شاپور در شاهنامه

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاپور در شاهنامه
اطلاعات کلی
نام شاپور
لقب شاپور نستوه
منصب کدخدا، ساتراپ
ملیت ایرانی
سایر اطلاعات
شناخته شده از متحدان فریدون
دوره کیانیان
پیش از ارزانیان
پس از پیشدادیان
جنگ‌ها ایران و توران
جنگ اول جنگ ایران و توران
جنگ دوم جنگ پشنگ

شاپور اسمی بود بیشتر در زمان ساسانیان رایج بود و در دوران ماقبل از آن چنین عنوانی چندان رایج نبوده است، ولی شاهنامه شاپوری را به دوران اساطیری ایران ربط می‌دهد و او را از کدخدایان ایرانی ذکر می‌کند. اشکالی در اصل موضوع یعنی یک ایرانی زمان ایران‌باستان به عنوانی که در قرون‌وسطا رایج بوده، نامیده شود. چون اصل موجودیت یک کدخدای پهلوان در دوران مزبور مدّ نظر بوده که ممکن است نامی نداشته یا نامی داشته به سبب ثقیل بودن تلفظ یا عدم تطابق با قوافی، فردوسی بجایش اسم شاپور را آورده باشد.

شاپور در شاهنامه[ویرایش]

برای نخستین‌بار شاپور در زمان فریدون حضور دارد و او از معدود کدخدایان ایرانی همراه فریدون است. فریدون که قرار است منوچهر را بجنگ دو پسرش گسیل نماید تا کین ایرج ستانده شود به چند متحد خویش که احتمالاً ساتراپ‌های نواحی هستند متکی هست. متحدان ایشان به ترتیب اعتبار و استعداد جنگاورانشان عبارت بودند از قارن حاکم کشور ری، سام حاکم کشور زابل،[۱] شاپور و شیدوش است. به عبارت دیگر شاه پنج کشور فریدون را در جنگ ایران و توران یاری نمودند که یکی از آنها شاپور بود.

شاپور پس از مرگ فریدون و منوچهر زنده بود و در یاری نوذر مشارکت کرد اگر چه ممکن است پیر و فرتوت بوده باشد. نکته قابل تأمل در این برهه حضور یک متحد جدید بنام تلیمان در پیکار ایرانیان با تورانیان است، او در کنار سایر قوای متحدان ایرانی پیکار نموده ظاهراً جز هلاک شدگان است چون دیگر نامی از او برده نمی‌شود:

بیاراست قارن به قلب اندرون که با شاه باشد سپه را ستون
چپ شاه گرد تلیمان بخاست چو شاپور نستوه بر دست راست
ز شبگیر تا خور ز گردون بگشت نبد کوه پیدا، نه دریا نه دشت
چو شد نیزه‌ها بر زمین سایه‌دار شکست اندر آمد سوی مایه‌دار[۲]

پانویس[ویرایش]

  1. هنوز زال بدنیا نیامده است و سام حاکم زابل است امّا در ادوار بعد سام حاکم سیستان و مازندران خواهد شد
  2. شاهنامه نسخه مسکو. جلد اوّل. سرگذشت نوذر، ص ۶۶

منابع[ویرایش]