شاید وقتی دیگر
| شاید وقتی دیگر | |
|---|---|
پوستر، کارِ مرتضی ممیّز | |
| کارگردان | بهرام بیضایی |
| تهیهکننده | هوشنگ نوراللّهی، محمّدعلی فرجاللّهی، رضا علیپور متعلّم |
| نویسنده | بهرام بیضایی |
| بازیگران | سوسن تسلیمی داریوش فرهنگ علیرضا مجلّل سیروس نصیری جمشید لایق حسین محجوب اکبر دودکار سیامک اطلسی |
| موسیقی | بابک بیات |
| فیلمبردار | اصغر رفیعی جم |
| تدوینگر | بهرام بیضایی |
شرکت تولید | نوین فیلم |
تاریخهای انتشار | ۱۳۶۶ |
مدت زمان | ۱۶۰ دقیقه |
| کشور | ایران |
| زبان | فارسی |
| از سلسلهٔ مقالات دربارهٔ |
| فهرستهای کارها |
|---|
| دیـگر |
|
|
|
شاید وقتی دیگر فیلمی سینمایی ساختهٔ بهرام بیضایی به سالِ ۱۳۶۶ با بازیِ سوسن تسلیمی و داریوش فرهنگ است، از روی فیلمنامهای به نامِ وقت دیگر، شاید . . . کارِ بیضایی.
داستان
[ویرایش | اشتراکگذاری]مدبّر، گویندهٔ گفتارِ متنِ فیلمهای تلویزیونی، در نمایی از یک فیلمِ مستند زنش، کیان، را در سواریِ مردِ ناشناسی میبیند. با کمکِ کارگردان و تدوینگر مردِ بیگانه را، که عتیقهفروش است و حقنگر نام دارد، میجوید. در دیدار با حقنگر درمییابد که زنی که در فیلم دیده ویدا است که خواهرِ دوقلوی کیان است و همسرِ حقنگر. مدبّر به بهانهٔ ساختنِ فیلمی دربارهٔ آثارِ عتیقه با همکارانش به خانهٔ حقنگر راه یافته و از کیان میخواهند که به جمعشان بپیوندد. کیان پس از دیدارِ ویدا پیمیبرد که پدرشان در کودکی مرده و مادر نیز کیان را از سرِ تنگدستی سرِ راهی گذاشته و او را زن و مردی دیگر پروردهاند. کیان پس از ترکِ خانهٔ حقنگر آسوده میشود که خود را بازیافته است.
فیلمنامه
[ویرایش | اشتراکگذاری]فیلمنامهٔ این فیلم با نامِ وقت دیگر، شاید . . . با طرحی از آیدین آغداشلو بر جلد به سالِ ۱۳۶۸ به وسیلهٔ انتشاراتِ ابتکار چاپ شد.[۱][۲]
موسیقی
[ویرایش | اشتراکگذاری]بابک بیات موسیقیِ این فیلم را ساخت. در رأیگیریِ سالِ ۱۳۸۷ مجلّهٔ صنعت سینما این بهترین موسیقیِ فیلم در تاریخ سینمای ایران شناخته شد.
نمایش
[ویرایش | اشتراکگذاری]
سالِ ۱۳۶۶ فیلمبرداری به انجام رسید و، علی رغمِ گمانِ بیضایی که فیلم به جشنواره نمیرسد،[۳] در جشنوارهٔ فجر ۱۳۶۶ به نمایش درآمد. چند سال پس از نمایشش در سینماها، شاید وقتی دیگر عصرِ روزِ جمعهای در اسفندِ ۱۳۷۰ از شبکهٔ ۱ تلویزیونِ دولتیِ ایران هم پخش شد.[۴]
دربارهٔ فیلم
[ویرایش | اشتراکگذاری]. . . آخرین روز ششمین جشنواره (بهمن ۱۳۶۶) . . . که بنا بود شاید وقتی دیگر . . . ساعت هشت صبح در سینما شهر قصه به نمایش درآید تا کمتر کسی آن را ببیند، غافل از آن که دوستداران سینما از شب پیش با پتو در کنار سینما اطراق کرده بودند و وقتی صبح علیالطلوع همراه با هوشنگ گلمکانی، مسعود مهرابی و عباس یاری به سینما رسیدیم، دیدیم اصلاً نمیشود وارد پیادهرو شد، چه برسد به آن که کارتهایمان را به گیشه ارائه بدهیم. . . .
