شهرزاد (بازیگر)
شهرزاد | |
|---|---|
.jpg) | |
| نام هنگام تولد | کبری امینسعیدی |
| زادهٔ | ۱۸ آذر ۱۳۲۹ |
| درگذشت | ۲۷ مرداد ۱۴۰۴ (۷۴ سال) |
| پیشه | |
| سالهای فعالیت | ۱۳۴۰–۱۳۵۶ |
کبری امینسعیدی (۱۸ آذر ۱۳۲۹ – ۲۷ مرداد ۱۴۰۴) با نام هنری شهرزاد، بازیگر و نویسندهٔ ایرانی بود. او یکی از نخستین فیلمسازان زن در سینمای ایران محسوب میشود.[۱][۲][۳][۴]
زندگینامه
[ویرایش]کبری امین سعیدی در ۱۸ آذر ۱۳۲۹ در میدان راهآهن[۴] تهران زاده شد.[۱] او از ۱۴ سالگی در کافههای خیابان لالهزار رقصندگی میکرد.[۴] او در سال ۱۳۴۸ با نام مستعار "شهرزاد" در فیلم قیصر نقش رقصندهای به نام سهیلا فردوس را بازی کرد. وی در آغاز نقشهای کوچکی (بیشتر نقش زنان رقاصه یا بدکاره) در سینما را برعهده گرفت و کمکم نقشهای تأثیرگذاری در فیلمهایی مانند تنگنا و صبح روز چهارم بازی کرد که در جشنواره سپاس برنده جایزه شد.[۲]
شهرزاد حدود سال ۱۳۵۲ در اعتراض به فضای حاکم در فیلمفارسی از بازیگری کنارهگیری کرد و به عضویت گروه سینمای آزاد درآمد و به ساختن فیلم کوتاه پرداخت. او در همین زمان شعرهای خود را چاپ میکرد و داستانهای کوتاهش در نشریاتی چون روزنامه آیندگان و کتاب جمعه منتشر میشدند.[۲] داستان کوتاه توبا شرح زندگی خود او است.[۴]
گفته میشود هزینه انتشار مجموعه اشعار که او با نام با تشنگی پیر میشویم که در دو هزار نسخه توسط انتشارات اشراقی چاپ شده و نزدیک به پنجهزار تومان بوده را بهروز وثوقی پرداخته است. همچنین طراحی و عکس روی جلد کتاب را نیز امیر نادری، عکاس فیلم آن روزها و کارگردان معروف سالهای بعد به عهده گرفته بود.
شهرزاد در سال ۱۳۵۶ پس از آرزوی بزرگ مریم، دومین و آخرین فیلم بلند خود به نام مریم و مانی با بازی و سرمایهگذاری پوری بنایی را ساخت.[۴] این فیلم از معدود فیلمهای سینمای ایران پیش از انقلاب است که قهرمان داستان، نویسنده، و کارگردان آن زن هستند. اما فیلم در آن سال توقیف و در سال ۱۳۵۹ موفق به اکران شد.[۲]
پس از انقلاب ۱۳۵۷ همه داراییها، کتابها و فیلمهایش را از دست داد. او در تظاهرات ۱۷ اسفند ۱۳۵۷ حضور داشت و از آن تجمع فیلمبرداری کرد. وی را در همان روز بازداشت کرده و به زندان اوین بردند.[۵] با وجود درخشش در عرصهٔ هنر، زندگی او پس از انقلاب مسیری دشوار یافت. او در سال ۱۳۶۴ به آلمان مهاجرت کرد. اما پس از ۷ سال دوباره به ایران بازگشت و سالهای پایانی عمر خود را در شهرهای گوناگون، از جمله سیرجان کرمان با بیماری و مشکلات مالی گذراند.[۴] او بیخانمان شد و در مقطعی ناچار شده کارتنخوابی کند و در پارکها بخوابد.[۶] پس از آن خبری از شهرزاد در دست نبود به طوری که او را مُرده میپنداشتند.[۷] در طی آن سالها حتی در روستاهای دورافتادهٔ طبس و کرمان هم زندگی کرد.[۸]
فیلم مستند شهرزاد ساختهٔ مهران زینتبخش فیلمی دربارهٔ زندگی شهرزاد است که در سال ۱۳۹۲ و با حضور کبری سعیدی ساخته شده است. این فیلم یکی از چند فیلم مستندی است که شهرزاد را به عنوان شخصیت محوری خود قرار دادهاند.[۹]
نویسندگی
[ویرایش]داستان کوتاه
[ویرایش]شعر
[ویرایش]- با تشنگی پیر میشویم[۲]
نمونه شعر
[ویرایش]- تلنگری بر آب زدم
- سازی که زمین آن را میشنود
- آسمان آن را میشنود
- تلنگری بر گیجگاه عشق
- رعدی سخت درمیگیرد
- پرنده مهاجر تنم بال میگشاید و میخواند
- زندگی اینگونه است
- تلنگری بر دهان کاملترین انسان
- پایان آرامش
- و یا آغاز شورش
فیلمشناسی
