شهید بلخی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

ابوالحسن شهید بن حسین جهودانکی بلخی، معروف به شهید بلخی (درگذشت ۳۲۵ هجری قمری) شاعر و متکلم و حکیم سده چهارم هجری است. او بنا به گفته ابن ندیم فیلسوفی بوده که علاوه بر تألیفاتی که داشت به مناظره با سایر فلاسفه ازجمله زکریای رازی نیز دست می‌یازید. او استاد علوم اوایل (مجموعه معارف یونان) بود. در خط نیز استاد بود و اشعار عربی هم داشت. او از بلخ یعنی افغانستان امروزی به چغانیان نزد ابوعلی محتاج رفت. از جمله ممدوحان او نصر بن احمد سامانی و ابوعبدالله محمد بن احمد جیهانی وزیر سامانیان را ذکر کرده‌اند.

شهید بلخی از پیشگامان شعر فارسی است و مانند رودکی نزد شعرای بعد از خود مورد احترام بوده و او را در ردیف رودکی قرار داده‌اند.[۱]

از اشعار او:

اگر غم را چو آتش دود بودیجهان تاریک ماندی جاودانه
درین گیتی سراسر گر بگردیخردمندی نیابی شادمانه


امروزه از اشعار وی بیش از صد بیت باقی نمانده است. او به فارسی و عربی شعر سروده است.[۲]

شهید در نگاه دیگران[ویرایش]

این شعر رودکی در مرثیهٔ اوست:

کاروان شهید رفت از پیشوآنِ ما رفته گیر و می‌اندیش
از شمار دو چشم یک تن کموز شمار خِرد هزاران بیش

دقیقی نیز از او در کنار رودکی چنین یاد می‌کند:

استاد شهید زنده بایستیوان شاعر تیره‌چشم روشن‌بین
تا شاه مرا مدیح گفتندیبالفاظ خوش و معانی رنگین

فرخی سیستانی از دلاویزی و نغزی غزل او می‌گوید:

از دلاویزی و نغزی چون غزل‌های شهیدوز غم‌انجامی و خوبی چون ترانه‌ی بوطلب

در جای دیگر فرخی اشاره به خوش‌نویسی شهید دارد:

خط نویسد که بنشناسند از خط شهیدشعر گوید که بنشناسند از شعر جریر

منوچهری هم او را در کنار رودکی می‌ستاید:

از حکیمان خراسان کو شهید و رودکیبوشکور بلخی و بوالفتح بُستی هکذی

خاقانی نیز می‌گوید:

گرچه بُده‌ست پیش از این در عرب و عجم روانشعر شهید و رودکی، نظم لبید و بُحتُری

محمد عوفی در جوامع الحکایات گوید: آورده‌اند که شهید[بلخیِ] شاعر روزی نشسته بود و کتابی می‌خواند. جاهلی درآمد و سلام کرد و گفت: «خواجه تنها نشسته‌ای!» گفت: «تنها اکنون شدم که تو آمدی، از آن‌که به‌سببِ تو از مطالعهٔ کتب بازماندم.»[۳][۴]


در لباب‌الالباب عوفی، لغت فرس اسدی طوسی، ترجمان‌البلاغه رادویانی، الفهرست ابن ندیم، رسائل رازی، یتیمةالدهر ثعالبی و معجم‌الادباء یاقوت حموی و... یادکرد و شعرهایی از شهید آمده‌است.

پانویس[ویرایش]

  1. معین، محمد، فرهنگ فارسی انتشارات امیرکبیر جلد پنج
  2. هزار سال شعر فارسی. کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان. ۱۳۶۵ تهران
  3. گزیدهٔ جوامع‌الحکایات و لوامع‌الروایات، محمد عوفی، به‌کوشش جعفر شعار، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ دهم، ۱۳۹۱، صفحهٔ ۳۰۳
  4. لغت‌نامهٔ دهخدا، جلد اوّل، چاپ دوم از دورهٔ جدید، ۱۳۷۷، صفحهٔ ۴۲۰

منابع[ویرایش]

  • محمد دبیرسیاقی، پیشاهنگان شعر پارسی، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ چهارم، ۱۳۷۴، صفحهٔ ۸

جستارهای وابسته[ویرایش]

Abul Hasan Shahid ibn Hussain Jahudanaki Balkhi (Persian: ابوالحسن شهيدبن حسين جهودانکي بلخی‎) (died, 325 AH - 935) was a Persian theologian, philosopher,[1] poet and sufi. Famous Persian poet Rudaki has a poem in Balkhi's elegy. He was born in Balkh.[2] Shahid Balkhi was contemporary to Ahmed ibn Sahl al-Balkhi and they had connections. He also had conversations with Zakariya al-Razi, the well-known Persian polymath and both had objections toward the nature of the pleasure.[1][3]

One day Shahid Balkhi was sitting and was busy reading a book. An ignorant (common) person came near and asked: Khajeh, why are you sitting so lonely? Balkhi answered: I got lonely now that you have come to me.

Jawami ul-Hikayat, Sadiduddin Muhammad Aufi[4]

He had poems both in Persian and Arabic languages.[4]

Jawami ul-Hikayat story

There is a story in Jawami ul-Hikayat, a book written in 630 AH. by Sadiduddin Muhammad Aufi Persian historian, about Shahid Balkhi that indicates his interest in reading and inquiry of knowledge;

Life

Shahid Balkhi was born in the village of Jakhudanak near Balkh. Not much is known about his life, but he is mentioned as being one of the best poets in the court of the Samanid ruler Nasr II (r. 914-943), and one of the best scholars of the age. He was also a student of Rudaki, and had close relations with him. He died in 936, a few years before Rudaki's death. His death saddened Rudaki, who afterwards wrote an emotionally elegy about him.[5]

Footnotes

  1. ^ a b "Shahid Balkhi - La Revue de Téhéran - Iran".
  2. ^ "گنجور » رودکی » قصاید و قطعات » شمارهٔ ۷۴ - در رثای شهید بلخی".
  3. ^ "شهید بلخی، ابوالحسن شهید". راسخون.
  4. ^ a b "تصویر جشن تولد 34 سالگی لیندا کیانی در مکان زیبا - بهترین سایت تفریحی برای جوانان ایرانی".
  5. ^ Litvinsky 1998, p. 98.

References

External links