شهرام جعفرینژاد، ۱۳۹۶[۵]
. . . فیلم بیضایی به لحاظ پیچیدگی هنری و ژرفای فکر از مارنی پیشی گرفته است.
جهانبخش نورایی، ۱۳۶۷[۶]
فیلم بیضایی یک مو از هیچکاک و ولز و کوروساوا پایینتر نمیآید. باید پرسید که فیلمساز مؤلف، اگر تو برای تماشاگر باسواد و روشنفکر آن سوی دنیا از کوروساوا و تارکوفسکی حرف میزنی که خودش اصلش را خیلی بهتر از این کپیهای نیمبند گیرمیآورد و میبیند. اگر برای ایرانی جماعت میسازی که اینها آخر به کار کدام تماشاگری میآید؟
پرویز نوری، ۱۳۶۷[۷]


شاید وقتی دیگر نه فیلمِ جنایی است و نه فیلمِ وحشت؛ و، از این حیث، علیرضا کاوه این فیلم را جزوِ گونهای از ملودرامِ جهانِ سوّمی دانسته که در تنگنای کارِ سینمایی از ویژگیهای سینمای دلهره بهره میبرد.[۸]
نگار متّحده دربارهٔ فنِّ تدوینِ بیضایی در این فیلم نظریاتِ نوینی پیش نهاده است.[۹]
کیومرث پوراحمد از نخوتِ و تلخیِ نگاهِ بیضایی گله کرد.[۱۰]
بازیگران
[ویرایش | اشتراکگذاری]| بازیگر | نقش |
|---|---|
| سوسن تسلیمی | کیان؛ ویدا؛ مادر |
| داریوش فرهنگ | مدبّر |
| علیرضا مجلّل | حقنگر |
| سیروس نصیری | وجدانی |
| رضا رادمنش | رحمتی |
| جمشید لایق | پزشک |
| حسین محجوب | گدا |
| اکبر دودکار | مراقبِ عتیقهفروشی |
| سیامک اطلسی | فروشندهٔ پوشاک |
| قدرتالله لطیفی | پدر |
| سیمین انصاری | مادر |
| حسن دادشکر | مأمور در راهنمایی |
| سعید شریفیان | نمایشدهندهٔ فیلم |
| رؤیا افشارینسب | زنِ فیلمِ مستند |
| علیرضا خمسه | بازیگرِ تلویزیون |
حمید سمندریان هم دعوت شده بود، ولی بازی در این فیلم را نپذیرفت.[۱۱]
عوامل
[ویرایش | اشتراکگذاری]- دستیارِ کارگردان: واروژ کریم مسیحی
- صدا: جهانگیر میرشکاری، بهروز معاونیان، اصغر شاهوردی
- طرّاحِ صحنه: ایرج رامینفر
- عکس: عزیز ساعتی
- چهرهپرداز: مژده شمسایی، رضا قومی، غلام جهان مهر، فرهنگ معیّری
جایزهها
[ویرایش | اشتراکگذاری]| جشنواره | تاریخِ مراسم | جایزه | نامزد | نتیجه |
|---|---|---|---|---|
| جشنوارهٔ فیلمِ فجر | بهمنِ ۱۳۶۶ | بهترین فیلمبرداری | اصغر رفیعی جم | برنده |
| بهترین موسیقی | بابک بیات | نامزدشده | ||
| بهترین تدوین | بهرام بیضایی | نامزدشده | ||
| بهترین صدابرداری | نامزدشده |
جستارهای وابسته
[ویرایش | اشتراکگذاری]پانویس
[ویرایش | اشتراکگذاری]- ↑ بیضایی، «وقت دیگر شاید».
