شانتال آکرمن

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
شانتال آکرمن
Chantal Akerman.jpg
زاده ۶ ژوئن ۱۹۵۰(1950-06-06)
بروکسل، بلژیک
مرگ ۵ اکتبر ۲۰۱۵ میلادی (۶۵ سال)
پاریس، فرانسه
ملیت بلژیک
شغل کارگردان، هنرپیشه، فیلمنامه‌نویس، تدوینگر
سال‌های فعالیت ۱۹۶۸ – ۲۰۱۵

شانتال آکرمن (به فرانسوی: Chantal Anne Akerman)؛ زادهٔ ۶ ژوئن ۱۹۵۰(۱۹۵۰-06-0۶) - درگذشته ۵ اکتبر ۲۰۱۵(۲۰۱۵-10-0۵) کارگردان فیلم، هنرپیشه، هنرمند، فیلم‌نامه‌نویس، و سینماشناس لهستانی‌تبار اهل بلژیک بود.

آکرمن یکی از برجسته‌ترین فیلمسازان تجربی و آوانگارد سینمای اروپا و جهان بود که تأثیر بسیاری بر سینماگران تجربی، آوانگارد، فمینیست و مینیمالیست جهان گذاشت. او در گسترش فیلمسازی فمینیستی و سینمای آوانگارد نقش پررنگی داشته است.

در نظرخواهی سال ۲۰۱۲ نشریه سایت‌ اند ساوند از منتقدان سینمایی، تنها نام دو فیلمساز زن در لیست ۱۰۰ فیلم برتر منتقدان قرار گرفت که یکی از آن‌ها کلر دنی بود و دیگری شانتال آکرمن که با فیلم «ژان دیلمن» در جایگاه سی و پنجم قرار گرفت.

زندگی‌نامه[ویرایش]

شانتال آکرمن در یک خانواده یهودی لهستانی مذهبی در بروکسل به دنیا آمد. مادرش «ناتالیا» از بازماندگان اردوگاه آشویتس بود که در سال ۲۰۱۴ درگذشت. ابتدا می‌خواست نویسنده شود اما پس از دیدن فیلم «پیرو خلهٔ»[پانویس ۱] ساخته ژان لوک گدار در سن ۱۵ سالگی، تغییر عقیده داد و تصمیم گرفت فیلمساز شود. نخستین فیلم آکرمن، فیلم کوتاهی بود به نام «شهرم را منفجر کن» که در سال ۱۹۶۸ در سن ۱۸ سالگی ساخت و خود نیز در آن نقش دختر جوانی را بازی کرد که خسته از زندگی ملال آور روزمره با انفجار گاز به زندگی اش پایان می‌داد. در واقع با همین فیلم کوتاه بود که او تم‌ها و استراتژی‌هایی را از نظر سبک سینمایی برگزید که در همهٔ فیلم‌هایش به آنها پایبند بوده است. رویکرد غیرمتعارف و ساختار شکنانه گدار برای آکرمن هیجان انگیز بود و از نخستین فیلم کوتاهش تا آخرین کارش با او باقی ماند. آکرمن بعد از انصراف از تحصیل در مدرسه سینمایی، در سن ۲۱ سالگی به نیویورک مهاجرت کرد. در آنجا با آثار سینمای تجربی و زیرزمینی نیویورک از جمله کارهای جوناس مکاس، استن براکیج، اندی وارهول و مایکل اسنو آشنا شد و تحت تأثیر آنها قرار گرفت و فیلم‌های مستند و داستانی زیادی با رویکرد تجربی و آوانگارد ساخت.

آکرمن را یکی از مهمترین نمایندگان سینمای مینیمالیستی هم معرفی کرده‌اند. سینمای مینی مالیستی آکرمن استوار بر برداشت‌های بلند، دوربین ثابت، سادگی روایت، ریتم آرام و فقدان نماهای نقطه نظر (پی او وی) است. ویژگی‌هایی که در فیلم‌های سهراب شهید ثالث هم می‌توان جستجو کرد.

بیشتر فیلم‌های آکرمن به نوعی اتوبیوگرافی او به حساب می‌آیند و بر اساس تجربه‌های شخصی زندگی او و افراد خانواده اش به ویژه مادرش شکل گرفته‌اند. آکرمن، فیلم‌های داستانی و مستند زیادی ساخت اما فیلمی که نام او را به عنوان سینماگری فمینیست و مینی مالیست بر سر زبان‌ها انداخت، فیلم «ژان دیلمن، شماره ۲۳ خیابان کامرس کوئی، ۱۰۸۰ بروکسل[پانویس ۲]»(۱۹۷۵) بود که در سن ۲۵ سالگی کارگردانی نمود. این فیلم دربارهٔ زن خانه‌داری که از راه تن‌فروشی زندگی می‌کند و خرج خود و پسرش را درمی آورد. روزنامه نیویورک تایمز آن را شاهکار فمینیستی در تاریخ سینما خواند. آکرمن در این فیلم، سه روز از زندگی زن چهل ساله‌ای به نام «ژان دیلمن» (با بازی دلفین سیریگ) را با جزئیات کامل و نمایش فعالیت‌های روزمره زندگی اش به تصویر کشیده است. در مورد این فیلم خود گفته است که آن را بر اساس رفتار و ژست‌های مادرش ساخته است.

