شهر ری

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish
شهرری تهران
نام‌محلی: شاه عبدالعظیم «راگا»
Photos of Rey, Iran.JPG
کشور ایران
استانتهران
شهرستانری
بخشمرکزی
نام(های) دیگرراگا
سال شهرشدن۸۰۰۰ سال قبل میلاد
مردم
جمعیت۱۴۶٬۸۳۷ نفر[۱][یادداشت ۱]
رشد جمعیت۱/۲
جغرافیای طبیعی
مساحت۲۹۹۶ کیلومتر مربع
ارتفاع۱۱۸۰
اطلاعات شهری
شهردارشهرداری تهران -شهرداری منطقه ۲۰ تهران
ره‌آوردقطب مذهبی - سیاسی - اقتصادی -ورزشی
پیش‌شمارهٔ تلفن۰۲۱
وبگاهوبگاه رسمی
پانویسقبله تهران

ری، شهرری، یا راگا(دربارهٔ این پرونده آوا ) از کهن‌ترین شهرهای جهان[۲] [۳] . تاریخ پیدایش ری به زمان اقوام آریایی می‌رسد و ری از تمام شهرهای ماد بزرگتر بود.[۴] ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ساکن و اهل ری را رازی می‌نامند.[۵] ری در بخشی از دوره زیاریان و نیز سلجوقیان پایتخت ایران بوده‌است. این شهر در طول تاریخ به نام‌های مختلفی خوانده می‌شده، راکس (رکس)، راگز، راگا، رغه، ارشکیه، رام اردشیر، ام‌البلاد، ری شهر، شیخ البلاد و محمدیه از نامهایی بودند که ری در هر دوره به مناسبتی با یکی از این نام‌ها خوانده می‌شده.[۶] بنابر آنچه که در اوستا آمده ری سیزدهمین شهری است که درجهان ساخته شده‌است.[۷] تاریخ سکونت در این شهر به ۸۰۰۰ سال پیش از میلاد برمی‌گردد.[۸] و برپایه برخی از روایات زادگاه[نیازمند منبع] زرتشت شهر ری بوده‌است.[نیازمند منبع]

تاریخ ری[ویرایش]

پیدایش ری[ویرایش]

رابرت کرپرتر، سیاح انگلیسی به پیروی از مؤلف کتاب آثارالبلاد نقل می‌کند «ایرانیان بنای این شهر را به هوشنگ پسر بزرگ کیومرث نسبت می‌دهند.»[۹] در کتاب نزهه‌القلوب آمده‌است ری را «شیث بنی‌آدم» بنا نهاده‌است. در مختصر البلدان ابن فقیه بنای ری را به احفاد «بیلان ابن اصبهان بن فلوج بن سام بن نوح» نسبت داده‌است.[۱۰] همچنین مؤلف کتاب هفت اقلیم می‌نویسد: "در بنای شهر ری اختلاف بسیار کرده‌اند بعضی برآنند که ری را راز بن اصفهان بن فلوح بنا کرده و برخی گویند راز بن خراسان ساخته و بعضی نقل می‌کنند هوشنگ پسر کیومرث پادشاه افسانه ای ایران.[۱۱] و کسانی هم روایت می‌کنند کیخسرو پسر سیاوش.[۱۲]" همچنین می‌گویند ری شهری است که پیروز پسر یزدگرد بنا کرد و آن را رام‌فیروز نام نهاد.[۱۳] در فرهنگنامه دهخدا آمده‌است: بانی ری، راز بن فاروس پسر لواسان و به قولی شیس بنی آدم است.[۱۴] عده‌ای نیز بنای ری را به (روی) از فرزندان نوح یا ری بن بیلان بن اصفهان بن فلوخ نسبت داده‌اند.[۱۵]

نام ری در متون پیش از اسلام[ویرایش]

نام ری در کتیبه‌های هخامنشی و منابع یونانی به صورت رگ‌آ (Rega) و رغه (Rege) آمده‌است. سلوکیان به ری، آریا (Erya) و ارویا (Eroya) و اشکانیان «آرشکیا» می‌گفته‌اند.[۱۶]

ری پیش از اسلام[ویرایش]

ری در دوران پیش از اسلام، مرکز بزرگ دینی زرتشتیان بوده و به وسیله مدیران موبد نوعی حکومت دینی نظیر واتیکان در آن وجود داشت و به‌طور کلی ری در دوران مادها و هخامنشیان و حتی قبل از آن نیز شهری مقدس به‌شمار می‌آمد. قرار گرفتن ری در مسیر جاده ابریشم که از آنجا به همدان می‌رفت علاوه بر جنبه مذهبی به ری اهمیت بازرگانی نیز می‌داده‌است، لذا مردم ری عموماً بازرگان و تاجر پیشه بوده‌اند.[۹]

ورود آریایی‌ها در حدود هزاره دوم پیش از میلاد به ری و استقرار شعبه‌ای از آن‌ها در مسیر حرکت خود به شمال و غرب، آثاری از خود بر جای گذاشته که شواهد آن به صورت کوره‌های سفال پزی در کهریزک و نیز در سال ۱۳۷۳ در تپه معمورین در فرودگاه بین‌المللی امام خمینی به دست آمده‌است، پس از ورود به آریایی‌ها که مهم‌ترین آن‌ها مادها و پارس‌ها می‌باشند و درآمیختن آن‌ها (مادها) با بومیانی که پیش از آن‌ها در این سرزمین مستقر بودند این منطقه نیز در تقسیم‌بندی مادها به رماد رازی یا راگا، راگس که در جنوب تهران قرار داشت قرار گرفت (۷۲۰–۵۵۰ ق. م) با پیروزی کوروش بر جد خود آژدهاک در سال (۵۵۰ ق. م) پایه‌های اولین امپراتوری بزرگ جهانی پی‌ریزی شده که مدت دو قرن تا سال (۳۳۰ ق. م) دوام یافت این امپراتوری علاوه بر سرزمین‌های واقع در محدوده حکومت ماد از شرق تا سند، غرب تا آسیای کوچک را نیز در بر می‌گرفت، در تقسیم‌بندی داخلی تغییرات چندانی نسبت به دوره ماد داده نشد و ایالات مادی همچنان با همان نام بر جای ماندند در این دوره این منطقه در محدوده (رک) قرار داشته‌است. در بند ۱۲ از ستون ۱ متن پارسی باستان کتیبه بیستون آمده‌است:[۱۷]

داریوش شاه گوید: پس از آن، (فرورتیش) با سواران کم گریخت، سرزمینی (ری) نام در ماد سو روانه شد…

در بند ۱۱ ستون ۳ متن پارسی باستان بار دیگر از ری نام برده می‌شود.

داریوش شاه می‌گوید: پس از آن من سپاه پارسی را از ری نزد ویشتاسپ فرستادم…

اسکندر مقدونی در تعقیب داریوش سوم از راه همدان به ری وارد می‌شود و ویرانی‌ها به بار می‌آورد. پس از مرگ وی به دست سردارانش تقسیم شد و در این میان سلوکوس سردار نامی او با غلبه بر آنتیگون قسمت اعظم آسیای غربی را تصرف نموده و سلسله سلوکی را در سال (۳۱۲ ق. م) تشکیل داد.[۱۷]

در عهد سلوکیان، در ری زلزله‌ای شدید روی داد، شهر بر اثر این زلزله ویران شد و سلوکوس اول (بین سالهای ۳۱۲–۲۸۰ قبل از میلاد) شهر را دوباره ساخت و نام زادگاه خود اورپس را بر آن نهاد، به همین خاطر در دوران سلوکیان از شهر ری به نام اورپس در تاریخ یاد می‌شود.

