شاه‌کوه سفلی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

مختصات: ۳۶°۳۳′۳۶″ شمالی ۵۴°۲۵′۲″ شرقی / ۳۶.۵۶۰۰۰°شمالی ۵۴.۴۱۷۲۲°شرقی / 36.56000; 54.41722[۱]

شاه کوه سفلی
اطلاعات کلی
کشور  ایران
استان گلستان
شهرستان گرگان
بخش بخش مرکزی
دهستان استرآباد جنوبی
مردم
جمعیت ۳۵۵نفر

شاه کوه سفلی، روستایی است از توابع بخش مرکزی شهرستان گرگان در استان گلستان ایران.

موقعیت و تاریخچه[ویرایش]

روستای شاه‌کوه از توابع بخش مرکز شهرستان گرگان، با مختصات جغرافیایی ۵۴ درجه و ۲۵ دقیقه طول شرقی و ۳۶ درجه و ۳۴ دقیقه عرض شمالی، در ۶۵ کیلومتری جنوب شرقی شهر گرگان قرار دارد. این روستا، از شمال به کوه خوش دشتی، از غرب به کوه شیرکش، از جنوب به کنودره و رودخانه فصلی رودبار دله محدود می‌شود. کوه سیاه‌پوش و کوه ترکه چال از دیگر کوه‌های اطراف این روستا هستند. کوه گاوکشان در ۶ کیلومتری جنوب شرقی روستا و کوه سرلیسه در ۵ کیلومتری شمال روستا واقع شده‌اند. روستای شاهکوه، تحت تأثیر اقلیم کوهستانی زمستان‌های سرد و تابستان‌های معتدل دارد. ارتفاع روستا از سطح دریا ۲۵۴۰ متر و میانگین بارندگی سالانه آن ۵۸۴ میلی‌متر گزارش شده‌است. روستای شاهکوه نام خود را از ارتفاعات اطراف گرفته‌است و قدمتی دیرینه دارد. رابینو، در سفرنامه خود از کاروانسرای قزلق و رباط سفید در فاصله چند کیلومتری آن یاد کرده‌است. این روستا در گذشته، در مسیر جاده اصلی و شاهراه ارتباطی بین خراسان بزرگ و شاهرود بوده‌است. مردم روستای شاهکوه به زبان محلی مازندرانی سخن می‌گویند، مسلمان و پیرو مذهب شیعه جعفری هستند.

الگوی معیشت و سکونت[ویرایش]

براساس نتایج سرشماری سال ۱۳۷۵، روستای شاهکوه ۶۷۱ نفر جمعیت داشته‌است که در سال ۱۳۸۵ به ۷۰۰ نفر افزایش یافته‌است. با توجه به زمستان سرد و بارش برف سنگین در روستا، در فصل زمستان نیمی از جمعیت روستا، به شهرهای گرگان و اطراف کوچ قشلاقی می‌کنند. درآمد اکثر مردم روستای شاهکوه از فعالیت‌های زراعی، باغداری و دامداری تأمین می‌شود. تعدادی از مردم نیز در بخش خدمات و صنایع دستی اشتغال دارند. زمین‌های زراعی به صورت دیم و آبی کشت می‌شود و محصولات عمده زراعی آن شامل گندم، جو، سیب‌زمینی و سبزیجات است. انواع محصولات باغی از قبیل زردآلو، سیب و بادام در روستا به عمل می‌آید. مراتع غنی پیرامون روستا موجب رونق دامداری در روستا شده‌است. مهم‌ترین محصولات دامی آن عبارتند از: پشم، گوشت، شیر، ماست و کره. روستای کوهستانی شاهکوه با بافت مسکونی متراکم در شیب ملایمی استقرار یافته‌است. سقف خانه‌ها، مسطح با پوششی از کاهگل و چوب است که اکثراً در یک طبقه و ندرتاً دو طبقه ساخته شده‌اند. کالبد خانه‌ها و کاربری فضاهای درونی آن از نوع فعالیت و معیشت ساکنین متأثر شده و با اقلیم کوهستانی منطقه سازگاری یافته‌است. مصالح به کار رفته در ساخت خانه‌ها عمدتاً بومی و شامل سنگ، گل، خشت و چوب می‌باشد. این روستا دو محله بزرگ به نام ده میان و ده دره دارد. ده میان قدیمی‌ترین محله روستا است که از چندین محله کوچک به نام‌های حسام محله، کابوسی محله، دهقان محله و ... تشکیل شده‌است. ده دره نیز شامل نگین محله، بید پند، سرخ چاله و کلاتی محله می‌باشد.

