شرکت دخانیات ایران

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

شرکت دخانیات ایران، یکی از قدیمی‌ترین شرکت‌های تهیه، تولید و توزیع تنباکو و دخانیات در ایران است که از سال ۱۳۱۶ هجری شمسی در ایران فعالیت می‌کند. این شرکت در چند شهر غیر از تهران نیز تولید سیگار دارد. از مهم‌ترین مراکز تولیدات این شرکت «مجتمع‌های دخانیات تهران، گیلان، ارومیه و گلستان» می‌باشد.

محصولات[ویرایش]

تاریخچه[ویرایش]

نخستین دخالت ایران در امور مربوط به دخانیات به سال ۱‍۲۹۴ خورشیدی باز می‌گردد. پیش از آن، تجارت داخلی و خارجی دخانیات آزاد بود. بنابر آمار سال ۱۹۱۰ (۱۲۸۹ خورشیدی)، سالیانه معادل ۲۵۰ تا ۲۶۰ هزار تومان توتون و تنباکوی فرآوری شده و فرآوری نشده به کشور وارد می‌شد و مالیات و عوارض گمرکی آن مانند کالاهای دیگر بود. تولید توتون و تنباکو در داخل نیز در سال ۱۲۹۴ حدود سه هزار تن برآورد می‌شد. در سال ۱۲۹۴ دولت میرزا حسن خان مشیرالدوله تصمیم به وضع مالیاتی بیش از کالاهای دیگر بر توتون و تنباکو گرفت و لایحه‌ای به مجلس شورای ملی داد که در ششم مهر ۱۲۹۴ به تصویب رسید و بر توتون و تنباکوی تولید شده در ایران، سی درصد مالیات بست. [۲]

در سال ۱۳۰۳ دولت رضاخان سردارسپه تصمیم به اصلاح قانون دخانیات گرفت و ذکاءالملک فروغی لایحه‌ای در ۲۷ اسفند به مجلس داد تا مالیات مستقیم از زارعان توتون و تنباکو گرفته نشود، بلکه فروشندگان این کالا برای تنباکو منى چهار قران، برای توتون چپق منى یک تومان و برای توتون سیگار منی پانزده قران مالیات بپردازند. توتون و تنباکوی صادراتی از مالیات معاف و در مورد توتون و تنباکوی مالیاتی قرار شد مالیاتى معادل تفاوت بین حقوق گمرکى دخانیات و مالیات داخلى گرفته شود. [۳]

موسسه انحصار دخانیات[ویرایش]

برنامه‌های عمرانی دوران پادشاهی رضاشاه نیازمند هزینه‌ها و اعتباراتی بود که دولت برای تآمین آن، تجارتهای سودآور را به انحصار خود در می‌آورد، مانند تجارت قند و شکر که هزینه احداث راه‌آهن با آن تآمین شد. در همین راستا در سال ۱۳۰۷ دولت مخبرالسلطنه هدایت در صدد برآمد تجارت دخانیات را نیز دولتی کند. نصرت‌الدوله فیروز وزیر مالیه در سیزدهم دی آن سال «قانون انحصار دولتی دخانیات» را به مجلس شورای ملی داد تا ورود و صدور، خرید و فروش، تهیه و نگاهدارى و حمل‌ونقل دخانیات و کاغذ سیگار را در کشور به انحصار دولت درآورد. دولت استدلال کرد که مالیات و عوارض گمرکی که از از دخانیات گرفته می‌شد در اجرا با اشکال روبرو بود و تا آن زمان نتوانسته بود به‌درستی اجرا شود. همچنین، پایین بودن کیفیت دخانیات تولیدی در کشور و نداشتن بازار کافى در خارج، مداخله دولت را ناگزیر می‌کرد تا محصول تنباکوی کشت شده در کشور را بهبود بخشد و برای آن در خارج بازار فراهم کند. در همین لایحه برای اعمال انحصار دولت بر تجارت دخانیات، دو میلیون تومان از مجلس برای تأسیس «موسسه انحصار دخانیات» خواسته شد. [۴] این لایحه در ۲۹ اسفند ۱۳۰۷ به تصویب مجلس رسید.

اهداف و فعالیت‌ها[ویرایش]

شرکت دخانیات ایران برای تأمین نیاز داخلی ایران فعالیت می‌کند. این شرکت طبق قانون انحصار دخانیات فعالیت می‌کند. شرکت دخانیات ایران انواع سیگارت بهمن، فروردین، تیر، و محصولات تحت لیسانس شرکت‌های بزرگ دخانیاتی جهان را تولید و عرضه می‌کند. شرکت دخانیات ایران دارای هفت مجتمع بزرگ در استان‌های تهران، کردستان، آذربایجان غربی، اصفهان و گیلان و مازندران و گلستان و چندین اداره کل و اداره در ایران است. از سال ۱۳۸۱ هجری شمسی بعد از امضاء قراردادهایی با شرکت‌های JTI و BAT سیستم تولید خود را متحول و به روز کرد. ورود فناوری‌های مختلف همانند کشت فلو سیستم توتون از دستاورد این همکاری بود.