از کاروانسرای شاه‌عباسی شهرری به عنوان انبار استفاده می‌شود.

چون آثار بجا مانده از اشکانیان توسط سلسله بعدی یعنی ساسانیان از بین رفته‌است از عصر اشکانیان اطلاعات زیادی در دست نیست ولی آنچه مسلم است ری همچنان اهمیت خود را حفظ کرده زیرا برج و باروی عظیمی در نزدیکی و ابتدای چشمه سوربن یا چشمه علی فعلی که اختصاص به شاهان و امرا داشت ساخته شده‌است. در این دوران ری به صورت یک مرکز دینی تجاری و قطب کشاورزی و دامداری به حیات خود ادامه داده‌است.[نیازمند منبع]

شهر ری در دوران ساسانیان از مراکز بزرگ دینی زرتشتیان بود و در آن به وسیله موبدان موبد نوعی حکومت دینی نظیر واتیکان وجود داشت. باید گفت ری در دوره ساسانیان شهر مقدس نامیده می‌شد و آتشکده ری از بزرگترین آتشکده‌های آن عصر بود که بقایای آن نیز هم‌اکنون وجود دارد.

نقشه شهر ری

ری پس از اسلام[ویرایش]

در دوره پس از اسلام که سپاه ایران در جنگ نهاوند از مسلمانان شکست خورد و حکومت مرکزی از بین رفت، کشور ایران و ممالک تابعه آن نیز به تدریج تکه‌تکه گردیدند و تکلیف هر شهر از جمله ری به دست مرزبانان آن افتاد. پس از فتح ری نو یا ری زیرین به دستور نعیم بن مقرن و به دست همین زینبدی بنا شد و ری قدیم یا ری برین تخریب شد. ری نو در جنوب شرقی ری قدیم بنا گردید.

ری در آغاز قرن چهارم دوران پرشکوهی از رشد و توسعه خود را آغاز کرد و این عهد مرداویج دیلمی اولین شاه خاندان زیاری بود. مرداویج در سال ۳۱۵ هجری در صحنه سیاست ظاهر شد و در سال ۳۱۹ هجری استقلال یافت و پایتخت خود را ری قرار داد.

ری در حکومت رکن الدوله پایتخت او محسوب می‌شد و در این زمان بازهم بر اهمیت ری افزوده شد. در این دوره ری مرکز سیاسی فرهنگی ایران و جهان اسلام تبدیل شد و این امر رونق دانش و ادب را در این شهر در پی داشت.

ری در دوره اسلامی، پناه‌گاه فرمان‌داران بنی‌امیه بود. این شهر از کشمکش‌های مذهبی آسیب بسیار دید و در سال ۶۱۷ هـ. ق مردم آن، در تاخت و تاز مغولان قتل‌عام شدند. هنوز آثار حمله مغولان از بین نرفته بود که ری بار دیگر در سال ۷۸۶ هـ. ق به دست سپاهیان تیمور به ویرانه‌ای بدل شد و از آن پس، دیگر روی آبادی به خود ندید. ویرانه‌های ری باستان هنوز نزدیک شهر کنونی ری باقی است.[۱۸]

نامگذاری[ویرایش]

  • ری در لغت به معنای شهر سلطنتی است. ساکن و اهل ری را رازی می‌نامند.[۵]
  • «ری» و «راز» دو برادر بودند که با همکاری یکدیگر اینجا را بنا کردند. توافق کردند شهر را «ری» بنامند و اهالی آن را «رازی» نامند.[۱۹]
  • بانی این شهر، راز بن فارسی بن یواسان بوده‌است.[۲۰]
  • ری را به نام یکی از فرزندان «بیلان بن اصفهان بن فلوج بن سام بن نوح» نامگذاری کرده‌اند.[۲۱]
  • یاقوت حموی می‌نویسد:محمدحسن مقدم مراغه‌ای (۱۳۶۳تطبیق لغات جغرافیایی قدیم و جدید ایران، تهران، ص. ۹۶ «در تواریخ قدیم ایران می‌نویسند که کیکاووس ارابه‌ای اختراع نمود و آلاتی در آن قرار داد که به واسطه آن به آسمان‌ها رود. حق‌تعالی به باد حکم کرد آن ارابه را به ابر رساند و از آنجا سرنگون کند. کیکاووس با ارابه‌اش به دریای جرجان افتاد. کیخسرو پسر کیکاووس چون به تخت پادشاهی نشست، دستور داد آن ارابه را مرمت کنند تا به شهر بابل ببرد. در میانه راه به مردمی رسید که آن‌ها با دیدن وی فریاد برآوردند: «به ری آمد» یعنی با ارابه آمده. چه ری در لغت فرس قدیم به معنی ارابه است. کیخسرو حکم کرد در آن محل شهری بنا کردند و نام آن را ری گذاشتند.»
  • شیخ ربوه دمشقی (درگذشت ۷۲۷ هجری قمری) نوشته‌است: «از ری به معنی نیکویی یاد شده‌است.»[۲۲]

نام‌های قدیم ری[ویرایش]

آرساسیا، آرساکیا، ارشکیه، اروپس، اروپوس، اَلرّی، اورپا، اورپُس، ائوروپوس، بت رازیکایه، حضرت عبدالعظیم، دورا، رِ، راجیس، راجیش، راجیک، راز، رازی، رازوک، راژس، راک، راکس، راکیا، راگ، راگا، راگای، راگز، راگس، راگو، راگیا، راگیانا، رام اردشیر، رام پیروز (رام فیروز)، رائی، راورُپُس، رای، رغه، رک، رگ، رگا، رگس، رگه، ری ارشیر، ریشهر، شیخ‌البلاد، ماد پایین، ماد راجیانا، ماد رازی، ماد راگیان، ماد رگیانا، ماد سفیلا، محمدیه، مدی، ئوروپوس.[۲۳]

در مقدمه فرهنگنامه تطبیقی، کثرت صور و بخشی از اسامی و القاب ذکر شده ری به علت تفاوت در تلفظ‌ها، گویش‌ها و ضبط و حتی احتمالاً بر اثر اشتباه ناسخان به صورت‌های مختلف بیان شده‌است.[۲۴]

تپه میل (آتشکده بهرام) در جنوب شهرری

همچنین (راج) یا (راک) از نام‌های ری به معنای مشعشع است.[۲۵]

نکته دیگر آنکه اسامی ری کاملاً نقل نشده و نیاز به تحقیق بیشتری دارد. به عنوان نمونه عروس‌البلاد[۲۶] و ام‌البلاد[۲۷] دو تا از القاب مشهور ری هستند که در فهرست بالا از قلم افتاده‌است. همچنین در یک اثر متعلق به ۵۲۰ هجری قمری آمده‌است. منوچهر پیشدادی شهر ری را که خراب بود از نو بنا نهاد و آن را (ماه جان) نامید.[۲۸] ژان شاردن سیاح و جهانگرد دوره صفوی نیز در شمار القاب و عناوین ری (باب‌الابواب الارض)، (سوق العالم) و (بلدة البلاد) را ذکر می‌کند.[۲۹] همچنین در مورد نام ری، در الواح بیستون در آن لوحی است که به زبان مادی می‌باشد راگا ثبت کرده و در لوح دیگر که به زبان تورانی است (راگ کا ان).[۳۰] همچنین در یک متن جغرافیایی قرن چهارم هجری از ری به نام (مهدیه) یاد شده و در علت این نام‌گذاری نوشته‌است: زیرا مهدی در روزگار منصور در ری اقامت داشت و رشید در آنجا زاده شد.[۳۱]