[ویرایش]بازیگری
[ویرایش]- بازیگری در نمایشهایی همچون بین راه[۱]
عمده فیلمها:
- قیصر (۱۳۴۸، مسعود کیمیایی) در نقش سهیلا فردوس
- جدایی (۱۳۴۸، رضا صفایی)
- پنجره (۱۳۴۹، جلال مقدم) در نقش رقاصه
- خشم عقابها (۱۳۴۹، ایرج قادری) در نقش رقاصه
- رقاصهٔ شهر (۱۳۴۹، شاپور قریب) در نقش رقاصه
- طوقی (۱۳۴۹، علی حاتمی) در نقش گوهر
- قهرمانان نمیمیرند (۱۳۴۹، سیروس جراحزاده)
- پل (۱۳۵۰، خسرو پرویزی)
- خانه بهدوشان (۱۳۵۰، سلیمان راستکار)
- داش آکل (۱۳۵۰، مسعود کیمیایی)
- درشکهچی (۱۳۵۰، نصرت کریمی)
- سهقاپ (۱۳۵۰، زکریا هاشمی)
- شاطر عباس (۱۳۵۰، منوچهر صادقپور)
- فرار از تله (۱۳۵۰، جلال مقدم) در نقش معشوقهٔ کریم
- ماجرای یک دزد (۱۳۵۰، مهدی میرصمدزاده)
- بلوچ (۱۳۵۱، مسعود کیمیایی) در نقش معصومه
- تختخواب سهنفره (۱۳۵۱، نصرت کریمی) در نقش سکینه
- خوشگله (۱۳۵۱، اسماعیل پورسعید)
- سرگروهبان (۱۳۵۱، سعید مطلبی) در نقش زینت
- صبح روز چهارم (۱۳۵۱، کامران شیردل) در نقش پروا
- قلندر (۱۳۵۱)
- مرد اجارهای (۱۳۵۱، خسرو پرویزی) در نقش معشوقهٔ رضا
- تنگنا (۱۳۵۲، امیر نادری) در نقش اشرف
- عیالوار (۱۳۵۲، پرویز نوری) در نقش ملیحه
- گرگ بیزار (۱۳۵۲، مازیار پرتو) در نقش مریم
- گدای اشرافزاده (۱۳۵۷، عزیزالله بهادری) در نقش عصمت
کارگردانی
[ویرایش]- نویسنده و کارگردان فیلم بلند آرزوی بزرگ مریم [۴]
- نویسنده و کارگردان فیلم بلند مریم و مانی (ساخته ۱۳۵۶ - نمایش در ۱۳۵۹)[۴]
- تعدادی فیلمهای کوتاه
پانویس
[ویرایش]- 1 2 3 فرخزاد، پوران
- 1 2 3 4 5 میرزایی، شهاب
- ↑ «کبری امینسعیدی (شهرزاد) درگذشت». خبرآنلاین. ۲۰۲۵-۰۸-۱۸. دریافتشده در ۲۰۲۵-۰۸-۱۸.
- 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 فرج بالافکن (۲۸ مرداد ۱۴۰۴). «درگذشت «شهرزاد سینمای ایران»؛ موج همدردی در شبکههای اجتماعی». بیبیسی فارسی. دریافتشده در ۱۵ مهر ۱۴۰۴.
- ↑ "Renowned Iranian singer-actress now sleeping on the streets". wncri.org (به انگلیسی). NCRI Women Committee. 15 دسامبر 2015.
- ↑ «درگذشت شهرزاد، بازیگر و از نخستین فیلمسازان زن سینمای ایران». radiofarda.com. رادیوفردا. ۲۸ مرداد ۱۴۰۴.
- ↑ «کبری امین سعیدی، «شهرزاد» سینمای ایران». بیبیسی فارسی. ۱۴ شهریور ۱۴۰۳.
- ↑ «درگذشت «شهرزاد سینمای ایران»؛ موج همدردی در شبکههای اجتماعی». bbc.com. بیبیسی فاسی. ۱۹ اوت ۲۰۲۵.
- ↑ «'شهرزاد' در آپارات». بیبیسی فارسی. ۸ آبان ۱۳۹۸.
منابع
[ویرایش]- «کبری امین سعیدی». وبلاگ هنر هفتم.
- فرخزاد، پوران (۱۳۸۱)، کارنمای زنان کارای ایران (از دیروز تا امروز)، تهران: نشر قطره، شابک ۹۶۴-۳۴۱-۱۱۶-۸
- شهاب میرزایی (۲۹ اوت ۲۰۰۸). «قصه شهرزاد». وبگاه جدید آنلاین. دریافتشده در ۳۱ اوت ۲۰۰۸.
- شهرزاد در وبگاه ایرانآکت
پیوند به بیرون
[ویرایش]- شهرزاد در اینستاگرام
- شهرزاد» ستارهای که خاموش شد» در یوتیوب (۳۰ مرداد ۱۴۰۴)
- اهالی تهران
- بازیگران تئاتر زن اهل ایران
- بازیگران زن فیلم اهل ایران
- برندگان جایزه سپاس
- بیخانمانهای اهل ایران
- درگذشتگان ۱۴۰۴
- درگذشتگان ۲۰۲۵ (میلادی)
- رقصندگان زن اهل ایران
- زادگان ۱۳۲۹
- زادگان ۱۹۵۰ (میلادی)
- زندانیان و بازداشتشدگان اهل ایران
- زندانیان و بازداشتشدگان در جریان انقلاب ۱۳۵۷ ایران
- شاعران زن اهل ایران
- کارگردانان زن فیلم اهل ایران
- کارگردانان فیلم اهل ایران
- نویسندگان داستان کوتاه زن اهل ایران
- نویسندگان زن اهل ایران