شمس‌العماره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
فارسیEnglish

مختصات: ۳۵°۴۰′۴۴٫۶۵″ شمالی ۵۱°۲۵′۱۹٫۵۹″ شرقی / ۳۵٫۶۷۹۰۶۹۴°شمالی ۵۱٫۴۲۲۱۰۸۳°شرقی / 35.6790694; 51.4221083

عمارت شمس‌العماره
Shamsolemareh.JPG
نمایی از کاخ شمس‌العماره
نامعمارت شمس‌العماره
کشور ایران
استاناستان تهران
شهرستانتهران
اطلاعات اثر
نام‌های دیگربنای خورشید
کاربریعمارت
دیرینگیدوره قاجار
دورهٔ ساخت اثردوره قاجار

شَمسُ العِماره یکی از بناهای تاریخی تهران، مربوط به دورهٔ قاجار و از شاخص‌ترین بناهای کاخ گلستان و برجسته‌ترین ساختمان ضلع شرقی مجموعه کاخ گلستان است.[۱] که کار ساخت آن از سال ۱۲۴۴ تا ۱۲۴۶ خورشیدی به طول انجامید که تاریخ بنایش (۱۲۸۴ قمری) را بحساب جمل «کاخ شاهنشاه» می‌نامند.[۲] دلیل برجسته بودن این سازه، بلندی، تزیینات و طراحی آن است.[۱]

شمس‌العماره دارای پنج طبقه و ۳۵ متر ارتفاع است که در زمان ساخت بلندترین ساختمان آن دوره در تهران بوده‌است و اولین ساختمانی بود که از فلز در سازهٔ آن استفاده کرده‌اند. کلیهٔ ستون‌های طبقات بالا و حفاظ‌ها چدنی هستند.[۳]

پیش از ساخته شدن سردر باغ ملی، این ساختمان به عنوان نماد شهر تهران شناخته می‌شد.[۴]

تاریخچه[ویرایش]

نمایی قدیمی از شمس‌العماره از خیابان ناصرخسرو
نمای کنونی شمس‌العماره از خیابان ناصرخسرو

ناصرالدین شاه، پیش از سفر به اروپا و با دیدن تصاویر بناهای فرنگستان یا مانند عمارت عالی‌قاپو اصفهان، تمایل پیدا کرد بنایی مرتفع نظیر آنها در پایتخت خود ایجاد کند تا بتواند از بالای آن منظره شهر و دورنمای پیرامون را تماشا کند. ساخت این ساختمان در سال ۱۲۴۴ ه‍.ش به دستور ناصرالدین شاه آغاز و پس از دو سال به مباشرت دوستعلی‌خان نظام‌الدوله به پایان رسید.[۵] این ساختمان برای تماشای شهر تهران و اطراف آن توسط شاه و مهمانان او مورد استفاده بود. طرح و نقشه آن ظاهراً از معیرالممالک و معمار آن استاد علی محمد کاشی بود.[۱] سبک این بنا ترکیبی از معماری سنتی ایرانی و معماری غربی است.

در شمس‌العماره یا درهیئت وزرا[ویرایش]

هیئت وزرا غالباً در عمارت بادگیر تشکیل می‌شد که اعضای آن نیز از این در، یعنی در شمس‌العماره، که در به نسب بزرگی بود رفت‌وآمد می‌کردند و به در هیئت وزرا مشهور شده بود و اتومبیل رئیس‌الوزرا که تنها اتومبیل آن هیئت و ماشین کالسکه ای هفت نفره سیاهی بود جلو در توقف می‌نمود.

لازم است ذکر شود در شمس‌العماره یا هیئت وزرا تنها سردر قاجاری باقی مانده از کاخ گلستان می‌باشد.

سبک[ویرایش]

ساختمان دو برج هم شکل دارد، کاشی‌کاری و پنجره سازه‌ای آن ایرانی است و بهره‌ای هم از معماری غربی دارد.[۱]

فضاها[ویرایش]

طبقه اول شامل ایوان و تالار شاه‌نشین است که دارای آینه‌کاری ممتاز و کم‌نظیری است و اتاق‌های گوشواره که در دو طرف شاه‌نشین واقع شده‌اند دارای تزئینات درخور توجهی هستند. در سایر طبقات هم اتاق‌های کوچک با تزئینات مشبک، نقاشی، آینه‌کاری وجود دارند.[۳]

تزئینات[ویرایش]

نگاره‌ای از کاشی‌کاری‌های زیر ایوان اصلی ساختمان شَمس‌اُلعِماره.
کاشی‌ها اجرایی از گروه ارکستر نظامی بریگارد قزاق را به‌تصویر کشیده‌اند.
نگاره‌ای از کاشی‌کاری‌های دیوارهٔ عمارت شمس‌العماره در کاخ گلستان.

کف شاه‌نشین و نمای بنا با کاشی‌کاری هفت‌رنگ به سبک قاجاری تزئین شده‌اند. این کاشی‌کاری‌ها نماها و تصاویری از طبیعت اروپا و معماری غربی را به نمایش می‌گذارند با این وجود سبک آنها ایرانی است.[۳]

ازاره‌های مرمرین این بنا با نقوش گیاهان و جانوران به صورت نقش‌برجسته تزئین شده‌اند و به نظر می‌رسد که ازاره‌ها به دوره‌های متفاوتی تعلق دارند.[۳]

ساعت شمس‌العماره[ویرایش]