جغرافیا[ویرایش]

شهر ری محدوده‌ای است با مساحت ۲۲۹۳ کیلومتر مربع، از شمال به تهران، از جنوب به شهرستان قم، از شرق به شهرستان ورامین و شهرستان پاکدشت، از غرب به شهرستان‌های اسلامشهر، رباط کریم و زرندیه محدود می‌شود.[۳۲] مساحت بخش‌های سه‌گانه شهرستان ری: بخش مرکزی ۱۷۴؛ بخش کهریزک ۵۴۳، و فشاپویه ۱۶۴۵ کیلومتر مربع می‌باشد.[۳۳] شهر ری مرکز شهرستان ری بین مختصات جغرافیایی '۳۶°۳۵ شمالی، '۲۶°۵۱ شرقی واقع شده‌است. ارتفاع این شهر از سطح دریا ۱۰۶۲ متر است. شهر ری در جنوب شهر تهران و متصل به شهر است. فاصله ری تا مرکز شهر تهران بالغ بر ۱۰ کیلومتر است.[۳۴]

آب و هوا[ویرایش]

هوای شهر ری معتدل و خشک می‌باشد. حداکثر درجه حرارت در تابستان ۴۲ درجه سانتی‌گراد بالای صفر و حداقل در زمستان به ۹- درجه سانتی‌گراد زیر صفر می‌رسد. میزان باران سالیانه شهر ری به‌طور متوسط ۲۵۰ میلی‌متر است.[۳۵] در نزهت القلوب حمدالله مستوفی آمده‌است که ری به سبب بسته بودن شمالش آب و هوای متعفن و ناگوارنده داشته و عقرب قتال دراو بسیار است. در شعری که خاقانی شروانی در زمان سکونتش در ری در قرن ششم در این باره سروده این نکته کاملاً مشهود است:

خاک سیاه بر سر آب و هوای ری

دور از مجاوران مکارم نمای ری

آن را که تن به اب و هوای ری آورند

دل آب و جان هوا شد از آب و هوای ری

عقرب نهند طالع ری من ندانم آن

دانم که عقرب تن من شد لقای ری

گر باز رفتنم سوی تبریز اجازت است

شکرانه گویم از کرم پادشای ری

ری در قفای جان من افتاد و من به جهد

جان می‌برم که تیغ اجل در قفای ری

دیدم سحرگهی ملک الموت را بخواب

بی‌کفش می‌گریخت ز دست وبای ری

گفتم تو نیز؟ گفت چو ری دست برگشاد

بویحیی ضعیف چه باشد به پای ری[۳۶]

با این حال فردوسی ری را خوب ترین شهر دنیا معرفی نموده و در یکی از ابیات خود در وصف این شهر گفته است:

هم از عهد جمشید و کاووس کی

نبودست ملکی به خوبی چو ری

ناهمواری‌ها[ویرایش]

شهرستان ری در دشت واقع گردیده و کوه‌های آن ارتفاع زیادی ندارند. این کوه‌ها عبارتند از:

۱. کوه بی‌بی‌شهربانو: این کوه در شرق شهر ری و متصل به آن می‌باشد.[۳۴] کوه بی‌بی شهربانو در شرق شهر ری و ارتفاعش از سطح دریا ۱۵۳۵ متر است.[۳۷]
۲. کوه آراد: این کوه در مرکز شهرستان ری حد فاصل بخش‌های کهریزک و فشاپویه قرار گرفته‌است. کوه آراد در ۹ کیلومتری شمال‌شرقی حسن‌آباد واقع شده و ارتفاع آن ۱۴۲۸ متر است.[۳۸] از این کوه به نام (اراده) هم یاد شده‌است.[۳۹] همچنین در یک نقشه متعلق به سال ۱۳۰۷ هجری قمری دوره ناصرالدین‌شاه قاجار که توسط دو نفر از مهندسین ایرانی وقت ترسیم شده بود. از کوه آراد با نام کوه (آراد) یاد شده‌است.[۳۹] همچنین در کتاب جغرافیای مفصل ایران کوه آراد با نام کوه (حسن‌آباد و کنارگرد) ذکر شده‌است.[۴۰]
۳. کوه مره: این کوه در جنوب غربی شهر ری و در جنوب شهر حسن‌آباد و رودشور قرار گرفته‌است؛ و ارتفاع آن ۱۵۰۳ متر است.[۴۱]
۴. دامنه‌های شمالی کوه کورابلاغ: کوه کورابلاغ یکی از کوه‌های ناحیه مرکزی ایران است که در محل تلاقی چهار شهرستان زرندیه، ساوه، ری و قم واقع شده‌است. قسمت عمده این کوه و دو ارتفاع باند آن ۱۹۱۵ متر و ۱۹۴۰ متر در شمال استان قم واقع شده‌است. جنوب غربی شهرستان ری به دامنه‌های شمالی این کوه ختم می‌شود؛ و بخش شرقی کوه (گوی داغ) در شمال کوه کورابلاغ در شهرستان ری واقع شده‌است.[۴۲]

رودخانه‌ها[ویرایش]

چندین رود مشهور و مهم ایران که به حوضه البرز مرکزی ایران روان هستند همانند رودهای کرج، شور فشاپویه، جاجرود (در ناحیه مرز شرقی شهرستان ری) در شهر ری جریان یافته و سپس به رودهای کرج و جاجرود می‌پیوندند.[۴۳]

۱. رودخانه کرج: رودخانه کرج از کوه البرز سرچشمه گرفته و پس از عبور از چندین شهرستان استان تهران به دریاچه نمک می‌ریزد. این رودخانه با جهت شمال‌غربی - جنوب‌شرقی سرتاسر شهرستان ری را می‌پیماید و پس از پیوستن به یکی از شاخه‌های جاجرود به دریاچه نمک می‌ریزد.[۴۴]
۲. رودخانه جاجرود: رودخانه جاجرود یکی از رودهای دائمی و مهم شهرستان استان تهران است که با مسیر کلی جنوبی جاری است و در نهایت به دریاچه نمک می‌ریزد. شاخه‌ای از این رود از ناحیه مرز شرقی شهرستان ری عبور می‌کند.[۴۵]
۳. رود شور فشاپویه: رود طولانی شور با جهت شمال‌غربی-جنوب‌شرقی عرض شهرستان ری را طی می‌کند. این رود از ۶ کیلومتری جنوب حسن‌آباد فشاپویه عبور می‌کند و به شوره‌زار شرق حوض سلطان قم می‌ریزد.[۴۵]

چندین رودخانه کوتاه هم از شهرری عبور می‌کنند. برخی از آن‌ها عبارتند از رودخانه جعفرآباد یا دربند، رودخانه سرخه حصار و رودخانه کن.

پوشش گیاهی[ویرایش]

شهرستان ری به لحاظ آب و هوا نیمه‌صحرایی، دارای جنگل طبیعی نیست و جنگل دست کاشت آن بالغ بر ۳۸۷ هکتار است. اما از نظر مرتع نسبتاً غنی است و با ۱۶۶۲۰۰ هکتار در میان ۱۲ شهرستان استان تهران پس از فیروزکوه، ساوجبلاغ و دماوند رتبه چهارم را داراست.[۴۶] درختان گز و از گیاهانی که کاربرد دارویی دارند مانند خاکشیر، گل گاوزبان، کاسنی، کرچک و پونه در بسیاری نقاط می‌روید.[۴۷]

راه‌ها[ویرایش]

شهرری در مسیر راه‌آهن تهران - مشهد و تهران - بندر ترکمن است. سایر مسیرهای دسترسی به این منطقه عبارتند از:
۱- اتوبان و جاده به سوی جنوب غربی که از کنار دریاچه قم می‌گذرد و ۱۳۰ کیلومتر از شهر ری تا قم فاصله دارد.
۲- اتوبان سوی جنوب شرقی از طریق بزرگ راه به درازای ۴۰ کیلومتر که به شهر ورامین می‌پیوندد.

