده و مدعی هستند با اعمال نفوذ سفارت ایران و همچنین روابط نزدیک طباطبایی با دولت وقت آلمان وی از مجازات فرار کرده‌است. به ادعای آنها ماجرای چمدان حاوی تریاک طباطبایی به صورت یک پرونده دادگاهی در آرشیو پلیس آلمان ضبط است و او در دادگاه پذیرفته بود بسته تریاک متعلق به او است.[۱۶][۱۷]

پس از آزادی[ویرایش]

پس از آزادی وی از زندان آلمان، صادق طباطبایی تا زمان فوتش، هیچ سمَت و مسئولیتی را در ایران عهده دار نشد.

در سال ۱۳۸۸ برخی از منابع خبری ایرانی از احتمال نامزدی او در انتخابات ریاست جمهوری دهم خبر دادند، اما او اقدامی در این راستا انجام نداد.[۱۸] اما در جریان تبلیغات انتخاباتی محسن رضایی یکی از کاندیداها وی را به عنوان مشاور خود اعلام کرد.[۱۹]

نشست خبری با مطبوعات پیرامون رفراندوم، اسفند ۱۳۵۷

کتاب‌شناسی[ویرایش]

طباطبایی چند کتاب ترجمه و تألیف کرده‌است.[نیازمند منبع]

  • خاطرات سیاسی-اجتماعی دکتر صادق طباطبایی (نشر عروج)
  • طلوع ماهواره و افول فرهنگ
  • تکنوپولی
  • زندگی در عیش مردن در خوشی
  • نقش رسانه‌های تصویری در زوال دوران کودکی

موسیقی[ویرایش]

صادق طباطبایی در دوران تحصیل در دبیرستان در قم با تأکید دایی‌اش سید موسی صدر به فراگیری موسیقی ایرانی روی آورد و در آلمان نیز با موسیقی کلاسیک غربی آشنا شد.[۲۰] با کمرنگ شدن نقش‌های سیاسی طباطبایی در دهه ۱۳۶۰ او به معاشرت و دوستی با موسیقیدانانی چون علی تجویدی، محمدرضا شجریان، پرویز مشکاتیان، محمد موسوی، پرویز یاحقی، فرهنگ شریف، احمد عبادی و حبیب‌الله بدیعی پرداخت.[۲۱]

او که در آلمان به صورت خودآموز نوازندگی پیانو را فراگرفته بود به توصیه احمد عبادی نزد فخری ملک‌پور نواختن پیانو در کوک‌های چپ و راست ایرانی را تکمیل کرد.[۲۲] طباطبایی در مصاحبه‌ای عنوان کرده بود که اجراهایش با برخی از موسیقیدانان از جمله پرویز یاحقی را روح‌الله خمینی نیز شنیده‌است. این آثار تاکنون منتشر نشده‌اند.[۲۳]

درگذشت[ویرایش]

در میان قبرهای صحن روح‌الله خمینی

سید صادق طباطبایی که سال ۱۳۹۲ مبتلا به سرطان ریه شده بود، پس از یک سال در ۲ اسفند ۱۳۹۳ در دوسلدورف آلمان درگذشت. سیدعلی خامنه‌ای در پیام کوتاهی درگذشت صادق طباطبایی را به خواهرش تسلیت گفت. او در آرامگاه سید روح‌الله خمینی به خاک سپرده شد.

