سنگ‌نگاره‌های تیمره

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد


یک نمونه از سنگ‌نگاره‌های تیمره
Teimareh Petroglyphs 13961023 14.jpg
نامیک نمونه از سنگ‌نگاره‌های تیمره
کشور ایران
استانمرکزی، اصفهان
بخشخمین و گلپایگان
اطلاعات ثبتی
تاریخ ثبت ملیبله
اطلاعات بازدید
امکان بازدیدبله

سنگ‌نگاره‌های تیمره، نشان از تاریخ کهن و هنر کهن منطقهٔ تیمره در استان‌های مرکزی و اصفهان است و سیر آثار زندگی انسان طی هزاره‌ها را به نمایش می‌گذارد. مناطق کوهستانی و دره‌های فراوان اطراف خمین و گلپایگان، زیستگاه‌های کهن ایران را به نشان می‌گذارند. تِیمَرِه نام قدیمی منطقه‌ای میان سه استان مرکزی، اصفهان و لرستان ایران است که مهم‌ترین و بیشترین آن‌ها در شهرستان خمین قرار گرفته است. قدمت بعضی از آن‌ها در کوه‌های اطراف گلپایگان و خمین به ۷٬۰۰۰ سال پیش می‌رسد. کهن‌ترین کتیبه‌های خطی ایران، سیر تطورّ خط، هنرهای صخره‌ای کهن تطبیقی، نقاشی‌های کهن گونه‌های جانوری منقرض شده و جاذبه‌های مهیج توریسم ملی و جهانی متعلق به این سرزمین است که در دسترس و بازدید علاقه‌مندان داخلی و خارجی می‌باشند. لازم است ذکر شود که تیمره، سالیانه هزاران بازدیدکنندهٔ داخلی و خارجی دارد.

بیشتر سنگ‌نگاره‌ها، گویای پیام‌ها و رخدادهایی است که طی زندگی برای نگارگران یا دیده‌های آن‌ها بوده‌است. بشر با ابزارهای سادهٔ شکار (سنگ‌های تیز چخماق) و بعد از آن رام کردن حیوانات و ادامهٔ آن، کشاورزی و کاشت گیاهان در سیر زندگی نگارگران، از منظر سنگ نگاره‌های کهن تیمره قابل رصد است.

محتوا و مضمون سنگ‌نگاره‌ها[ویرایش]

در یکی از سنگ‌نگاره‌ها در منطقهٔ تیمره، مردی دست فرزند خود را گرفته و با شکار یک مار به او آموزش می‌دهد. در یکی دیگر از این سنگ‌نگاره‌ها، مردانی سوار بر اسب به شکار قوچ‌ها پرداخته‌اند که نشان می‌دهد این منطقه در دوره‌های مختلف پیش از تاریخ، محل سکونت انسان بوده‌است.

در سنگ‌نگاره‌های جدید، نشانه‌هایی از زبان‌های باستانی دیده می‌شود که بر پایهٔ نمادنگاری و ایده‌نگاری است. همچنین برخی از حروف‌نگاری‌ها در آثار به‌دست‌آمده مشاهده شده‌است که تاکنون کارشناسان معنی آن‌ها را درنیافته‌اند.

این سنگ‌نگاره‌ها از لحاظ قدمت و تنوع نقوش، در دوره‌های تاریخی ایران براستی بی‌نظیر اند و سیر تکاملی خط مانند خط سطری، هندسی، پهلوی، عربی، فارسی و عبری در این سنگ‌نگاره‌ها دیده می‌شود.

کناره‌های رودخانهٔ اناربار نقوش صخره‌ای بسیاری شمارش شده و نقوش مختلفی بر سنگ‌های مزبور جلب نظر می‌کند.

روی سنگ‌نگاره‌ها تیمره تصاویری چون بزکوهی، قوچ کوهی، آهو، انسان (در حالات گوناگون و با ابزارهای متفاوت)، اسب، گرگ، شیر، شتر یک کوهان و دو کوهان، پلنگ، گراز، گوزن (مرال، شوکا، زرد ایرانی)، یوز پلنگ، گور، مار، لاک‌پشت و بسیاری از حیوانات ناشناخته دیگر مشاهده می‌شود که از این میان حدود ۷۵ درصد نقوش به بز کوهی و قوچ اختصاص دارد که نماد سرزندگی، آبادانی و برکت است.

بزرگ‌ترین نقش بر روی سنگ‌نگاره‌ها بزکوهی‌ای است که ۱۱۲ سانتی‌متر ارتفاع و ۹۰ سانتی‌متر عرض دارد.

سنگ‌نوشته‌ها با خطوط تصویری، ایده‌نگار، سطری، ایلامی (هندسی)، پهلوی، کوفی، کلیمی و عربی و خط فارسی، سیر تکاملی خط را نشان می‌دهد.[نیازمند منبع]

سنگ‌نگاره‌ها در جاهای دیگر ایران[ویرایش]

آثار بسیار متنوع و فوق‌العاده جالبی از این هنرها در سرتاسر ایران شناسایی شده‌اند. برای مثال:

استان هرمزگان: بستک و دهتل

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  • فرهادی، مرتضی، موزه‌هایی در باد