  1. بزرگ راه تهران - قم
  2. اتوبان آزادگان اتصال شرق و غرب تهران.
  3. راه‌های روستایی که به شهر منتهی می‌شوند.
  4. اتوبان امام علی (ع) تهران
  5. اتوبان شهید رجایی
  6. اتوبان شهید هاشمی به بهشت زهرا تهران

و اتصال به اتوبان نواب و چمران تا شمیران

شهرستان ری نظر تقسیمات کشوری دارای ۳ بخش «فشاپویهکهریزکمرکزی» و ۶ دهستان و ۱۳۰ روستای دارای سکنه است جمعیت شهرستان بر اساس آمار سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۲۹۷۷۱۱ نفر است.[۴۸]

نمایشی از شهرری و کوه بی بی شهربانو

آثار تاریخی[ویرایش]

نقشه رسم شده از ری در زمان فتحعلی‌شاه قاجار که در آن شاه عبدالعظیم و امامزاده عبدالله و نیر اماکن زیر مشخص شده: A,B. باروی ری C. دیوار شهر D. برج‌های نگهبانی D. برج طغرل F,G. بناها در کوه نقارخانه از جمله برج و گنبد سنگی رکن‌الدوله.

ری تنها منطقه باستانی استان تهران است که دارای آثار تاریخی و مکان‌های دیدنی زیادی است. این منطقه قطب توسعه توریسم مذهبی استان تهران نیز به‌شمار می‌آید. جاذبه‌های تاریخی شهرستان ری بر جاذبه‌های طبیعی منطقه غالب است. قدمت طولانی و سابقه کهن ری سبب شده که آثار تاریخی بسیار قدیمی مانند باروی ری برین - که مربوط به سده‌های قبل از میلاد است - در این شهر وجود داشته باشد. برخی از مهم‌ترین آثار تاریخی‌های شهر ری عبارتند از:

آثار تاریخی پیش از اسلام[ویرایش]

  • تپه میل - آتشکده بهرام
  • چشمه علی
  • باروی ری
  • دژ رشکان
  • کتیبه و نقش برجسته شکار شیر فتحعلیشاه قاجار (کوه سرسره):کوهی که چشمه علی از پای آن جاری است و کوه سرسره نامیده می‌شود سابقاً تصویری برجسته از دوره ساسانیان بر بدنه آن کنده شده بود که پادشاه ساسانی را سوار بر اسب و نیزه‌ای در دست نشان می‌داد، ولی فتحعلی شاه در سال ۱۲۴۸ هجری قمری آن را محو ساخت و صورت خود را بجای آن گذاشت.[۴۹] این نقش برجسته، سالها پیش توسط کارخانه سیمان ری به منظور استخراج سنگ معدن و تولید سیمان منهدم شد که البته تاریخ دقیق تخریب آن مشخص نیست.[۵۰] تنها قطعه‌ای که از آن باقی ماند، در ساختمان متروکه کارخانه سیمان ری در وضعیت بسیار نامناسبی در برابر عوامل فرساینده مختلف رها شد و قرار شد که میراث فرهنگی رسیدگی کند.[۵۱][۵۲]

آثار تاریخی پس از اسلام[ویرایش]

آرامگاه‌ها[ویرایش]

شهرری بیش از آنکه به دلیل آثار تاریخی و باستانی مشهور باشد، به عنوان یک شهر مذهبی شناخته می‌شود. آرام‌گاه‌های متعددی از منسوبان به امامان شیعیان در شهر ری وجود دارد. آرامگاه شاه عبدالعظیم مهم‌ترین مکان مذهبی شهرتهران است. به غیر از آن برخی از مهم‌ترین آرامگاه‌های شهر ری عبارتند از:

اماکن عمده ری[ویرایش]

محله‌ها[ویرایش]

باقرشهر،شهرک ارغوان، شیر و خورشید (هلال احمر کنونی)، ولی آباد، تقی‌آباد، کوی سیزده آبان، عباس‌آباد، اسلام آباد (نظامی)، ظهیرآباد، طبرسی، نفرآباد، هاشم‌آباد، ابن بابوی، تراب، اقدسیه، کوی اسلام، سرتخت، دیلمان، محلهٔ باطان، محلهٔ دولت‌آباد، بلوار قدس (محلهٔ عرب‌ها)، پالانگران، جیلاباد (یا گیلاباد)، دررشمان، درشهرستان، درعابس، درکنده، در مصلحگاه، دروازه جاروب بندان، دیرینه قبه، رویان، زامهران، زعفران جای، ساربانان، سرای ایالت سیزین، شافعیه فخرآباد، فلیان (یا بلیان)، کلاهدوزان، کوی اصفهانیان، کوی فیروزه، مهدی‌آباد، ناهک (یا ناهق)، نصرآباد و مشهد امیرالمؤمنین.[۱۸] شهرک رضوان، قلعه گبری ،'جوانمرد قصاب'، حمزه آباد

کوچه‌ها و خیابان‌ها[ویرایش]

کوچه حنظله، دینار، شهید محمدرضا عربخواری. امام خمینی. باصری. جاده ورامین. ساسان، الموالی، صوفی، در بازار روده (حسن صباح در آنجا خانه داشت)، خیابان سرکه در قرن دوّم و سوّم هجری شهرت و عظمتی داشت، خیابان ساربان (یا ساربانان) و علاوه بر اینها خود بازارها در حکم شوارع بودند.[۱۸]

بازارها[ویرایش]

بازار باب‌الجبل، باب سین، باب هشام، بلیان، چهارسوق یا چهار بازار، بازار دهک نو، بازار روده، که این بازار از همه بازارها معمورتر و آبادتر بوده‌است. بازار ساربانان، بازار نرمه یا رسته نرمه، که منسوب به دیه نارمک است و بازار نصرآباد بازارها گویا بیشتر مکشوف و بدون سقف بوده‌است.[۱۸]

دروازه‌ها[ویرایش]

دروازه آهنین، باطان، که از آنجا به سوی عراق و بغداد می‌رفتند. دروازه بلیّان که این حدود جوانمرد قصاب فعلی واقع بوده که از آنجا به قزوین می‌رفتند، دروازه جاروب بندان، باب‌الحراب دروازه حنظله، دروازه خراسان، دروازه دولاب، در راس الروده، در رشقان یا رشکان، در زامهران باب سین یا باب‌الصّین، باب‌الصبرین، در عابس، درغناب، درکنده، دروازه کوهکین که از آنجا به طبرستان می‌رفتند، باب‌المدینه یا در شهرستان، در مصلحگاه و دروازه هشام که از آنجا به قومس و خراسان می‌رفتند.[۱۸]

روستاها و دهستان‌ها[ویرایش]

دولت‌آباد قیصریه (روستایی کوچک جنب شیر و خورشید و ولی آباد) - قلعه نو - بهشتی - آب اندرمان (امامزاده ابوالحسن) ـ فیروزآباد - طالب‌آباد -تبایین - قمی‌آباد - تقی‌آباد در پارک طراوت - عمادآور - ده خیر - قوچ حصار - خیرآباد از روستاهای شهرری می‌باشند.