منابع[ویرایش]

  1. «صادق طباطبائی سرپرست ادارات نخست‌وزیری شد». اطلاعات (۱۶۰۰۵): ۱۰. ۲۷ آبان ۱۳۵۸ – به واسطهٔ ویکی‌انبار.
  2. «صادق طباطبایی، سخنگوی دولت ایران در دوره مهدی بازرگان درگذشت». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۵.
  3. «صادق طباطبایی».
  4. ۴٫۰ ۴٫۱ «فرزند صادق طباطبایی: پیگیری ماجرای امام موسی صدر محرمانه بود».
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ «‭BBC ‮فارسی‬ - ‮ایران‬ - ‮صادق طباطبایی ‬». www.bbc.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۰۳.
  6. «روایتی ناشنیده از خوش‌تیپی صادق طباطبایی».
  7. «adnan tabatabai».
  8. «وزارت خارجه آلمان قرارداد یک میلیون دلاری دریافت مشاوره از مؤسسه نزدیک به سران حکومت ایران را تمدید کرد».
  9. https://www.independentpersian.com/node/360796/سیاسی-و-اجتماعی/گزارش-ایران-اینترنشنال-و-سمافور-از-%C2«Ø­Ù„قه-نفوذی‌های-جمهوری-اسلامی-در-تیم
  10. https://www.iranintl.com/202301060179
  11. «صادق طباطبایی؛ سیاستمداری با ظاهری متفاوت و کارنامه‌ای متنوع». بی‌بی‌سی فارسی. دریافت‌شده در ۲۱ فوریه ۲۰۱۴.
  12. تاریخ شفاهی ایران در دانشگاه هاروارد مصاحبه با کمال حبیب اللهی نوار شماره ۲
  13. «نتایج آراء اولین انتخابات ریاست جمهوری ایران / جدول». خبرآنلاین. ۲۰۱۱-۰۶-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۰۳.
  14. روزنامه اطلاعات ۲۹ خرداد ۱۳۵۸ صفحه ۴- مصاحبه صادق طباطبایی-عنوان: عراق به تشویق شاه مخلوع به مرزهای ایران تجاوز می‌کند.
  15. «صادق طباطبایی، سخنگوی دولت موقت مهدی بازرگان درگذشت». رادیو فردا. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۰۳.
  16. «راه توده ـ جعلیات صادق طباطبایی حرف‌هایی که فقط پای منقل شنونده دارد». www.rahetudeh.com. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۰۳.
  17. «صادق طباطبایی، بلند پروازی ناکام در سیاست ایران».
  18. «صادق طباطبایی کاندیدای ریاست جمهوری می‌شود». بایگانی‌شده از اصلی در ۳ آوریل ۲۰۱۳. دریافت‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۰۹.
  19. «آفتاب - صادق طباطبایی مشاور محسن رضایی شد». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۱ ژوئن ۲۰۰۹. دریافت‌شده در ۱۴ ژوئیه ۲۰۰۹.
  20. iusnews (۲۰۱۵-۰۲-۲۱). «صادق طباطبایی کیست؟ / از یادگرفتن موسیقی به توصیه امام موسی صدر تا اتهام حمل تریاک + عکس». خبرنامه دانشجویان ایران. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۰۳.
  21. «صادق طباطبایی درگذشت». تاریخ ایرانی. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۰۳.
  22. «عصر ایران- صادق طباطبایی اهل موسیقی هم بود». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ فوریه ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۲ فوریه ۲۰۱۵.
  23. «صادق طباطبایی، سخنگوی دولت ایران در دوره مهدی بازرگان درگذشت». BBC News فارسی. ۲۰۱۵-۰۲-۲۱. دریافت‌شده در ۲۰۲۲-۱۰-۰۳.
مناصب سیاسی
عنوان جدید معاون سیاسی و اجتماعی وزیر کشور
۱۳۵۸–۱۳۵۷
بدون متصدی
تصدی بعدی توسط:
سید مصطفی میرسلیم
پیشین:
عباس امیرانتظام
معاون نخست‌وزیر در امور سیاسی و روابط عمومی
۱۳۵۸
بدون متصدی
تصدی بعدی توسط:
محمد هاشمی رفسنجانی
به عنوان معاون سیاسی نخست‌وزیر
سخنگوی دولت
۱۳۵۸
پسین:
حسن حبیبی
پیشین:
؟
سرپرست نهاد نخست‌وزیری
۱۳۵۹–۱۳۵۸
پسین:
؟