تغییرات پی در پی در مدیریت عامل شرکت و برنامه‌های استراتژیک آن در سال‌های اخیر، روند روبه رشد فعالیت‌های شرکت دخانیات را متوقف و در بسیاری موارد معکوس نموده‌است. از آثار برنامه‌ریزی‌های غیرکارشناسی از سال ۱۳۸۹ به بعد، افزایش سطح قاچاق سیگارهای خارجی به داخل و کاهش سهم از بازار محصولات شرکت دخانیات ایران و نیز عدم رضایت وزارت بهداشت می‌باشد. در حال حاضر این شرکت محصولات خود را با قیمت بسیار ارزان وارد بازار نموده و در سطح سیگارهای لوکس و گران‌قیمت هیچ گونه محصولی تولید نمی‌نماید. عدم فعالیت شرکت دخانیات همانند سال‌های اولیه دهه هشتاد هجری، موجب افزایش سود و فروش محصولات شرکت‌های خارجی در بازار رقابت داخلی شده‌است. در سال ۱۳۹۱ وزارت صنایع تصمیم به خصوصی‌سازی بخش‌های عمده‌ای از شرکت دخانیات ایران گرفت که به گونه‌ای با قانون انحصار دخانیات که از نود سال قبل وضع و اجرا گردیده، منافات داشت.

بحث مهم سال ۱۳۹۱ شرکت دخانیات علاوه بر خصوصی‌سازی افزایش قیمت محصولات تولیدی این شرکت بدون از دست دادن مشتریان خاص خود می‌باشد. اصولاً بحث قیمت در مدیریت قیمت‌گذاری محصولات شرکت‌های صنعتی بحثی کاملاً تخصصی بوده که برای انجام آن نیاز به طراحی و اجرای طرح‌های دقیق مطالعاتی و اجرائی می‌باشد. تورم در ایران در ماه‌های آخر سال ۱۳۹۱ بطور گسترده‌ای اقتصاد کشور را ناپایدار کرد. مبحث انتخاب مدیران و رؤسای کارآمد که با اصول اساسی مدیریت و اخلاق حرفه‌ای آشنا بوده و شایستگی لازم و کافی برای احراز پست‌های مختلف داشته باشند از بحث‌های مهم شرکت دخانیات می‌باشد که به آن توجه مناسبی نشده‌است. وجود افراد مختلف ناآشنا با اصول مورد اشاره منجر به افت بهره‌وری و ایجاد ضرر وزیان برای شرکت دخانیات و ایجاد انحصار در بخش‌های مختلف و ساخت موانع گوناگون بر سر راه متخصصان و کارشناسان خدمتگزار شرکت شده‌است.

در اواخر سال ۱۳۹۱ طبق تصویب هیئت وزیران ۵۵ درصد از سهام شرکت دخانیات ایران به همراه سهام چندین شرکت دیگر دولتی به صندوق بازنشستگی فولاد واگذار گردید و این صندوق به وزارت رفاه و تأمین اجتماعی منتقل گردید.

در سال ۱۳۹۲ بازار کالاهای دخانی بعد از رشدی مختصر با رکود و کاهش قیمت و فروش مواجه شد. در این میان مرکز نظارت بر صنعت دخانیات وابسته به وزارت صنایع متولی اصلی تنظیم و کنترل بازار کالاهای دخانی بوده و شرکت دخانیات ایران همانند سایر شرکت‌های بخش خصوصی، تنها در زمینه تولید و فروش انواع سیگار نقش دارد.

انتظار می‌رود خصوصی شدن این شرکت منجر به تغییرات گسترده در سیستم مدیریتی و تولید محصولات شود. همچنین انتظار می‌رود با خصوصی‌سازی انجام شده، در سال‌های آتی تغییراتی در سیستم مدیریتی بخش‌های مختلف شرکت دخانیات ایران صورت گرفته و در جهت درآمدزا نمودن بیش از پیش آن، معیار انتخاب مدیران و مسئولان نه بر اساس روابط بلکه بر اساس شایستگی‌های علمی و تجربی صورت گیرد.

برند شرکت دخانیات ایران[ویرایش]

برند شرکت دخانیات ایران در سال ۱۳۹۲ در دهمین جشنواره ملی قهرمانان صنعت ایران به عنوان یکی از ۱۰۰ برند برتر ایران شناخته شد.[۵]

منابع[ویرایش]

  1. «نسخه آرشیو شده». بایگانی‌شده از اصلی در ۱ اکتبر ۲۰۰۸. دریافت‌شده در ۷ اوت ۲۰۰۹.
  2. «مذاکرات جلسه ۶۵ دوره سوم مجلس شورای ملی پنجم ذیقعده ۱۳۳۳».
  3. «مذاکرات جلسه ۱۴۳ دوره پنجم مجلس شورای ملی ۲۷ حوت ۱۳۰۳».
  4. «مذاکرات جلسه هجدهم دوره هفتم مجلس شورای ملی سیزدهم دی ۱۳۰۷».
  5. «برندهای ارزشمند ایران معرفی شدند». خبرآنلاین. ۲۱ دی ۱۳۹۳. دریافت‌شده در ۷ مرداد ۱۳۹۴.