سومین فیلم بلند آکرمن، «من، تو، او»[پانویس ۳] (۱۹۷۶)، داستان زن جوان همجنس‌گرایی به نام ژولی است که تنها زندگی می‌کند و اوقات بیکاری‌اش را به نامه نوشتن و خوردن می‌گذراند تا اینکه با دختر دیگری آشنا می‌شود و با او رابطه جنسی شورانگیزی برقرار می‌کند.

«به درازای شب»[پانویس ۴] (۱۹۸۲)، سمفونی شبانه آکرمن دربارهٔ رابطه یک دختر با دو پسر جوان است که تماماً در یک شب و در بروکسل می‌گذرد. این فیلم نیز از کارهای نسبتاً مهم او به شمار می‌رود و دربردارنده ویژگی‌های سبکی و روایتی سینمای اوست.

در فیلم اتوبیوگرافیک «قرار ملاقات‌های آنا»[پانویس ۵] (۱۹۷۸)، آکرمن به مشکلات زندگی و بحران‌های روحی دختر جوان سینماگری به نام آنا و سفرها و قرار ملاقات‌هایش با افراد مختلف می‌پردازد.

وی در سال ۱۹۸۶ عضو هئیت داوران جشنواره فیلم ونیز و در سال ۱۹۹۱ عضو هئیت داوران جشنواره فیلم برلین بود.

آکرمن در دههٔ نود میلادی شروع به ساختن ویدئو آرت و برپایی چیدمان در گالری‌ها و موزه‌های هنرهای مدرن در شهرهای مختلف دنیا کرد که بیشتر آنها درونمایه تاریخی داشت و همان رویکرد تجربی او را در سینما دنبال می‌کرد.

آکرمن در مورد تفسیرهای گوناگونی که از فیلم‌هایش می‌شد گفته بود:

«وقتی که فیلم ساختید دیگر متعلق به شما نیست بلکه به تماشاگر تعلق دارد.»

فیلم «شرق»[پانویس ۶] (۱۹۹۳)، مستندی دربارهٔ اروپای شرقی و روسیه بعد از فروپاشی کمونیسم است.

شانتال آکرمن در سال ۲۰۱۱ به عنوان مدرس تمام وقت به کالج نیویورک پیوست. وی از ژوئن ۲۰۱۴ عضو آکادمی علوم و هنرهای سینما[پانویس ۷] (AMPAS) بود

فیلم ماقبل آخر آکرمن با عنوان «حماقت آلمایر»[پانویس ۸] (۲۰۱۱) اقتباسی از رمان جوزف کنراد، نویسنده اهل انگلستان است

آخرین ساخته اش «نه یک فیلم خانگی»[پانویس ۹] (۲۰۱۵) که فیلم مقاله‌ای دربارهٔ مادرش بود در ماه سپتامبر در جشنواره فیلم لوکارنو و هفته گذشته نیز در جشنواره نیویورک به نمایش درآمد.

در ماه سپتامبر سینما تک موزه هنرهای معاصر تهران در برنامه‌ای به مناسبت بزرگداشت آکرمن، چند فیلم او از از جمله «ژان دیلمان، شماره ۲۳ که دو کومورس، ۱۰۸۰ بروکسل»، «خبرهایی از خانه»[پانویس ۱۰] و «شرق» را به نمایش گذاشت و آکرمن قرار بود ماه نوامبر در برنامه مرور بر آثارش در مرکز هنرهای معاصر لندن (آی سی ای) سخنرانی و کارگاه آموزشی برگزار کند.

شانتال آکرمن، در روز دوشنبه ۵ اکتبر ۲۰۱۵ در سن ۶۵ سالگی در پاریس درگذشت. برخی از گزارش‌های تأئید نشده خبر از خودکشی او داده‌اند.

مارک کازینز، فیلمساز و منتقد فیلم در توییتر خود نوشت:

«شانتل آکرمن مرده است اما فیلم‌های بزرگش به زندگی ادامه می‌دهند.»

بخشی از فیلم‌شناسی[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

  1. Pierrot le Fou
  2. Jeanne Dielman, 23 Quai du Commerce, 1080 Bruxelles
  3. I, you, he, she
  4. Toute une nuit
  5. Les Années 80
  6. D'Est
  7. Academy of Motion Picture Arts and Sciences
  8. La Folie Almayer
  9. No Home Movie
  10. News from Home

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]