شاپور جفرودی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شاپور جفرودی
تولد ۱۳۰۷
رشت
ملیت ایرانی
مرگ ۱۳ خرداد ۱۳۸۳
تهران
سبک‌(ها) وسیقی اصیل ایرانی - موسیقی محلی گیلان
وب‌گاه وب سایت اختصاصی
بنیانگذار تئاتر گیلان و رادیو ارتش رشت

شاپور جفرودی (۱۳۰۷ - ۱۳۸۳) هنرمند، شاعر، ترانه سرا، آهنگساز، بازیگر تئاتر و خواننده موسیقی محلی گیلان بود.

شاپور جفرودی در سال 1307 در شهرستان رشت بدنیا آمد. وی فعالیت های هنری خود را از سن 16 سالگی از طریق ایفای نقش در برنامه های تئاتر دبیرستانها، آموزش و پرورش و سپس اداره کل فرهنگ و هنر استان گیلان آغاز نمود و به مدت ده سال در سالن تئاتر گیلان موسوم به تماشاخانه گیلان، برنامه های تئاتر طنز و انتقادی در پیش پرده و میان پرده های تئاتر را اجرا نمود. در سال 1326و همزمان با اوج گیری فعالیت های هنری و تئاتردر تماشاخانه گیلان، تیپ مستقل رشت از طرف ارتش در شهر رشت تشکیل گردید. در آن زمان ارتش کشور از رادیوی اختصاصی برخوردار بود و به همین دلیل، تیپ مستقل رشت از او خواست تا نسبت به تاسیس رادیو ارتش رشت اقدام کند. با توجه به صدای گرم این هنرمند و تسلط وی به دستگاههای موسیقی ایرانی، در سال 1330جهت همکاری با ارکستر بزرگ رادیو ایران واقع در تهران فراخوانده شد و پس از قبولی در تست صدا و شیوه های آوازخوانی، همکاری با رادیو تهران را آغاز نمود. جفرودی، پس از موفقیت در تست صدا و خوانندگی، برای همکاری با برنامه کارگران رادیو تهران پذیرفته شد و شروع به اجرای برنامه نمود. در این دوران، جفرودی برای اجرای برنامه به صورت کنسرت به شهرهای مختلف کشور سفر می کرد و برنامه های متعددی اجرا نمود که با استقبال گسترده مردم مواجه می شد. وی از اجرای کنسرت خود در شهر چالوس در سال 1334 به رهبری رکن الدین نژند به نیکی یاد می کند و ان را از برنامه های بسیار موفق خود می داند. پس از همکاری با شاپور نیاکان، فعالیت های هنری جفرودی مورد توجه ارکستر بزرگ رادیو ایران که در آن زمان از همکاری اساتید موسیقی کشور از جمله مشیر همایون شهردار، حسین یاحقی، حبیب اله بدیعی، عبداله جهان پناه، سیروس شهردار، محمد میرنقیبی، مجید وفادار، فرهنگ شریف، احمد عبادی و بسیاری از بزرگان موسیقی کشور بهره می برد قرار گرفت. در این دوران، سبک ترانه های جفرودی به سمت موسیقی اصیل ایرانی گرائید و در دوران همکاری با ارکستر بزرگ رادیو تهران، ترانه های متعددی از جمله گل بهار، مهتاب شبان، بیاد او، باغچه، برگ گل، جشن گل، خنده سحر، چشم عاشقان، عالیه، دل بیقرار ، پیک آرزو و را اجرا نمود. در آن زمان، افرادی مانند بهرام شمس، همایون خرم، امیر ناصر افتتاح، انوشیروان روحانی، پرویز یاحقی، جهانگیر ملک و جلال ذوالفنون که بعد ها خود از اساتید موسیقی کشور شدند در ارکستر بزرگ رادیو ایران با جفرودی همکاری داشته اند. دوران شکوفایی فعالیتهای هنری جفرودی در رادیو تهران به سالهای 1330 الی 1340 برمی گردد که ترانه سرایان مشهوری از جمله تورج نگهبان، بیژن ترقی، تیمورتاش ، شهدی لنگرودی، ابوالقاسم حالت، محمود پاینده و جعفر مهرداد (شاعر ترانه ی گل پامچال) برای وی شعر سروده اند. ترانه های این هنرمند در دوران همکاری اش با ارکستر بزرگ رادیو تهران در دستگاههای مختلف موسیقی ایرانی منجمله دشتی، افشاری، ابوعطا، شوشتری، شور، سه گاه، بیات ترک و ماهور است. در سال 1334 برنامه گلها به همت داود پیرنیا در رادیو تهران آغاز به کار کرد. این برنامه که شامل شش مجموعه گلهای جاویدان، گلهای رنگارنگ، برگ سبز، یک شاخه گل، گلهای صحرایی و گلهای تازه بود مجموعه ای بی بدیل از هزاران ساعت موسیقی و ترانه اصیل ایرانی را فراهم آورد که امروز مجموعه آنها "گنجینه گلها" نامیده می شود. در این برنامه ها، خوانندگان بزرگ و اساتید موسیقی ایران از جمله غلامحسین بنان، حسین قوامی، عبدالوهاب شهیدی، مرضیه، الهه، خوانساری، شجریان، اکبر گلپایگانی، نادر گلچین و بسیاری از اساتید موسیقی اصیل ایرانی به اجرای برنامه پرداخته اند. شاپور جفرودی به واسطه صدای زیبا و تسلط بر موسیقی اصیل ایرانی یکی از خوانندگانی است که به برنامه گلها دعوت شده و با آن همکاری کرده است. جفرودی دو برنامه در گلهای صحرایی شماره 25 و دو برنامه در بک شاخه گل شماره های 51 و 65 با