سیتی حسما محمد علی
لقب افتخاری مالزیایی دکتر تون حسما محمد علی SSM SSDK SPDK DUPN DUNM DA SMK (Kedah) KMN PCK | |
|---|---|
حسمه محمد علي | |
 حسما در ۲۰۱۹ | |
| همسر نخست‌وزیر مالزی | |
| در سمت ۱۰ مه ۲۰۱۸ – ۲۴ فوریه ۲۰۲۰ همسر نخست‌وزیر موقت مالزی: ۲۴ فوریه – ۱ مارس ۲۰۲۰ | |
| پادشاه | |
| نخست‌وزیر | مهاتیر محمد |
| پس از | روسمه منصور |
| پیش از | نورعینی عبدالرحمن |
| در سمت ۱۶ ژوئیه ۱۹۸۱ – ۳۰ اکتبر ۲۰۰۳ | |
| پادشاه |
|
| نخست‌وزیر | مهاتیر محمد |
| پس از | سهیله نوح |
| پیش از | اندون محمود |
| همسر معاون نخست‌وزیر مالزی | |
| در سمت ۵ مارس ۱۹۷۶ – ۱۶ ژوئیه ۱۹۸۱ | |
| معاون نخست‌وزیر | مهاتیر محمد |
| پس از | سهیله نوح |
| پیش از | اینس ماریا رینا |
| اطلاعات شخصی | |
| زاده | حسما بنت محمد علی ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۲۶ کلانگ، سلانگور، ایالات فدرال مالایی |
| درگذشته | ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶ (۱۰۰ سال) کوالا لامپور، مالزی |
| آرامگاه | پوسارا نگاراوان، پوتراجایا، مالزی |
| همسر(ان) | مهاتیر محمد (ا. ۱۹۵۶) |
| فرزندان | ۷ (از جمله مارینا، مخزانی و مخریز) |
| خویشاوندان |
|
| تحصیلات | کالج پزشکی کینگ ادوارد هفتم (کارشناسی پزشکی، کارشناسی جراحی) |
| پیشه | پزشک |
| جایزه‌ها | فهرست جوایز و افتخارات دریافتی توسط سیتی حسما محمد علی |
حسما بنت محمد علی (مالایی: Hasmah binti Mohamad Ali؛ زادهٔ ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۲۶ – درگذشتهٔ ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶)، که بیشتر با نام سیتی حسما محمد علی شناخته می‌شود، پزشک، کارمند دولت و فعال اجتماعی اهل مالزی بود. او همسر مهاتیر محمد، نخست‌وزیر پیشین مالزی، بود و در دو دورهٔ ۱۹۸۱ تا ۲۰۰۳ و ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۰ همسر نخست‌وزیر مالزی بود.
سیتی حسما که در شهر کلانگ متولد شده بود، در سال ۱۹۵۵ با مدرک پزشکی و جراحی از «کالج پزشکی کینگ ادوارد هفتم» فارغ‌التحصیل شد.[۲]
سیتی حسما از نخستین زنان مالایی بود که به حرفهٔ پزشکی روی آورد. او سپس در بخش خدمات بهداشتی دولتی مشغول به کار شد و به یکی از نخستین زنان پزشک در «فدراسیون مالایا» بدل گشت. او در سال ۱۹۵۶ با ماهاتیر ازدواج کرد و آن‌ها صاحب هفت فرزند شدند. حسما در حوزه‌های سلامت مادران و کودکان، بهداشت روستایی، برنامه‌ریزی خانواده، مبارزه با سوءمصرف مواد مخدر و بهبود وضعیت زنان فعالیت کرده است. در مالزی از او با لقب احترام‌آمیز «مادر ملت» یاد شده است.[۳] در دوران نخست‌وزیری ماهاتیر، حسما همواره حامی و مروج بهداشت عمومی، فعالیت‌های رفاهی و آگاهی‌بخشی در زمینه سلامت روان بود.
او در ۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۲۶ به صدسالگی رسید و از مسن‌ترین همسران زندهٔ نخست‌وزیران پیشین مالزی به شمار می‌رود.
سیتی حسما در ۲۸ سپتامبر ۲۰۲۶، در سن ۱۰۰ سالگی درگذشت.[۴]
زندگی و تحصیلات
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسما در ۱۲ ژوئیهٔ ۱۹۲۶ در کلانگ در ایالت سلانگور، در مالایای فدرال، به دنیا آمد. او ششمین فرزند از ده فرزند خانواده‌ای مالایی با تبار مینانگ‌کابائو بود. پدرش، محمد علی، کارمند دولت و مادرش، حاجه سیتی خدیجه بنت احمد، خانه‌دار بود.