این ساعت پیشکشی ملکه ویکتوریا به کاخ ناصرالدین‌شاه است، همان کاخی که به شیوهٔ اروپایی ساخته شده و در میان ساختمان‌های کاخ گلستان، رنگ و رویی دیگر گونه دارد. ساعت پیشکشی بر بلندای کاخ شمس‌العماره نصب شد و آوای ناقوسش، همهٔ تهران کوچک آن زمان را از گذر زمان آگاه می‌کرد. اما بلند بودن صدای نواختن ساعت پس از چندی شوند (:سبب) آن شد که با گلایهٔ کاخ‌نشینان، به دستور شاه، صدای آن را کمتر کنند. این دستکاری همانا و خاموش شدن ساعت شمس‌العماره، همانا. خاموشی‌ای که نزدیک به ۱۰۰ سال به درازا انجامید. اما از ۲۲ آبان ماه ۱۳۹۱، (با تعمیراتی که روی آن انجام شد) این خاموشی پایان گرفت و ناقوسش به صدا درآمد.[۶]

مرمت[ویرایش]

مرمت عمارت شمس‌العماره در سال ۱۳۷۶ به اتمام رسید و از سال ۱۳۷۸ برای بازدید عموم طبقهٔ همکف آن بازگشایی شد.[۳]

در هنر عامه[ویرایش]

عمارت شَمس اُلعِماره تاکنون چندین‌بار دست‌مایه شعر شده‌است. از معروف‌ترین آن‌ها می‌توان به شعر عامیانه «برفتم بر در شمس‌العماره/ همون جایی که دلبر خونه داره» اشاره کرد.

نگارخانه[ویرایش]

سراسر نمایی از عمارت شمس‌العماره در کاخ گلستان

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • بناها و آواها- نشریه تخصصی موسیقی و معماری، شماره ۲، بهار ۱۳۸۶.
  1. ۱٫۰ ۱٫۱ ۱٫۲ ۱٫۳ «کاخ گلستان». وبگاه مجموعه فرهنگی تاریخی کاخ گلستان. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۹ مه ۲۰۱۹. دریافت‌شده در ۱۸-۰۸-۱۳۹۰. تاریخ وارد شده در |تاریخ بازدید= را بررسی کنید (کمک)
  2. «عمارت شمس‌العماره، تیشینه».
  3. ۳٫۰ ۳٫۱ ۳٫۲ ۳٫۳ ۳٫۴ تابلوی موجود در محوطهٔ کاخ گلستان
  4. «"آزادی "یا " میلاد" «نماد تهران» کدام است؟». خبرگزاری ایسنا. ۱۳ بهمن ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۲۵ بهمن ۱۳۹۳.
  5. یادی از شمس‌العماره و باغ معیر
  6. هفته‌نامهٔ امرداد، شنبه ۲۷ آبان ۱۳۹۱، سال سیزدهم، شمارهٔ ۲۸۷، ص ۲.

Shams-ol-Emareh is one of Tehran’s historical buildings and a remnant of Qajar Dynasty. It is one of the most prominent buildings on the east side of Golestan Palace. It was built around 1830. It is notable for its height, decorations and design.[1]

Shams-ol-Emareh is 35 meters tall with five floors. It was the tallest building in Tehran when it was built, and the first building using metal in its structure. All the pillars in the upper floors are of cast iron. Shams-ol-Emareh was the symbol of Tehran before Sar dar Baghe Melli was built.[2]

History

Shams-ol-Emareh in old days
Shams-ol-Emareh - Today

Before his visit to Europe, Naser al-Din Shah Qajar, the fourth king of Qajar Dynasty, was thinking of building a mansion in his capital to compete with Isfahan’s Ālī Qāpū. A tall building that he could stand on its roof and see the entire Tehran. By his order, Shams-ol-Emareh building was started in 1865 and was finished in two years. Naser al-Din Shah took his guests to the roof of this building to see the capital. Building’s designer was Moayer al Mamalek and the architecture was Ali Mohammed Kashi. The style of this building is a combination of traditional Iranian and Western architecture.[3]

The Ministers’ Door

Qajar ministers used to take their cabinet meetings in this building. Cabinet members would enter or leave from a particular door so it got the name ministers’ door. The Prime Minister’s carriage car, which was ministers only car, with its seven guards, always stopped in front of this door. This is the only door that its Qajar style façade remains.[4]

style

The building has two towers in the same shape. Tiling and windows are Iranian style partly benefited from western architecture.

ًRooms

First floor contains king’s porch and hall covered with excellent and minimalist mirroring, with rooms on the sides which together resemble ear rings on a human ‘s face. All parts have interesting decorations. These little rooms, with reticular decorations, drawings and mirroring, also can be seen on other floors.[5]

Decorations

A sample of tiling in the porch of the main building

The floor of the king’s porch and façade are decorated with seven color tiling in Qajar style. The tiling shows drawings from Europe’s nature and western architecture, but the stole is Iranian. Pillars’ marble bases are decorated with highlighted motifs of plants and animals faces. It seems these motifs belong to different epochs.[6]

A tiling work on a wall of Shams-ol-Emareh in Golestan Palace

The clock of Shams-ol-Emareh

This clock was a present to Naser al-Din Shah ‘s palace from the Queen Victoria of England. The same palace which was built in European style and was distinguished among all buildings adjacent to Golestan Palace. The clock was mounted on top of Shams-ol-Emareh so as to inform all the people of the small Tehran passing of the time. The loud sound of the clock, however, caused the settlers in the palace to complain. The shah, Finally, ordered to lessen its sound. The attaint work on the clock, however, did not do any good and muted the clock. The clock remained silent for over a hundred years. This silence finally ended on 12 November 2012 after repairs were finished. The clock’s bell sounded again.[7]

Repairs

Shams-ol-Emareh went through a period of repairs which ended in Repairs and maintenance of was finished in 1997. In 1999 the ground floor was opened to the public.[8]

A complete view of Shams-ol-Emareh in Golestan Palace

References

External links