پرش به محتوا

سلطنت گجرات

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
سلطنت گجرات  (فارسی)
Gujarāta Saltanata  (گجراتی)
Sultanate of Gujarat
سال ۱۳۹۴–۱۵۷۳
موقعیت
سلطنت گجرات در سال ۱۵۲۵[۱]
پایتختپتان (۱۴۱۱-۱۴۰۷)
احمدآباد (۱۴۸۴-۱۴۱۱, ۱۵۷۳-۱۵۳۵) چمپانیر (۱۵۳۵-۱۴۸۴)
زبان(های) رایجزبان فارسی (رسمی)
گجراتی میانه (زبان میانجی)
دین(ها)
اسلام (رسمی)
هندوئیسم
جین
حکومتپادشاهی مطلقه
مظفریان 
 ۱۴۰۷–۱۴۱۱
مظفرشاه نخست(نخستین)
 ۱۵۶۱–۱۵۷۳, ۱۵۸۴
مظفر شاه سوم (واپسین)
تاریخ 
 اعلام استقلال از سلطنت دهلی
سال ۱۳۹۴
 ضمیمه شده از سوی گورکانیان
۱۵۷۳
واحد پولتاکا
پیشین
پسین
سلطنت دهلی
سلطنت ملوا
گورکانیان
امروز بخشی ازهند

سلطان‌نشین گجرات یا سلطنت گجرات (به انگلیسی: Sultanate of Gujarat) (به گجراتی: Gujarāta Saltanata، ગુજરાત સલ્તનત) پادشاهی اسلامی هندوستان در پایان قرون وسطی در غرب هند بود که بیشتر در ایالت کنونی گجرات قرار داشت. این پادشاهی در سال ۱۳۹۴ میلادی هنگامی که مظفر شاه یکم، فرماندار گجرات، از سلطنت دهلی (دودمان تغلق) اعلام استقلال کرد، پایه‌گذاری شد.[۲]

پیشینه

[ویرایش]

آغاز حکومت

سلطنت گجرات در سال ۱۳۹۴ میلادی زمانی شکل گرفت که ظفر خان, فرماندار گجرات از سوی سلطنت دهلی، پس از تضعیف حکومت دهلی اقدام به استقلال کرد و خود را سلطان اعلام نمود. او بعدها به عنوان مظفر شاه اول شناخته شد.

اوایل حکمرانی و احمد شاه اول

پسرزادهٔ مظفر شاه اول، احمد شاه اول، پس از به تخت نشستن، پایتخت را در سال ۱۴۱۱ به شهر احمدآباد منتقل کرد و آن را به‌عنوان مرکز حکومت برگزید. در دوران او حکومت گسترش یافت و شهر احمدآباد به مرکز سیاسی، اقتصادی و فرهنگی تبدیل شد.

توسعه و دوران طلایی

[ویرایش]

در دورهٔ سلطنت محمد شاه دوم فرمانروایان راجب بسیاری از قبایل راجپوت مقاومت‌گر تابع حکومت کردند. در دوران «محمود بیگادا» قلمرو حکومت به اوج شکوفایی رسید و او توانست بسیاری از قبایل راجپوت منطقه را تحت کنترل خود درآورد و قدرت منطقه را گسترش دهد.

نبرد با پرتغال و تضعیف قدرت

[ویرایش]

در سال ۱۵۰۹ میلادی پرتغال بندر دیو را از سلطنت گجرات گرفت. نبرد دیو یکی از مهم‌ترین نبردها در رقابت با نیروی دریایی پرتغال بود که تأثیر زیادی بر توازن قدرت در اقیانوس هند داشت.

حملات مغول

[ویرایش]

در سال ۱۵۳۵ امپراتور مغول «همایون» به گجرات حمله کرد و آن را به‌طور موقت تحت تصرف گرفت؛ در همین دوره شهرهای بمبئی، بَسین و دَمان به مستعمرات پرتغال تبدیل شدند. پس از آن، بهادر شاه در جریان مذاکرات با پرتغال در سال ۱۵۳۷ کشته شد.

پایان سلطنت

[ویرایش]

در سال ۱۵۷۳ میلادی امپراتور مغول «اکبر» سلطنت گجرات را به‌طور کامل به امپراتوری مغول ملحق کرد و این حکومت پایان یافت. آخرین پادشاه، «مظفر شاه سوم» به آگرا برده شد و در اسارت قرار گرفت. او در سال ۱۵۸۳ از زندان گریخت و برای مدت کوتاهی توانست دوباره حکومت را در اختیار بگیرد، اما سرانجام توسط وزیر اکبر، «عبدالرحیم خان‌-ای‌خانان»، شکست خورد.

سلاطین

[ویرایش]

فهرست تعدادی از مهم‌ترین سلاطین سلطنت گجرات:

  • مظفر شاه اول (بنیان‌گذار)
  • احمد شاه اول
  • محمد شاه دوم
  • احمد شاه دوم
  • داود شاه
  • محمود بیگادا
  • مظفر شاه دوم
  • سکندر شاه
  • بهادر شاه
  • میرّن محمد شاه اول
  • محمود شاه سوم
  • احمد شاه سوم
  • مظفر شاه سوم

قدرت نظامی و توپخانه

[ویرایش]

سلطنت گجرات یکی از نخستین حکومت‌ها در شبه‌قارهٔ هند بود که به‌طور گسترده از سلاح‌های باروتی و توپخانه استفاده کرد و در توسعهٔ نظامی خود از این فناوری بهره گرفت.

اهمیت

[ویرایش]

سلطنت گجرات نه تنها به‌عنوان یک قدرت سیاسی و نظامی منطقه‌ای مطرح بود، بلکه مرکز تجارت و فرهنگ نیز به‌شمار می‌رفت. موقعیت جغرافیایی این سلطنت در کنار سواحل غرب هند و بنادر مهم مانند سورات و کامبای باعث شد تا این حکومت نقش مهمی در تجارت دریایی و ارتباطات میان آسیا، خاورمیانه و اروپا ایفا کند.

منابع

[ویرایش]
  1. For a map of their territory, under "Ahmad Shahis" see: Schwartzberg, Joseph E. (1978). A Historical atlas of South Asia. Chicago: University of Chicago Press. p. 147, map XIV.4 (f). ISBN 0-226-74221-0.
  2. Dhir, Krishna S. (2022-01-01). Urdu: A Multidisciplinary Analysis (به انگلیسی). Motilal Banarsidass. p. 498. ISBN 978-81-208-4301-1.

پیوند به بیرون

[ویرایش]