چند تن از خواهران و برادران او در سیاست، اقتصاد، ارتش و پزشکی مالزی به مقام‌های مهمی رسیدند. برادر بزرگ‌ترش، اسماعیل محمد علی، دومین رئیس بانک مرکزی مالزی بود. برادر دیگرش، محمد هاشم محمد علی، فرمانده نیروهای دفاعی مالزی شد و احمد رضالی محمد علی نیز مدتی وزیر اعظم ایالت سلانگور بود.
حسما در مدرسهٔ سنت مری در کوالا لامپور تحصیل کرد و سپس وارد کالج پزشکی پادشاه ادوارد هفتم در سنگاپور شد. او از نخستین زنان مالایی بود که در این مرکز پزشکی نام‌نویسی کردند.[۵]
او در سال ۱۹۵۵ مدرک پزشکی گرفت و به خدمات بهداشت دولتی پیوست. حسما از نخستین زنان پزشک مالایی در فدراسیون مالایا بود. او در سال ۱۹۶۶ دوره‌ای در زمینهٔ بهداشت عمومی در دانشگاه میشیگان گذراند.
فعالیت پزشکی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسما در وزارت بهداشت مالزی به چند مقام پیشگامانه دست یافت. در سال ۱۹۶۵ نخستین زنی شد که در بخش سلامت مادران و کودکان به‌عنوان پزشک مسئول فعالیت می‌کرد. او در سال ۱۹۷۴ نیز نخستین زنی بود که به سمت مسئول سلامت مادر و کودک در ایالت کداح منصوب شد.
فعالیت‌های او در کداح بر بهداشت عمومی، واکسیناسیون کودکان، بهبود تغذیه، آموزش مادران و گسترش خدمات پزشکی در مناطق روستایی تمرکز داشت. بر پایهٔ گزارش‌های منتشرشده، میزان مرگ‌ومیر نوزادان در دوران مسئولیت او از ۷۵ مورد در هر هزار تولد به حدود شش مورد کاهش یافت.[۶]
او همچنین مقاله‌هایی دربارهٔ پزشکی خانواده و عوامل اجتماعی و اقتصادی مرتبط با بارداری و فرزندآوری در مالزی نوشت و مدتی در دانشکدهٔ دندان‌پزشکی دانشگاه مالایا تدریس کرد.
همسر نخست‌وزیر
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسما در ۵ اوت ۱۹۵۶ با ماهاتیر محمد ازدواج کرد. آنان هنگام تحصیل پزشکی در سنگاپور با یکدیگر آشنا شده بودند. این زوج هفت فرزند دارند که از میان آنان مارینا ماهاتیر، مختار ماهاتیر و مخریز ماهاتیر به چهره‌هایی شناخته‌شده در رسانه، تجارت و سیاست تبدیل شدند.
پس از نخست‌وزیر شدن ماهاتیر در ژوئیهٔ ۱۹۸۱، حسما تا اکتبر ۲۰۰۳ همسر نخست‌وزیر مالزی بود. او از جایگاه خود برای حمایت از سلامت زنان، تنظیم خانواده، مبارزه با مواد مخدر، سوادآموزی بزرگسالان و حقوق زنان روستایی استفاده کرد.
او ریاست یا سرپرستی سازمان‌هایی چون انجمن راهنمایان دختر مالزی، بنیاد انجمن پزشکی مالزی، انجمن توان‌بخشی کودکان دارای معلولیت و چند نهاد مرتبط با سلامت مادران و کودکان را بر عهده داشت. حسما همچنین از سال ۱۹۹۷ تا ۲۰۱۲ نخستین رئیس افتخاری دانشگاه مالتیمدیا بود.
در سال ۱۹۹۵، او ریاست هیئت مالزی را در چهارمین کنفرانس جهانی زنان سازمان ملل متحد در پکن بر عهده داشت و دربارهٔ برابری، توسعه و صلح سخنرانی کرد. او در سال ۲۰۰۰ نیز هیئتی را برای بررسی پیامدهای تحریم‌های اقتصادی بر زنان و کودکان به عراق هدایت کرد و با طارق عزیز و صدام حسین دیدار داشت.[۷]
ماهاتیـر در سال ۲۰۱۸ بار دیگر نخست‌وزیر شد و حسما تا استعفای او در فوریهٔ ۲۰۲۰ دوباره در جایگاه همسر نخست‌وزیر قرار گرفت.