مشاهیر شهر ری[ویرایش]

فهرست مشاهیر و نام آوران شهر ری در بخش اهالی ری قابل مشاهده است.

اقتصاد[ویرایش]

سبزیکاری در شهر ری.

بازرگانی، صنعتگری، کشاورزی و دامداری از مشاغل اصلی اهالی این شهر ری به‌شمار می‌رود. شهر ری از نظر کشاورزی بسیار فعال و ۵۰٪ آن به طریقه صنعتی و مکانیزه و مابقی به روش نیمه مکانیزه و سنتی انجام می‌گیرد، فراورده‌های کشاورزی شامل گندم، نباتات، علوفه‌ای، پنبه، چغندر قند و ذرت و تره‌بار می‌باشد. از لحاظ باغداری ۲۰۰۰ هکتار از اراضی شهر ری را تاکستان پوشانده و ۲۰۰۰ هکتار آن شامل سیب گوجه، آلو، زرد آلو، هلو، آلبالو و گلابی است. جهت آبیاری زمین‌های زیر کشت و باغات از چاه‌های عمیق و نیمه عمیق استفاده می‌گردد. ضمناً اداره کل کشاورزی استان تهران برای هدایت آب رودخانه کن به منطقه کم‌آب فشاپویه کانالی در ۲ فاز حفر کرده که آب مورد نیاز منطقه فشاپویه را تأمین می‌نماید.[۱۷]

بازارهای محلی
بازارهای محلی در شهرری

در رشته صنایع، کارخانجات صنعتی و تولیدی مستقر در شهرستان ری نیروهای زیادی به خود جذب نموده که عبارتند از: پالایشگاه تهران، روغن پارس و اسو، چیت سازی ری، گلیسیرین و صابون دولتی (اتکا)، ریسندگی و بافندگی ممتاز ایران، توری بافی ایران، بنز، سیمان ری، کنسرو سازی شمشاد، روغن ورامین، شرکت سهامی کفش اطمینان، روغن نباتی گل، ظروف لعابی قائم، روغن نباتی مارگارین، پلاسکو سازی (سانتال)، دیگر تولید صنایع این شهرستان را در دست دارند که از نظر اقتصادی و ایجاد بازار کار سهم به سزایی را در رشته اقتصادی ایفا می‌نمایند.[۱۷]

همچنین نیروگاه گازی ری، از منابع مهم تأمین انرژی این منطقه است.

شهرت شهر ری[ویرایش]

شهر ری
Hadi Saei 2008.jpg
Razi.jpg
آیت الله حاج سید رضا فیروزآبادی.jpg
Alireza Dabir.jpg
Harun Al-Rashid and the World of the Thousand and One Nights.jpg
Dorri najaf Abadi.jpg
Mehdi Mahdavikia.JPG
I2.jpg
Hamid sourian.JPG
Iran vs. Montenegro 2014-05-26 (040).jpg
Ghanei28.JPG
Hamidreza Aliasgari 2011.jpg
مناطق با جمعیت قابل توجه
شهر ری، تهران
زبان‌ها
زبان فارسی
دین
اکثریت شیعه
گروه‌های قومی مرتبط
پارسی تهرانی ری شهری و آذری

شهرت اصلی شهر ری بیشتر به خاطر وجود بارگاه عبدالعظیم حسنی در آن بوده‌است. به‌طوری‌که تا سال‌ها پیش از آن به (شاه عبدالعظیم) یاد می‌شد، ضمن اینکه این شهر از قدیمی‌ترین مناطق کشور نیز به‌شمار رفته، آثار باستانی فراوانی را در خویش جای داده‌است.[۷]

در واقع شهرری را می‌توان مادر تهران دانست امّا با گسترش تهران و انتخاب آن به عنوان پایتخت، از توجّه به ری کاسته شد اما پس از پیروزی انقلاب اسلامی تغییرات و تحوّلات بسیاری در بافت شهری و معماری منطقه بوجود آمد به‌طوری‌که چهره شهر کاملاً دگرگون شد و مراکز متعّدد فرهنگی، تفریحی و اجتماعی در آن تأسیس و نقاط مختلف شهر به وسیله خیابان‌های مدرن، بزرگراه و پل‌های روگذر و زیرگذر به هم متّصل شد.

موقعیت شهر ری در نقشه تهران به رنگ سیاه. شهر ری در جنوب تهران داخل بافت شهر است و در تقسیم‌بندی شهری منطقه ۲۰ تهران محسوب می‌گردد.

نزدیکی شهرری به آرامگاه روح‌الله خمینی و فرودگاه بین‌المللی امام خمینی، و قرارداشتن پالایشگاه تهران در محدوده آن، اهمّیّت جغرافیایی، اقتصادی و اجتماعی آن را دوچندان کرده‌است. ری به دلیل قرارگرفتن مرقد امام‌زادگان بسیاری که معروفترین آن‌ها آرامگاه شاه عبدالعظیم می‌باشد یکی از قطب‌های مذهبی ایران محسوب می‌گردد.[۷]

محمد محمدی ری‌شهری، از فعالان عمده نزدیک به سید روح‌الله خمینی اهل این محل بوده است.[۵۳]

ری در ادبیات[ویرایش]

تمامی جریان رمان معروف بوف کور صادق هدایت در ری می‌گذرد.

منظر حسینی نویسنده و شاعر مقیم کپنهاک دانمارک خالق کتاب مرد کاغذی اهل ری است و در آثارش نیز از ری بسیار یاد کرده من از آفتابی‌ترین شهر زمین آمده‌ام.

جستارهای وابسته[ویرایش]

یادداشت‌ها[ویرایش]

  1. آمار بر اساس سرشماری ۱۳۹۵ است و بر همین اساس، جمعیت شهر ری ۱۴۶٬۸۳۷ تن و استان تهران ۱۳٬۲۶۷٬۶۳۷ تن بوده‌است.

منابع[ویرایش]