- ↑ «بیضایی، بهرام. وقت دیگر شاید. تهران: انتشارات ابتکار. ۱۳۶۸». بایگانیشده از اصلی در ۲۴ ژوئن ۲۰۱۶. دریافتشده در ۲۲ مه ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ↑ −، «بهرام بیضایی: به جشنواره نمیرسم»، ۱۵.
- ↑ −، «کارنامه»، ۹۲.
- ↑ جعفرینژاد، «خوابهای طلایی»، ۸۸.
- ↑ نورایی، «ریشهها»، ۳۸.
- ↑ نوری، «دلیل نبوغ هیچکاک: شاید وقتی دیگر!».
- ↑ کاوه، «۷ گونه سینما».
- ↑ Mottahedeh, Negar (2000). "Bahram Bayzai's Maybe . . . Some Other Time: The un-Present-able Iran". Camera Obscura. 15 (1): 163–191.
- ↑ بهاری، مسعود. مرد آرام پرده نقرهای
- ↑ این صحنه خانهی من است
منابع
[ویرایش | اشتراکگذاری]- − (دی ۱۳۶۶). «بهرام بیضایی: به جشنواره نمیرسم». فیلم (۵۸): ۱۵.
{{cite journal}}:|نام خانوادگی=نام عددی دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - − (۱۱ تیر ۱۳۶۷). «چرا شاید وقتی دیگر؟». سروش (۴۳۴): ۴۰−۴۲.
{{cite journal}}:|نام خانوادگی=نام عددی دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - − (۱۵ تیر ۱۳۶۷). «کاوش در وادی توفانزدهٔ روح بشری». کیهان هوائی (۷۸۴): ۲۱.
{{cite journal}}:|نام خانوادگی=نام عددی دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - − (۱۵ مرداد ۱۳۶۷). «ویتامینهای فرهنگی! تقابل ضدارزشهای سینمایی با شخصیت زن». شاهد بانوان (۱۵۰): ۱۸.
{{cite journal}}:|نام خانوادگی=نام عددی دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - − (۲۶ مهر ۱۳۶۷). «شاید وقتی دیگر، فیلمی در خور اعتنا». قدس (۲۳۹): ۶.
{{cite journal}}:|نام خانوادگی=نام عددی دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - − (۹−۱۶ اردیبهشت ۱۳۷۱). «شاید وقتی دیگر». اطلاعات هفتگی (۲۵۶۹): ۴۳.
{{cite journal}}:|نام خانوادگی=نام عددی دارد (کمک); تاریخ وارد شده دررا بررسی کنید (کمک)|تاریخ= - − (بهمن ۱۳۷۱). «کارنامه». فیلم (ضمیمهٔ ۱۳۷): ۴۹–۱۲۸.
{{cite journal}}:|نام خانوادگی=نام عددی دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - https://web.archive.org/web/20100102182452/http://iranactor.com/films/1366/shayad%20vaghti%20digar.htm
- آسایش، محمدحسین (۷ شهریور ۱۳۶۷). «شاید وقتی دیگر». جوانان امروز (۱۱۰۸): ۳۸.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - آقازاده، محمد (۱ تیر ۱۳۶۷). «شاید وقتی دیگر». کیهان (۱۳۳۵۲): ۱۲.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - اخلاقی، علیرضا (۸ اسفند ۱۳۷۰). «شاید وقتی دیگر». البرز (۲۲): ۱۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ایده (۸ اسفند ۱۳۷۰). «شاید وقتی دیگر». بشیر (۲۱۳): ۶.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - بیگ آقا، محسن (۱۷ اسفند ۱۳۷۰). «گذشته و حال، سوءِ ظن و تردید». زن روز (۱۳۵۳): ۳۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - بیضایی، بهرام (۱۳۶۸). وقت دیگر شاید. تهران: ابتکار.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - پوراحمد، کیومرث (شهریور ۱۳۶۷). «یک عینک زرد خیلی بزرگ». فیلم (۶۷): ۶۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - پورمحمد، حمید (تیر ۱۳۷۲). «آن راز سر به مهر». فرهنگ و سینما (۲۶): ۷۰.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - پورمحمد، مسعود (شهریور ۱۳۶۷). «میبی، سام آدر تایم». فیلم (۶۷): ۶۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - پوریا، امیر (خرداد ۱۳۷۴). «به دنبال تصحیح». فیلم (۱۷۳): ۸۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - تقیپور، سیامک (۱۰ بهمن ۱۳۶۹). «حالا فرصت دیگر . . . به بهانهٔ شاید وقتی دیگر». فضیلت (۴۶): ۱۲.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - حاجی مشهدی، ع. (۳۰ خرداد ۱۳۶۷). «شاید وقتی دیگر؛ تالیف هنرمندانه یک حکایت ساده». جوانان امروز (۱۰۹۸): ۱۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - حسینی، سیّد مجتبی (۱۳۹۸). یادداشتهای یک فیلمساز. یزد: یادداشت نو. شابک ۹۷۸-۶۲۲-۶۴۷۹-۰۳-۶.