فعالیت‌های اجتماعی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسما در دهه‌های مختلف در زمینهٔ مبارزه با سوءمصرف مواد مخدر فعالیت کرد. او در سال ۱۹۸۵ به دعوت نانسی ریگان در کنفرانس همسران رهبران جهان دربارهٔ مواد مخدر در واشینگتن دی.سی. شرکت کرد و در سال ۱۹۸۷ نمایندهٔ مالزی در کنفرانس بین‌المللی سوءمصرف و قاچاق مواد مخدر در وین بود.
او همچنین از حامیان پیشرفت اقتصادی زنان روستایی بود. در سال ۱۹۹۲ در نشست همسران رهبران جهان برای پیشرفت اقتصادی زنان روستایی در ژنو شرکت کرد و بعدها مسئولیت‌هایی در کمیتهٔ منطقه‌ای آسیا و اقیانوس آرام این برنامه بر عهده گرفت.
حسما به موضوع سلامت روان نیز توجه داشت و به دعوت روزالین کارتر در کمیته‌ای وابسته به فدراسیون جهانی سلامت روان فعالیت کرد.
زندگی شخصی
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]حسما به موسیقی و نگهداری از گربه‌ها علاقه دارد. او از شانزده‌سالگی نواختن ویولن را آغاز کرد، اما مدتی طولانی آن را کنار گذاشت و بیش از هفتاد سال بعد دوباره به تمرین پرداخت. ویولن او در سال ۲۰۱۸ برای حمایت از کارزار انتخاباتی ائتلاف پاکاتان هاراپان به مبلغ ۳۵ هزار رینگیت فروخته شد.
او در دههٔ هفتاد زندگی‌اش زبان فرانسوی آموخت و در آزمون‌های آن موفق شد. حسما همچنین نواختن ساز چینی ارهو را تجربه کرده است.
در مارس ۲۰۱۹، پس از کشف توده‌ای کوچک در پستان چپ، تحت عمل جراحی و درمان سرطان پستان قرار گرفت. او پس از بهبودی، زنان را به غربالگری زودهنگام و مراجعهٔ سریع برای درمان تشویق کرد.[۸]
حسما در خاطرات خود با عنوان نام من حسما است که در سال ۲۰۱۶ منتشر شد، ماهاتیر را حامی اصلی خود در دوران تحصیل و زندگی توصیف کرد.
نام
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]او در مصاحبه‌ای در اکتبر ۲۰۲۴ توضیح داد که نام اصلی‌اش فقط «حسما» بوده و واژهٔ «سیتی» در دههٔ ۱۹۷۰ هنگام انتصابش به‌عنوان افسر پزشکی به نام او افزوده شده است. حسما از مردم خواست از آن پس او را بدون پیشوند «سیتی» خطاب کنند.[۹]
آثار
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- نام من حسما است، ۲۰۱۶
- سخن‌گفتن از ویرانی جمعی، ۲۰۲۱
منابع
[ویرایش | اشتراک‌گذاری]- ↑ "Dr Siti Hasmah pays tribute to brother Ismail Ali, the first Malaysian Bank Negara governor". Malay Mail. 2018-10-08.
- ↑ "'My name is just Hasmah, not Siti Hasmah'". The Star (in English). 2024-10-27. Retrieved 2026-10-02.
- ↑ "Dr Siti Hasmah named 'Ibu Negara' for contributions to country". Malay Mail (in English). 22 اوت 2019.
- ↑ "Wife of Malaysia's longest-serving PM Mahathir dies aged 100". Reuters (in English). 2026-09-28. Retrieved 2026-09-28.
- ↑ تو, ترنس (20 سپتامبر 2020). "Discover the pioneer life of Tun Dr Siti Hasmah in a new children's book". The Star (in English).
- ↑ "Tun Dr. Siti Hasmah". Prestige Woman (in English). 24 فوریهٔ 2021.
- ↑ اسماعیل, فوزیه; جی, بئاتریس نیتا (13 مهٔ 2019). "I didn't even tell security chief I was going to meet Saddam". New Straits Times (in English).
- ↑ "Siti Hasmah, the breast cancer survivor". Malaysiakini (in English). 15 اکتبر 2019.
- ↑ "My name is just Hasmah, not Siti Hasmah". The Star (in English). 27 اکتبر 2024.