همکاری استاد احمد عبادی دارد و هر چهار برنامه مذکور به زبان محلی گیلکی اجراشده است. از بین خوانندگان محلی گیلانی به غیر از جفرودی، ناصر مسعودی و شمس نیز به اجرای برنامه به زبان محلی گیلکی در مجموعه گلها دعوت شده اند. سازمان یونسکو مجموعه موسیقی ایرانی "گنجینه گلها" را "بزرگ‌ترین گنجینه میراث صوتی" قلمداد کرده است. در سال 1336 ، شاپور جفرودی که در اوج محبوبیت و فعالیت هنری قرار داشت، با دختر عموی خود ازدواج نمود. آن سال های موفق با تاسیس تلویزیون ملی ایران مصادف شد و جفرودی که دیگر جز هنرمنران محبوب و شناخته شده محسوب می گردید توسط حبیب اله ثابت پاسال موسس تلویزیون ایران برای همکاری با این رسانه دعوت شد و در آن به اجرای برنامه پرداخت . در بدو تاسیس تلویزیون ملی ایران در سال 1337، فرستنده این تلویزیون زیر پوشش وزارت پست و تلگراف و تلفن قرار داشت و برنامه های آن به صورت 4 ساعت در روز برای شهرهای تهران ، آبادان و اهواز پخش می شد. حضور مستمر در تلویزیون در زمان تاسیس و سال های بعد از آن باعث گردید تا وی در سال 1344، هنگامی که فرستنده های تلویزیون ملی ایران در شهرهای بزرگ ایران تاسیس گردید، به عنوان مجری و خواننده در برنامه " فانوس" که به پخش موسیقی ایرانی اختصاص داشت فعالیت کند. از سال 1346 به دعوت وزارت کار و با موافقت تلویزیون ملی ایران، شاپور جفرودی مسئول راه اندازی برنامه " کارگران " گردید و به مدت 3 سال با این برنامه همکاری داشت و سپس به وزارت فرهنگ و هنر رفت و به عنوان مدرس موسیقی و خواننده به مدت 6 سال همکاری داشت. وی همواره از آن دوران به عنوان بهترین دوران هنری خود یاد می کرد. در همان سالها، وی به پیشنهاد استاد حبیب اله بدیعی بیش از هفتاد ترانه محلی به صورت تک صدایی و دو صدایی با خانم شمس (همسر حبیب اله بدیعی)، یاسمین، ناهید سرافراز و عمیمی نژاد اجرا نمود که به شدت مورد توجه مردم گیلان قرار گرفت. ترانه های محلی جفرودی به ویژه "جان مریم"، "در زندی"، "لالایی"، "دل بیقرار"، "پیک آرزو" و "پاییز گیلان" به شدت مورد توجه و استقبال عمومی قرار گرفت. در خلال سالهای 1346 –1352، جفرودی کمتر به اجرای برنامه می پرداخت و فعالیت های هنری او محدود به سرودن اشعار محلی و تدریس در آموزشگاه های هنری وزارت فرهنگ گردید. وی در سال 1352 پس از بازنشستگی، به دعوت شاعر و ترانه سرای گیلانی حسن وحید عصر به همراه خانواده رشت عزیمت نمود. پس از عزیمت به رشت، او مجددا فعالیت های هنری خود را آغاز کرد و با جمعی از نوازندگان سرشناس گیلانی از جمله داریوش علیزاده، احمد سیگارچی، بهزاد فروهری، فروزانفر و افتخاری همکاری نمود و با اشعاری که خود سروده و اشعار حسن وحید عصر یک آلبوم کامل از ترانه های محلی را اجرا نمود. دوران فعالیت های مجدد خوانندگی را می توان دوران جدیدی از فعالیت های هنری او شمرد. در سالهای قبل، ترانه های جفرودی برگرفته از فرهنگ غالب بر اشعار ترانه سراهای دهه ی 30، اغلب احساسی و عاشقانه بود. اما ترانه های جفرودی در دوره جدید خوانندگی او که در نیمه دهه ی چهل زندگی خود قرار داشت بیشتر جنبه ی اجتماعی دارد و با توجه به عزیمت او به شهر زادگاهش رشت، با حساسیت بیشتری به شرایط فرهنگی و پایبندی بر ادبیات فولکوریک سروده شده اند. در سبک و روش خوانندگی جفرودی بویژه در سال های آخر فعالیت های هنری اش، توانایی شگفت انگیزی در استفاده از حرکات چشم، صورت و دست هایش برای ارتباط با مخاطب و نفوذ بیشتر کلامش بر او به چشم می خورد و بسیاری از هنرمندان معاصر او، این توانمندی را با سابقه بازیگری تئاتر در سالهای جوانی اش بی ارتباط نمی دانند. شاپور جفرودی در سحرگاه سیزدهم خرداد سال 1383 در سن 76 سالگی در منزل خود در تهران درگذشت. آرامگاه وی امام زاده طاهر کرج واقع در غرب استان تهران در جوار مقبره هنرمندانی چون بنان، دلکش، ذوالفنون، گلنراقی، گلشیری، مهرپویا، ناصر افتتاح، قوامی، احمد شاملو، مرتضی حنانه ، بهاری، شاپور نیاکان، پوران، تجویدی و .... می باشد.

برخی از ترانه‌ها[ویرایش]

  • جشن گل
  • چشم عاشقان
  • لالایی
  • در زندی
  • قدیمی رشتی
  • جان مریم
  • آخدا
  • ماهی
  • چینی‌ام
  • من گم تو بیشمار
  • عجب گیلان قشنگه
  • کاروان عشق
  • ماهیگیر
  • گلهای صحرایی ۲۵

منابع[ویرایش]