  1. نتایج سرشماری ۱۳۹۵ وبگاه مرکز آمار ایران
  2. «با کهن ترین شهر جهان در ایران آشنا شوید». مشرق نیوز. ۱۵ مهر ۱۳۹۴.
  3. ری در زمان طبری بایگانی‌شده در ۱۰ ژوئن ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine، نیک‌طبع، پروانه. سمینار بین‌المللی طبری، شهریور ۱۳۶۸، دانشگاه مازندران. در قالب پی‌دی‌اف
  4. «عنوان خبر». ایرنا. ۱۰ اسفند ۱۳۹۲.
  5. ۵٫۰ ۵٫۱ ایران باستان، حسن پیرنیا. جلد سوم. ص ۲۶۴۵
  6. گشت و گذاری در شهر تاریخی ری، بی‌بی‌سی فارسی
  7. ۷٫۰ ۷٫۱ ۷٫۲ راگا سرزمینی کهن، بایگانی‌شده در ۱۹ اکتبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine روزنامه کارگزاران، شماره ۵۷۰، پنجشنبه، ۳۱ مرداد، ۱۳۸۷
  8. «Rayy». بریتانیکا.
  9. ۹٫۰ ۹٫۱ کریمیان، حسین: ری باستان، جلد اول، نشر انجمن آثار ملی، ۱۳۴۵.
  10. نزهه القلوب، حمدالله بن ابی بکر حمدالله مستوفی، ترجمه سیدمحمد دبیرسیاقی، صفحهٔ ۵۳.
  11. هفت اقلیم، جلد ۳، صفحهٔ ۳.
  12. معجم البلدان، ابوعبدالله یاقوت حموی، صفحهٔ ۱۱۶
  13. معجم البلدان، ابوعبدالله یاقوت حموی، صفحهٔ ۱۱۶
  14. فرهنگ دهخدا، جلد ۲۲، حرف راء، صفحهٔ ۲۴۲.
  15. کریمیان، حسین: ری باستان، جلد اول، نشر انجمن آثار ملی، ۱۳۴۵، صفحه ۷۰ و ۷۱
  16. بروشوری دربارهٔ شهرستان ری
  17. ۱۷٫۰ ۱۷٫۱ ۱۷٫۲ ۱۷٫۳ معرفی اجمالی ری و فهرست آثار تاریخی - فرهنگی آن بایگانی‌شده در ۱۹ اکتبر ۲۰۰۸ توسط Wayback Machine، سایت میراث فرهنگی استان تهران
  18. ۱۸٫۰ ۱۸٫۱ ۱۸٫۲ ۱۸٫۳ ۱۸٫۴ کریمیان، حسین: ری باستان، جلد اول، نشر انجمن آثار ملی، ۱۳۴۵.
  19. حسین کریمیان (۱۳۴۵دی باستان (جلد ۱)، تهران: انجمن آثار ملی، ص. ۷۱
  20. علی‌اکبر دهخدا (۱۳۳۸فرهنگ دخدا، تهران: دانشگاه تهران (سازمان لغتنامه)، ص. صفحه؟
  21. احمد بن ابی یعقوب (ابن واضح یقوبی) (۱۳۴۳البلدان، ترجمهٔ محمدابراهیم آیتی، تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب، ص. ۵
  22. نخبةالدهر، شمس‌الدین دمشقی معروف به شیخ ربوه، ترجمه سید حمید طبیبیان، صفحهٔ ۳۱۳.
  23. فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور، علی‌رضا چگنگی، صفحهٔ ۲۱۲.
  24. فرهنگنامه تطبیقی نام‌های قدیم و جدید مکان‌های جغرافیایی ایران و نواحی مجاور، علی‌رضا چگنگی، صفحهٔ ۸.
  25. تاریخ اشکانیان، (درر التیجان)، محمد حسن خان اعتماد السلطنه<، به کوشش نهمت احمدی، صفحهٔ ۸۱۴
  26. هفت اقلیم، احمد رازی، جلد ۳، صفحهٔ ۳
  27. نزهة القلوب، ص ۵۲.
  28. مجمل التواریخ و القصص، صفحهٔ ۴۳.
  29. سیاحتنامه شاردن، ترجمه محمد عباسی، جلد ۳، صفحهٔ ۵۵.
  30. تطبیق لغات جغرافیایی قدیم و جدید ایران، محمدحسن خان اعتماد السلطنه، صفحهٔ ۹۵.
  31. آکام المرجان، اسحاق بن حسین منجم، تحقیق فهمی سعد، ترجمه محمد آصف فکرت، صفحهٔ ۶۷.
  32. سالنامه آماری استان تهران ۱۳۸۰، نقشه استان تهران، اولین صفحه مقدمه
  33. جغرافیای ری، علی ملکی میانجی، انتشارات دارالحدیث، قم، ۱۳۸۳، صفحهٔ ۱۹
  34. ۳۴٫۰ ۳۴٫۱ فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران، (تهران)، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، جلد ۳۸، صفحهٔ ۱۷۱.
  35. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران، (تهران)، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، جلد ۳۸، صفحهٔ ۱۷۱
  36. گنجور » خاقانی » دیوان اشعار » قصاید » شمارهٔ ۲۱۷ - در مذمت آب و هوای ری گوید
  37. کوه و کوهنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحهٔ ۱۲۳
  38. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور جمهوری اسلامی ایران، (تهران)، سازمان جغرافیایی نیروهای مسلح، جلد ۳۸، صفحه ۲۴۸ و نقشه شماره ۱۳۰، البرز مرکزی، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی.
  39. ۳۹٫۰ ۳۹٫۱ کوه و کوهنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحهٔ ۵۵
  40. جغرافیای مفصل ایران، مسعود کیهان، جلد ۳، نقشه مابین صفحه ۱۶۴ و ۱۶۵
  41. نقشه شماره ۱۳۰ البرز مرکزی، مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی؛ جغرافیای استان تهران، ۱۳۶۳، صفحهٔ ۳۵.
  42. نقشه ۱:۵۰٫۰۰۰، استانداری قم، همچنین نقشه ۱۸۳ مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، کوه‌ها و کوهانه ایران، عباسی جعفری، صفحهٔ ۴۵۳
  43. کوه و کوهنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحهٔ ۴۵۳
  44. رودها و رودنامه ایران، عباس جعفری، انتشارات مؤسسه جغرافیایی و کارتوگرافی گیتاشناسی، صفحهٔ ۳۸۸
  45. ۴۵٫۰ ۴۵٫۱ فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور (تهران)، جلد ۳۸، صفحهٔ ۱۶۶.
  46. سال‌نامه آماری ایران، ۱۳۸۰، صفحهٔ ۱۵.
  47. فرهنگ جغرافیایی آبادی‌های کشور (تهران)، جلد ۳۸، صفحهٔ ۱۶۷.
  48. «سایت اطلاع‌رسانی مرکز آمار ایران». بایگانی‌شده از اصلی در ۱۸ نوامبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۰۸.
  49. جمال‌زاده، سید محمدعلی. «ری و طهران (قسمت دوم)» (PDF). یغما (۱۹۹): ۵۱۲ تا۵۱۹. ص ۵۱۳
  50. "نقش برجسته 150 ساله قجری در انبار ضایعات کارخانه سیمان - خبرگزاری مهر - اخبار ایران و جهان". Mehr News Agency. Retrieved 2018-03-12.
  51. "پیگیری حقوقی میراث فرهنگی برای بازگرداندن نقش برجسته 150 ساله قجری - خبرگزاری مهر - اخبار ایران و جهان". خبرگزاری مهر Mehr News Agency. 2009-04-27. Retrieved 2018-03-12.
  52. صفحه نخست 2018">"نقش برجسته شکار شير فتحعلي‌شاه بازسازي مي‌شود> خبرگزاری میراث آریا". خبرگزاری میراث آریا> صفحه نخست. 2018-03-12. Retrieved 2018-03-12.
  53. محمدی ری‌شهری، محمد، خاطره‌ها، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، @A_M_AZSWFC_707چاپ دوم ۱۳۸۳، ص۱۶.

پیوند به بیرون[ویرایش]

Ray

ری
District of Tehran
Tughrul Tower
Shah Abdol-Azim Shrine
Rey Castle
Bahram fire temple
Rashkan Castle
Bibi Shahrbanu Shrine
Ray is located in Iran
Ray
Ray
Coordinates: 35°35′N 51°26′E / 35.583°N 51.433°E / 35.583; 51.433Coordinates: 35°35′N 51°26′E / 35.583°N 51.433°E / 35.583; 51.433
Country Iran
ProvinceTehran Province
CountyRay County, Tehran County
Area
 • Total2,996 km2 (1,157 sq mi)
Elevation
1,180 m (3,870 ft)
Population
 (1996)
 • Total250,000
 • Density83/km2 (220/sq mi)
Time zoneUTC+3:30 (IRST)
 • Summer (DST)UTC+4:30 (IRDT)
Area code(s)021
Websitewww.tehran.ir

Shahr-e Rey (Persian: شهر ری‎, "City of Ray") or simply Ray (Rey; ری) is the capital of Ray County in Tehran Province, Iran. Formerly a distinct city, it has now been absorbed into the metropolitan area of Greater Tehran as the 20th district of municipal Tehran, the capital city of the country.