{{cite book}}: مقدار|شابک=را بررسی کنید: جمعآزما (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - حقیقی، ابراهیم (آذر ۱۳۶۷). «تشتت در تفسیر و دریافت مفهوم رنگ در فیلم شاید وقتی دیگر؛ چرا رنگ ماشی معنی خاصی ندارد؟». فیلم (۷۱): ۴۴−۴۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - جعفرینژاد، شهرام (دی ۱۳۹۶). «خوابهای طلایی». فیلم (۵۳۶): ۸۴–۸۹.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - دولکو، شاهرخ (۲۶ مرداد ۱۳۶۷). «شاید وقتی دیگر . . ». خبر جنوب (۲۱۰۳): ۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - سپاسدار، احمد (۱۹ مرداد ۱۳۶۷). «شاید وقتی دیگر . . ». خبر جنوب (۲۰۹۸): ۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - شفقی، فریدون (۴ تیر ۱۳۶۷). «هویت گمشدهٔ ایرانی». سروش (۴۳۳): ۳۴−۳۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - شکوهمند، مهرزاد (مرداد ۱۳۷۰). «بیان موزیکال بابک بیات در موسیقی فیلم شاید وقتی دیگر». فرهنگ و سینما (۸): ۵۹−۶۰.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - شورجه، جمال (فروردین و اردیبهشت ۱۳۶۷). «نقد و نظر خوانندگان، سینمای ۹ساله». صحیفه (۵۷): ۴۰−۴۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - شهامتمنش، محمدکاظم (۲۲ مرداد ۱۳۶۷). «نقد موسیقی فیلم شاید وقتی دیگر . . ». سروش (۴۴۰): ۴۶.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - صادقی، قطبالدین (۲۲ تیر ۱۳۶۷). «به دنیا آمدن زن یک اشتباه بود؟». آدینه (۲۵): ۳۲–۳۷.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - صدر، حمیدرضا (۱۸ تیر ۱۳۶۷). «مارنی به سبک بیضایی». زن روز (۱۱۷۴): ۳۸−۳۹.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - طالبینژاد، احمد (شهریور ۱۳۶۷). «تاریخ مؤنث». فیلم (۶۷): ۶۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - قهردار، داود، ویراستار (۱۴۰۰). سینماهای تهران: مروری بر تاریخچه سالنهای سینما از قاجار تا امروز ۱۴۰۰ − ۱۲۸۲. تهران: خانه فرهنگ و هنر گویا. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۸۰۶۴-۷۹-۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - عشقی، بهزاد (مرداد ۱۳۶۷). «شاید وقتی دیگر بیضایی فیلم خوبی بسازد». فیلم (۶۶): ۴۲−۴۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - عظیمی، شاهپور (۱۳۹۴). «داستان بیپایان: از کنار هم میگذریم (۱): نگاهی به «شاید وقتی دیگر» اثر بهرام بیضایی». فیلم. دریافتشده در ۲۲ سپتامبر ۲۰۱۶.
{{cite web}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - عظیمی، عبدالعلی. «نقد اثر، نه مولف». فیلم.
