سیستم فنی‌اجتماعی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سیستم اجتماعی تکنیکی)
پرش به ناوبری پرش به جستجو

سیستم فنی‌اجتماعی(به انگلیسی Sociotechnical system) در نظریات توسعه سازمانی رویکردی به طراحی شغل سازمانی پیچیده‌است که تعامل میان افراد و فناوری را در محیط کار به رسمیت می‌شناسد. این عبارت همچنین به تعامل زیرساخت‌های پیچیده یک جامعه و رفتارهای انسانی اشاره دارد. از این زاویه دید جامعه و بیشتر زیرساختارهای آن نظام‌های فنی اجتماعی هستند. عبارت سیستم فنی اجتماعی در زبان انگلیسی برای اولین بار توسط اریک تریست، کن بامفورس و فرد امری در دوران جنگ دوم جهانی و بر اساس تجربه آن‌ها در مطالعه کارگران معدن در مؤسسه تاویستوک در لندن مفهوم سازی شد.[۱] در نظریه سیستم‌های فنی اجتماعی طراح سامانه نقش محوری دارد، یعنی طراحان می‌توانند سامانه را برای طیف متنوعی از اهداف بکار گیرند.[۲]

یک نوع سیستم که از تلفیق و درآمیختن جهان مصنوعات فنی و جهان تعاملات اجتماعی پدید می‌آید. مصنوعات فنی تابع قواعد فیزیکی هستند و بر مبنای یافته‌های علوم طبیعی و دانش مهندسی توصیف و طراحی می‌شود و ابعاد انسانی آن با علوم اجتماعی توصیف می‌شود. در چنین سیستم‌هایی کنش انسانی از جهات مختلف بشدت دخیل است. (ورماس، ۱۳۹۰، ۱۵۴–۱۵۵) فضای مجازی و سیستم ترافیک هوایی نمونه‌هایی از سیستم‌های اجتماعی-تکنیکی هستند. کارکرد سیستم اجتماعی-تکنیکی، نه تنها نیازمند مصنوعات فنی است، بلکه کنش انسان‌ها باید با یکدیگر و با مصنوعات فنی هماهنگ باشد. برای این منظور از نهادها و ساختارهای اجتماعی نظیر توافقات، قواعد، سنت‌ها و نظایر آن استفاده می‌شود. (ورماس، ۱۳۹۰: ۱۶۰)

منابع[ویرایش]

  1. Susan Long. Socioanalytic Methods: Discovering the Hidden in Organisations and Social Systems. ISBN 1-78049-132-8.
  2. ابوالقاسم رجبی (۵ خرداد ۱۳۹۴). «مبانی نظری توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات و کاربرد آن در برنامه پنج ساله ششم». مرکز پژوهش‌های مجلس شورای اسلامی.

ورماس، پیتر، مارتین فرنس، ویبو هاوکس و یتر کروس؛ رویکردی در فلسفه تکنولوژی؛ ترجمه مصطفی تقوی و فرخ طاطایی؛ ۱۳۹۱؛ تهران: نشر آمه

جستارهای وابسته[ویرایش]