Historically known as Rhages (/ˈrəz/), Rhagae and Arsacia, Ray is the oldest existing city in Tehran Province. In the classical era, it was a prominent city belonging to Media, the political and cultural base of the Medes.[1] Ancient Persian inscriptions and the Avesta (Zoroastrian scriptures), among other sources, attest to the importance of ancient Ray.[2] Ray is mentioned several times in the Apocrypha.[3] It is also shown on the 4th-century Peutinger Map. The city was subject to severe destruction during the medieval invasions by the Arabs, Turks, and Mongols. Its position as a capital city was revived during the reigns of the Buyid Daylamites and the Seljuk Turks.[4] Ray is richer than many other ancient cities in the number of its historical monuments. The 6th-century BC site of Cheshme-Ali, the reconstructed Median-era Rey Castle, the Parthian-era Rashkan Castle, the Sasanian-era Zoroastrian Fire Temple of Bahram, and the once Zoroastrian and now Islamic Shrine of Bibi Shahrbanu are among the many archaeological sites in Ray.

Ray has been home to many historical figures, including royalty, merchants, scholars and poets. Medieval Persian scholar Rhazes, one of the most important figures in medical science, was from Ray. One of the etymologies proposed for the name of the Radhanites—a group of merchants, some of Jewish origin, who kept open the Eurasian trade routes in the early Middle Ages—links them to Ray.

Ray today has many industries and factories in operation. It is connected via the rapid transit system of Tehran Metro to the rest of Greater Tehran.

Name

Shahr-e Rey (شهر ری, Šahr-e Rey) is Persian for "City of Ray". Ray or Rey (ری) derives from Old Persian Ragā (𐎼𐎥𐎠). It is recorded in Ancient Greek as Rhágai (Ῥάγαι) and Rháges (Ῥάγες) and in Latin as Rhagae and Rhaganae. It was once renamed Europos (Ευρωπός) under the Seleucid Empire.

The name is spelled in various forms, including Ray, Rey, Rayy and Rhay. Encyclopædia Iranica uses Ray.[5]

History

The establishment of Ray has been attributed to ancient mythological monarchs, and it is also believed that Ray was the seat of a dynasty of Zoroastrian leadership.

Classical era

Agricultural settlements were long established as part of the Central Plateau Culture on local foothills such as that of Cheshme-Ali in northern Ray, which dates back to around 6,000 BC.[6]

The Achaemenid Behistun Inscription mentions Ray (Old Persian: 𐎼𐎥𐎠, Ragā; Akkadian: 𒊏𒂵𒀪, ra-ga-; Elamite: 𒊩𒋡𒀭, rák-ka4-an) as a part of Media, which was the political and cultural base of the ancient Medes, one of the ancient Iranian peoples.

Ray was one of the main strongholds of the Seleucid Empire.[7] During the Seleucid period, Alexander the Great's general Seleucus I Nicator renamed the city as Europos (Ευρωπός), honoring his home city in Macedonia.[8] Ray was used as one of the shifting capitals of the Parthian Empire, according to Athenaeus.[9] According to Isidore of Charax, under the Parthian and Seleucid eras, Ray was surrounded by the province of Rhagiana together with four other cities.[10]

The Bahram Fire Temple (Teppe Mill) is a Zoroastrian fire temple from the time of the Sasanian Empire in Ray, Iran.

Under the Sasanian Empire, Ray (Middle Persian: 𐭫𐭣𐭩‎) was located near the center of the empire. It was the base of the powerful House of Mehran and the House of Spandiyad, two of the Seven Great Houses of Iran during the Sasanian period.[11][12]

Middle Ages

Siyavash, the son of Mehran and the King of Ray during the time of the Sasanian Empire, was defeated fighting the Arab invasion in 643.[11] Following the conquest of Iran by the Arabs, Ray was used as a camp site under Arab military occupation.[13] By the time of the Abbasid Caliphate, Ray was considerably restored and expanded into a new city named Mohammadiya.[13]

The Shah Abdol-Azim Shrine, a shrine containing the tomb of Abd al-Aziz al-Hasani, a fifth generation descendant of Hasan ibn Ali and a companion of Muhammad al-Taqi, was built in the 9th century.[14] It remains as the main sanctuary of the city to date.

A Tower of Silence, where Zoroastrians of after the Muslim conquest had come to put the bodies of the dead in the open, was built by a wealthy inhabitant of Ray on a hill in the 10th century. The tower, today in ruins and designated as Gabri, was reportedly soon taken by the Muslims.[15][16]

Also dating to the 10th century is the Bibi Shahrbanu Shrine, which is the site of a former Zoroastrian temple dedicated to Anahita, the ancient Iranian goddess of the waters. The temple has been converted into a Muslim shrine claimed to be the burial of Shahrbanu, the legendary Sasanian princess who was captured by the Muslims and married Husayn ibn Ali, the grandson of Muhammad, the founder of Islam. It is likely that the name shahrbanu, meaning "lady of the land", is in fact an attribution to Anahita, who bore the title banu ("lady").[17]

Ray was one of the capital cities of the Buyid dynasty.[18] It was one of the cities that were equipped with rapid postal service, which was predominantly used for transferring official mails.[19]

The 12th-century Seljuk-era Tughrul Tower in Ray, Iran.

Rey was one of the capital cities of the Seljuk Empire in the 11th century. During this time, the city of Ray was at its greatest expanse.[13] It had developed a great urban market that also benefited its neighboring regions, including the once small town of Tehran,[6] and had become a remarkable center for silk weaving.[20] Commercial goods imported by traders via the Silk Road were brought into the old bazaar of Ray. One of the monuments that survives from this period is the 12th-century Tughrul Tower, a brick tower built in 1140 that is attributed to Tughrul I, the founder of the Seljuk Empire.[21]

Ray was home to a Shia Muslim community and some of the earliest Shia madrasas in Iran already in the 12th century, at least one established by Shia scholar Qazvini Razi, prior to the later Safavid official adoption of Shiism as the state religion.[22]

Naghare-khane, a structure identified as a tomb from before the Mongol invasion, located outside the area of the old city walls of Ray.

In the early 13th century, following the Mongol invasion of Iran, Ray was severely destructed. It was abandoned and eventually lost its importance in the presence of the nearby growing town of Tehran.[13] Ray remained abandoned throughout the time of the Timurid Empire.

Early modern times

The Qajar-era Fath Ali Shah Inscription at Cheshme-Ali, Ray.

Amin Razi, a Persian geographer from Ray who lived by the time of the Safavid dynasty, attests to the "incomparable abundance" of the gardens and canals of his hometown. In 1618, Italian author Pietro Della Valle described Ray as a large city with large gardens that was administrated by a provincial governor but was not urbanized and didn't seem to be inhabited.[6]

The shrines of Shah Abdol-Azim and Bibi Shahrbanu, among other religious shrines throughout Iran, were notably reconstructed during the early modern period, using architectural techniques that were developed since the time of the Safavid dynasty to the time of the Qajar dynasty.[23][24][17]

There is a relief located at Cheshme-Ali from the time of Fath-Ali Shah of the Qajar dynasty, who often used to explore the city, which shows the Qajar ruler in a hunting scene, replacing a former Sasanian relief that depicted an ancient Persian emperor in the same manner.[21] It was engraved in 1831, and its surrounding was decorated with tablets covered with poetry.

Contemporary era

An old steam locomotive that connected the cities of Tehran and Ray on one of Iran's earliest railways. Built in 1883 under the reign of Qajar ruler Naser al-Din Shah, the locomotives were colloquially called māšin dudi ("smoky machine").