- عظیمی، عبدالعلی (شهریور ۱۳۶۷). «شاید وقتی دیگر». فیلم (۶۷): ۵۹−۶۰.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - ف.، ب. (۶ مرداد ۱۳۶۷). «. . . دیگر شاید وقتی نباشد». بشیر (۴۰): ۶.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - فرخزاد، پولاد (مرداد ۱۳۶۷). «سکهٔ دورو». فیلم (۶۶): ۴۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - صداقت، شهریار (۱۹ اردیبهشت ۱۳۷۱). «آخرین فصل سال». سروش (۵۹۸): ۵۶−۶۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - طلوعی، اردشیر (۸ اسفند ۱۳۷۰). «شاید وقتی دیگر . . . و شاید هرگز». سلام (۲۲۴): ۶.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - کاشفی، سعید (مرداد ۱۳۶۷). «صدا، سکوت و موسیقی یک گام بالاتر». فیلم (۶۶): ۴۹−۵۰.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - کاشفی، سعید (آذر ۱۳۶۷). «پنج قطعهٔ آسان». فیلم (۷۱): ۴۰.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - کاشفی، سعید (پاییز ۱۳۷۲). «شاید وقتی دیگر». فیلم (۱۵۰): ۶۷.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - کاوه، علیرضا (۱۴۰۰). ۷ گونه سینما. تهران: روزنه کار. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۷۸۷۶-۵۸-۹.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - کاوه، علیرضا (۱۳۹۸). بینندهی فیلم. تهران: روزنه کار. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۷۸۷۶-۴۰-۴.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - کریمی، ایرج (بهمن ۱۳۶۷). «تشریح یک کابوس». فیلم (۷۳): ۴۱–۴۲.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - گوهریپور، حامد؛ لطیفی، غلامرضا (۱۳۹۸). شهر و سینما: واکاوی تصویر تهران در سینمای داستانی ایران. تهران: نگارستان اندیشه. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۸۲۷۳-۸۳-۷.
{{cite book}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - محمدآبادی، اکبر (۱۵ تیر ۱۳۷۰). «تصویر عشق در سینمای ایران». سروش (۵۶۱): ۳۰−۳۳.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - معمار، م. (۲۲ اسفند ۱۳۶۶). «ششمین جشنوارهٔ فیلم فجر، سفرهای دور و دراز به سرزمینهای دور و نزدیک». زن روز (۱۱۶۰): ۴۵.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - معمار، م. (۲۵ تیر ۱۳۶۷). «دیدهبانان را بگوئید، خواب نفریبد». زن روز (۱۱۷۵): ۳۸−۳۹ و ۵۳.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - مفخم، نازنین (۲۲ تیر ۱۳۶۷). «با بیضائی دربارهٔ "شاید وقتی دیگر"». آدینه (۲۵): ۳۲–۳۶.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - نظافت یزدی، سلمان (نوروز ۱۴۰۴). «رؤیای خانه و کابوس زوال». اندیشه پویا (۹۵): ۷۳.
{{cite journal}}: تاریخ وارد شده دررا بررسی کنید (کمک)|تاریخ= - نعیم (۱۰ اسفند ۱۳۷۰). «نقد داستانی یک فیلم». سلام (۲۲۵): ۴.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - نورایی، جهانبخش (مرداد ۱۳۶۷). «ریشهها». فیلم (۶۶): ۳۸–۴۱.
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده) - نوری، پرویز (۱۹ آبان ۱۳۶۷). «دلیل نبوغ هیچکاک: شاید وقتی دیگر!». هدف (۱۶۵).
{{cite journal}}: نگهداری یادکرد:تاریخ بهطور خودکار ترجمهشده (رده)
- Mottahedeh, Negar (2000). "Bahram Bayzai's Maybe . . . Some Other Time: The un-Present-able Iran". Camera Obscura. 15 (1): 163–191.
- Mottahedeh, Negar (2008). Displaced Allegories: Post-Revolutionary Iranian Cinema. Durham, North Carolina: Duke University Press. ISBN 978-0-8223-4275-5.