شقاقل

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد

شَقاقُل گیاهی است از تیره سوسن liliaceae و از جنس شقاقل polygonatum (ازیونانی باستان به معنی چند زانو). نام کامل گونه polygonatum orientale (چند زانوی شرقی) است.

شقاقل
PastinakePflanzegeerntet.jpg
شقاقل معمولی (نرگسی شیرازی)، Pastinaca sativa
آرایه‌شناسی
فرمانرو: گیاه
راسته: کرفس‌سانان
تیره: چتریان
سرده: Pastinaca
Species: P. sativa
نام علمی
Pastinaca sativa
شقاقل معمولی (نرگسی شیرازی)

شقاقل گیاهی است علفی، پایا (چندساله) و بومی جنگلهای شمال ایران. در غرب آسیا و شرق اروپا نیز گونه‌هایی از آن می‌روید. تاکنون در جهان، نزدیک به 25 گونه از این گیاه شناسایی شده است که 3 گونه آن در ایران می‌روید.

  شقاقل یک ساقه زیرزمینی (ریزوم) دارد که لوله‌ای شکل و سخت و به رنگ نخودیِ مایل زرد است و روی آن بندهای منظم و حلقه‌ای دیده می‌شود. ساقه‌های هوایی شقاقل، نرم و بدون انشعاب است. برخی ساقه‌های هوایی گیاه که پهن و مسطح است. بافتی کلروفیلی و شبیه به برگ دارد. این ساقه‌ها را در زبان لاتین کَلادود می‌نامند. کلادود یا برگ‌سان، پهن، دراز، نوک‌تیز به رنگ سبز روشن است و به‌صورت متناوب بر روی ساقه می‌روید. سطح زیرینِ کلادود برجستگیهایی رگبرگ مانند دارد. گلهای شقاقل، زنگوله‌ای شکل و رنگ آن سفید یا مایل به سفید است و در خوشه‌های 2 تا 5 تایی به‌صورت آویزان از کنار کلادودها می‌روید. فصل شکوفایی گلها، بهار است و میوه گیاه، کروی و سیاه‌رنگ است. شقاقل با تقسیم ریزوم و کاشت بذر در پاییز تکثیر می‌شود.

  شقاقل در آب‌وهوای معتدل و سایه‌سار درختان و خاکهای حاصل‌خیز با زهکشی مناسب به‌خوبی رشد می‌کند. این گیاه در برابر یخبندان مقاوم است.

  ساقه زیرزمینی شقاقل سرشار از نشاسته است و مصرف خوراکی دارد. در شمال ایران از این ساقه مربا تهیه می‌کنند. این ساقه در پزشکی سنتی نیز کاربرد دارویی دارد و در درمان بیماریهای نقرس و رماتیسم از آن استفاده می‌شود

  بهره‌برداری بی‌رویه از این گیاه، در سالهای 1380 تا 1390 ه ش، آن را با خطر نابودی روبه‌رو ساخت.


Pastinaca sativa


شقاقل (شقاقل ایرانی) و شقاقل معمولی[ویرایش]

مهر سلیمان یا خاتم سلیمان که به نام شقاقل (شقاقل ایرانی) معروف شده‌است و در حدود ۳۰ گونهٔ مختلف دارد را نباید با شقاقل معمولی که شبیه هویج و نام علمیش Pastinaca sativa L. است، اشتباه کرد.

نام علمی شقاقل ایرانی یا همان مهر سلیمان Polygonatum orientale Desf است.[۱]

منابع[ویرایش]

  • شورای کتاب کودک (۱۳۹۶). فرهنگ‌نامه‌ی کودکان و نوجوانان: جلد هفدهم (س-ش). تهران: شرکت تهیه و نشر فرهنگنامه ی کودکان و نوجوانان.

Wikipedia contributors, "Parsnip," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Parsnip&oldid=183624668 (accessed January ۱۷، ۲۰۰۸).

پیوند به بیرون[ویرایش]

درباره شقاقل در روزنامه ایران (زیر عنوان درمان بدون دارو)

  1. ایرنا