In the middle of the 19th century, Ray was described as a place of ruins, the only settlement being around the Shah Abdol-Azim Shrine.[25] Being the only important pilgrimage site in vicinity to the royal court in the new capital Tehran brought more people to visit the shrine and a major restoration was sponsored by the court.[26] Thus, in 1888, Ray became the first place in Iran to be connected to the capital by a railroad.

Excavations in the old city began in the late 19th century, and many of the findings were traded. Between 1933 and 1936, the Cheshme-Ali hill was excavated by archaeologists from the Boston Fine Arts Museum and the University Museum at the University of Pennsylvania headed by Erich Schmidt, which resulted in the discovery of a number of 7,000-year-old artifacts. Some of the discovered objects are displayed at museums in Iran, Chicago, and Philadelphia. Due to real estate expansions in the 1980s and 1990s, the hill is now mostly leveled out. Further excavations began in 1997, in a collaboration between the Iranian Ministry of Cultural Heritage, the Department of Archaeological Sciences of the University of Bradford and the Department of Archaeology of the University of Tehran.

The Mausoleum of Reza Shah in the 1950s prior to its destruction.

In 1951, Reza Shah of the Pahlavi dynasty, the second last shah of the Imperial State of Iran, was buried by the order of his son and successor Mohammad Reza Pahlavi in a mausoleum dedicated to him in Ray. The mausoleum was built near the Shah Abdol-Azim Shrine. Following the 1979 Revolution, the Mausoleum of Reza Shah was destroyed under the direction of Sadegh Khalkhali, an infamous cleric who was appointed by Ruhollah Khomeini as the head of the newly established Revolutionary Courts.

Notable people

Gallery

See also

References

  1. ^ Erdösy, George (1995). The Indo-Aryans of ancient South Asia: Language, material culture and ethnicity. Walter de Gruyter. p. 165. Possible western place names are the following: Raya-, which is also the ancient name of Median Raga in the Achaemenid inscriptions (Darius, Bisotun 2.13: a land in Media called Raga) and modern Rey south of Tehran
  2. ^ Minorsky, Vladimir; Bosworth, Clifford Edmund. "Al-Rayy". Encyclopaedia of Islam: New Edition. 8. pp. 471–473.
  3. ^ Judith 1:5, 15; Tobit 1:14, 5:5, 6:10.
  4. ^ Shahbazi, A. Shapur; Bosworth, C. Edmund (15 December 1990). "CAPITAL CITIES". Encyclopædia Iranica. IV. pp. 768–774.
  5. ^ Rante, Rocco (23 July 2010). "RAY i. ARCHEOLOGY". Encyclopædia Iranica.
  6. ^ a b c Xavier de Planhol (2016). "TEHRAN i. A PERSIAN CITY AT THE FOOT OF THE ALBORZ". Encyclopædia Iranica (online ed.). Retrieved 30 December 2012.
  7. ^ Strootman, Rolf. "SELEUCID EMPIRE". Encyclopædia Iranica (online ed.). Retrieved 16 April 2015. In northern Iran, the principal Seleucid strongholds were Rhagae (near Tehran) and Hecatompylus (perhaps Šahr-e Qumis).
  8. ^ Kosmin 2013.
  9. ^ Duchesne-Guillemin, Jacques (21 November 2011). "DEIPNOSOPHISTAÍ". Encyclopædia Iranica. VII. pp. 227–229. The Parthian kings, according to Athenaeus (12.513f-14a), continued the Achaemenid practice of shifting the capital according to the season, spending the spring in Rhagae, the winter in Babylon, and the rest of the year in Hecatompylos (cf. Strabo, 16.1.16).
  10. ^ Shahbazi, A. Shapur (13 October 2011). "CHARAX". Encyclopædia Iranica. V. pp. 365–366.
  11. ^ a b Shahbazi, A. Shapour (26 July 2016). "Bahrām VI Čōbīn". Encyclopædia Iranica. III. pp. 514–522. (...) the family of Mehrān, one of the seven great houses of the Sasanian period (...) the family remained the hereditary margraves of Ray and produced notable generals (...) Mehrān, whose own son, Sīāvoš, King of Ray, fell fighting the Arabs in 643 (...)
  12. ^ Yarshater, Ehsan (19 January 2012). "ESFANDĪĀR (2)". Encyclopædia Iranica. VIII. pp. 592–593.
  13. ^ a b c d Rante, Rocco (23 July 2010). "RAY i. ARCHEOLOGY". Encyclopædia Iranica.
  14. ^ al-Qummi, Ja'far ibn Qūlawayh (2008). "107". Kāmil al-Ziyārāt. trans. Sayyid Mohsen al-Husaini al-Mīlāni. Shiabooks.ca Press. p. 658.
  15. ^ Shahbazi, A. Shapur (17 August 2011). "ASTŌDĀN". Encyclopædia Iranica. II. pp. 851–853.
  16. ^ Pope, Arthur Upham; Ackerman, Phillis (1964). A Survey of Persian Art from Prehistoric Times to the Present. 4. Oxford University Press. p. 1532.
  17. ^ a b Boyce, Mary (15 December 1989). "BĪBĪ ŠAHRBĀNŪ". Encyclopædia Iranica. IV. p. 198.
  18. ^ François de Blois (28 November 2011). "DĪVĀN". Encyclopædia Iranica. VII. pp. 432–438.
  19. ^ Floor, Willem (15 December 1990). "ČĀPĀR". Encyclopædia Iranica. IV. pp. 764–768.
  20. ^ Eilers, W.; Bazin, M.; Bromberger, C.; Thompson, D. "ABRĪŠAM". Encyclopædia Iranica. I (online ed.). p. 229-247. Retrieved 26 January 2014.
  21. ^ a b Alizadeh, Abbas (15 December 1990). "ČAŠMA(-YE) ʿALĪ". Encyclopædia Iranica. V. pp. 38–39.
  22. ^ Morimoto, Kazuo (16 March 2015). "KETĀB AL-NAQŻ". Encyclopædia Iranica (online ed.).
  23. ^ Scarce, J. M. (15 August 2011). "ART IN IRAN x.1 Art and Architecture of the Qajar Period". Encyclopædia Iranica. II. pp. 627–637. The Qajars were diligent patrons, and their work can be seen at the important shrines of Imam Reżā at Mašhad, Fāṭema Maʿṣūma at Qom, ʿAbd-al-ʿAẓīm at Ray, (...) Second, mirrorwork mosaic, a technique used in late Safavid times to sheath a surface, was fully developed in the Qajar period. It was used to cover the inner surface of an ayvān or tālār as for example in the shrine of Shah ʿAbd-al-ʿAẓīm at Ray (...)
  24. ^ Hillenbrand, R. (11 August 2011). "ARCHITECTURE vi. Safavid to Qajar Periods". Encyclopædia Iranica. II. pp. 345–349. Their size naturally recalls Safavid work; indeed, the Qajars expanded Safavid buildings (e.g., Qom and Māhān) or imitated their decoration, sometimes quite shamelessly (e.g., golden ayvāns or domes at Mašhad, Ray, and Qom).
  25. ^ Brugsch, Heinrich (1862). Reise der Königlich preussischen Gesandtschaft nach Persien 1860 und 1861. 1. Leipzig. p. 230.
  26. ^ Madelung, W. (13 July 2011). "ABD-AL-ʿAẒĪM AL-ḤASANĪ". Encyclopædia Iranica. I. pp. 96–97.

Sources

External links

Preceded by
Nishapur
Capital of Seljuk Empire (Persia)
1043–1051
Succeeded by
Isfahan