جاذبه‌های گردشگری[ویرایش]

روستای شاهکوه در امتداد دره دینو و کنودره واقع شده‌است و پیرامون آن را کوه‌های خوش دستی، شیرکش، ترکه چال، سیاهپوش، گاوکشان و سرلیسه فرا گرفته‌اند. کوه نیمه جنگلی و بسیار زیبای سرلیسه در ۵ کیلومتری شمال غربی روستا، با ارتفاع ۲۹۱۰ متر یک مقصد طبیعت گردی است و کوهنوردان بسیاری را به سوی خود جلب می‌کند. رشته کوه گاوکشان در ۶ کیلومتری جنوب غربی روستا واقع شده و با ارتفاع ۳۸۱۳ متر یکی از بلندترین ارتفاعات استان و سرچشمه رودهای سرتنگه، چهارده و آب ترودبان است. دامنه‌های شمالی این کوه به شهرستان گرگان و دامنه‌های جنوبی آن به شهرستان‌های شاهرود و دامغان مشرف است. یخچال‌های طبیعی رشته کوه‌های گاوکشان، بر زیبایی و جذابیت ارزش‌های گردشگری ورزشی آن افزوده‌است. از دیگر جاذبه‌های طبیعی روستا می‌توان به چشمه‌های متعدد و زیبای اطراف روستا و حواشی سرسبز و دیدنی زرد چشمه، چشمه سار، سرخ چشمه، سنگ چشمه، استل سر و شلیار اشاره کرد. رودخانه فصلی رودبار دله در جنوب روستا، رستنگاه درختان ارس در ارتفاعات اطراف، بر جلوه‌های زیبای طبیعت روستا می‌افزاید. آرامگاه امامزادگان یوسف و حسین از نوادگان امام موسی بن جعفر (ع)، که به امامزاده غائب معروفند، در شمال روستا واقع شده‌است. این آرامگاه ساده اتاقی کوچک است که از خشت و گل و سقفی چوبی ساخته شده‌است. کاروانسراهای قزلق و رباط سفید آثار تاریخی برجسته نزدیک این روستا است. این کاروانسرا در ۴ کیلومتری شمال روستای چهارباغ و در مسیر راه دهانه قزلق به شاهکوه قرار دارد. رابینو در سفرنامه خود از این کاروانسرا یاد می‌کند. در ساخت کاروانسرا بیشتر از سنگ، آجر و گچ استفاده شده و شامل تالار، قهوه‌خانه، اتاق‌ها و دالان‌های فراوان و سقف گنبدی می‌باشد. چشمه ضلع شمالی کاروانسرا، آب آن را تأمین می‌کرده‌است. این کاروانسرا در مسیر راه باستانی و شاهراه خراسان به شاهرود ساخته شده‌است.

از بازی‌های محلی روستا می‌توان به کشتی با شال، کمربندبازی و کلنگ بازی اشاره نمود. موسیقی محلی همراه با نی و نغمه‌های محلی در مراسم عروسی و شادی به اجرا درمی‌آید.پوشاک مردم روستا از لباس‌های معمولی و رایج تشکیل شده‌است، ولی میانسالان و کهنسالان روستا، از لباس محلی استفاده می‌کنند. مردان روستا معمولاً کلاه‌های پشمی و نخی بر سر می‌گذارند و زنان نیز، از لباس‌های محلی مازندرانی شامل دامن‌های پرچین، پیراهن بلند، شلوار، نیم تنه و روسری استفاده می‌کنند. غذاهای محلی روستا مشتمل بر انواع آش، آبگوشت، کباب و انواع خورش‌ها است. مواد لبنی شیر، پنیر، ماست و کره از غذاهای مکمل روستاییان می‌باشد.این روستا از طریق شهر گرگان، با جاده‌ای آسفالت قابل دسترسی است.

منابع[ویرایش]