سلیم یکم

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سلطان سلیم یکم)
پرش به: ناوبری، جستجو
Osmanli-nisani.svg   
غازی یاوُز سلطان سلیم خان اول
سلیم ظالم
سلیم شاه
سلطان امپراتوری عثمانی
خادم الحرمین الشریفین
خلیفهٔ مسلمین
پادشاه
فاتح مصر
نگاره‌ای از سلطان سلیم یکم
Tughra of Padishah Yavuz Sultan Selim.png
سلطنت ۲۶ مه ۱۵۱۲ - ۲۱/۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰
نام کامل سلیم یکم
زادهٔ ۱۰ اکتبر ۱۴۷۰
زادگاه آماسیه
درگذشتهٔ ۲۱/۲۲ سپتامبر ۱۵۲۰
مکان مرگ استان تکیرداغ، چورلو
مدفون در مسجد یاووز سلیم، فاتح، قسطنطنیه( استانبول کنونی)
سلف بایزید دوم
خلف سلیمان یکم
کنیز عایشه حفصه سلطان
عایشه خاتون
خاندان سلطنتی خاندان عثمانی
خاندان دودمان عثمانی
پدر بایزید دوم
والده سلطان گلبهار خاتون
فرزندان سلیمان یکم
شاهزاده اورهان
شاهزاده موسی
خدیجه سلطان
بیهان سلطان
شاه سلطان

سلطان سلیم یکم (زادهٔ ۱۴۶۵ ـ درگذشتهٔ ۱۵۲۰)؛ پس از کشتن ولیعهد و برادر دیگرش، پدر بیمار خود بایزید دوم را به‌دنبال کودتایی از سلطنت خلع کرد و خود در سال ۹۱۸ ه‍.ق. (۱۵۱۲ میلادی) به‌جای وی سلطان امپراتوری عثمانی شد. او در میان پنج برادر خود از همه جوان‌تر بود. سلطان سلیم تا سال ۱۵۲۰ میلادی فقط هشت سال سلطنت کرد. او مردی جسور، خونریز و مستبد بود. تاریخ‌نگاران ترک او را «یاووز (یاوُز)» یعنی بُرنده و قاطع و ثابت‌قدم لقب داده‌اند. اروپاییان او را "سهمناک" خوانده‌اند.

او در مدت سلطنت کوتاه خود، بدون اعلان جنگ و با یورش سازمان‌یافته، به ایران، که در آن زمان پادشاهش شاه اسماعیل صفوی بود، حمله کرد واو را در جنگ چالدران به‌سبب استفاده از کثرت نیرو و توپخانه شکست داد که نتیجهٔ آن، الحاق بخش بزرگی از عراق، کردستان و نیز دیاربکر به سرزمین امپراتوری عثمانی بود، و پس از آن، به‌دلیل علاقه و توجهی که به کشورگشایی در قلب اروپا داشت، از ادامهٔ تصرف ایران صرف‌نظر کرد. شایان ذکر است که مطابق شواهد تاریخی، وی علاقه و ارادت خاصی به ایران داشته و آن سرزمین را مقدس می‌پنداشته و هنگام مخاطب قرار دادن سربازان خود، از آنان می‌خواهد که آهسته قدم بردارند، زیرا ایران سرزمین بزرگان است. در آغاز سلطنت سلیم، وسعت امپراتوری عثمانی ۲٫۳۷۵٫۰۰۰ کیلومتر مربع بود، اما بعد از هشت سال سلطنت وی، این وسعت به ۶٫۵۵۷٫۰۰۰ کیلومتر مربع رسید.

توجه به فرهنگ و ادب[ویرایش]

سلیم، با همهٔ سنگدلی‌اش، از دانش و ادب بی‌بهره نبود و از تشویق شاعران فارسی‌گوی دریغ نمی‌کرد. خود به فارسی شعر می‌سرود و "سلیم" یا "سلیمی" تخلص می‌کرد. دیوانی مشتمل بر دوهراز بیت فارسی دارد، اما گویا تنها یک بیت شعر به ترکی از او بر جای مانده‌است.[۱] وی علمای دینی و اهل فضل و ادب را گرامی می‌داشت و در مذهب تسنن سخت‌گیر و زودکُش بود.

سلیم، به تاریخ نیز علاقه‌مند بود و به‌رغم سنگ‌دلی، به مصاحبت با عالمان علاقه داشت، به آنان احترام فراوان می‌گذاشت و بسیاری از آنان را به مسئولیت‌های مهم می‌گماشت. وی شاعران و نویسندگان را همراه خود به میدان‌های نبرد می‌برد تا شرح صحنه‌های جنگ را بنویسند یا به نظم درآورند و اشعاری بسرایند تا اخبار و رویدادها را در آن بگنجانند و برای نسل بعد به یادگار بگذارند.

جنگ با صفویان[ویرایش]

سلطان سلیم یکم که شیعیان را کافر می‌دانست و خود را نیز خلیفه تمامی مسلمانان جهان می‌خواند به قصد اشغال کامل ایران با لشکری عظیم به این کشور لشکرکشی کرد. شاه اسماعیل به قصد دفع حمله عثمانیان که پس از فتح دیاربکر مستقیم راه تبریز را در پیش گرفته بودند با جمع‌آوری حدود ۵۰ هزار سرباز در مقابل ۲۰۰ هزار سپاه عثمانی به غرب لشکر کشید و به رغم کمبود نیرو و استفاده سپاه مهاجم از توپخانه در نبرد چالدران (۸۹۳ ه‍.ق.) آن چنان دلیرانه فرماندهی کرد و خود در میدان نبرد جنگید که به‌رغم شکست خوردن، نبرد او در زمره نبردهای بزرگ تاریخ و از افتخارات ایرانیان محسوب می‌شود.

در این جنگ ۴۹۰۰۰ سرباز ایرانی که تنها از سلاح‌های سرد مانند شمشیر و نیزه استفاده می‌کردند در برابر سپاه دویست هزار نفری عثمانی که مجهز به توپ و تفنگ بود به سختی ایستادگی کرد ترکان عثمانی در این جنگ قسمت بزرگی از آذربایجان را به اشغال خود در آورند. اشغال بخش‌هایی از آذربایجان توسط عثمانی تا زمان شاه عباس اول ادامه داشت.[۲]

فرزندان[ویرایش]

پسران[ویرایش]

  • سلیمان یکم (عایشه حفصه سلطان)
  • شاهزاده اورهان، او در سنین جوانی فوت کرد.
  • شاهزاده موسی، او در سنین جوانی فوت کرد.
  • شاهزاده کُرکوت، او در سنین جوانی فوت کرد.
  • شاهزاده اُوِیس

دختران[ویرایش]

  • بیهان سلطان (عایشه خاتون)
  • خدیجه سلطان (عایشه حفصه سلطان)
  • فاطمه سلطان (عایشه حفصه سلطان)
  • شاه سلطان (عایشه خاتون)
  • خاتون سلطان
  • شاهزاده سلطان
  • گوهرخان سلطان
  • حافظه سلطان (عایشه خاتون)
  • حفصه سلطان (عایشه حفصه سلطان)

نگارخانه[ویرایش]

پانویس[ویرایش]

منابع[ویرایش]