سقوط اصفهان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
جنگ افغان‌ها و صفویان
Isfahan to the south side
نمای جنوبی اصفهان
تاریخ۸ مارس تا ۲۳ اکتبر ۱۷۲۲ میلادی
مکاناصفهان
نتیجه

پیروزی افغان‌ها

  • سقوط پایتخت صفوی
  • محمود افغان خود را شاه نامید.
طرفین درگیر
هوتکیان صفویان
فرماندهان و رهبران
محمود هوتکی شاه سلطان حسین (اسیر)
قوا
۲۰٬۰۰۰–۴۰٬۰۰۰ ناشناخته
تلفات
کم حداقل ۸۰٬۰۰۰ غیرنظامی

محاصره اصفهان محاصره شش‌ماهه این شهر توسط سپاه هوتکیان به رهبری محمود هوتکی بود که از مارس تا اکتبر ۱۷۲۲ میلادی ادامه یافت و منجر به سقوط شهر شد.

پس از یورش افغان‌ها و پیروزی در نبرد گلون‌آباد، سپاهیان افغان به رهبری محمود هوتکی پیشروی خود را به سمت اصفهان، پایتخت ایران صفوی آغاز کردند. به فرمان شاه سلطان حسین سپاهی گردآوری شد ولی این سپاه با فرماندهی محمدقلی خان اعتمادالدوله، نتواست از پیشروی دشمن جلوگیری کند و راه برای محاصرهٔ اصفهان باز شد.

محاصره[ویرایش]

افغانان که تعداشان کمتر از آن بود که خطر حمله به شهر را بپذیرند، به محاصرهٔ آن خشنود بودند. در داخل شهر، شاه در دست گروهی خیانتکار از سازشکاران قرار داشت. سپاهیان والی لرستان، علیمردان خان، به نقطه‌ای به فاصلهٔ فقط ۶۴ کیلومتری در شمال غرب اصفهان رسیدند و درخواست کردند شاه سلطان حسین به نفع برادرش عباس کناره‌گیری کند. شاه این درخواست را رد کرد، اما پسر سومش طهماسب که همچون پدر ضعیف و نالایق بود، از میان خطوط افغانان عبور داده شد؛ لیکن طهماسب به جای الحاق نیروهایش به علیمردان خان به قزوین رفت و خود را شاه طهماسب دوم خواند و جز این نیز کار دیگری نکرد.

در پایتخت قحطی سختی حکمفرما شده بود؛ مردم گربه، سگ، موش و حتی گوشت انسان می‌خوردند؛ هزاران جسد در حال فساد خیابان‌ها را سد کرده بود. سرانجام در ۱۲ اکتبر ۱۷۲۲ /۱۲ محرم ۱۱۳۵ پس از شش ماه محاصره، شاه سلطان حسین شهر را بدون قید و شرط تسلیم محمود کرد. گفته شده که طی محاصرهٔ شهر حداقل ۸۰٬۰۰۰ تن از گرسنگی و بیماری از میان رفتند. محمود در ۲۵ اکتبر/۲۵ محرم ۱۱۳۵ یه کمک محمدخان بلوچ وارد اصفهان شد و بر تخت نشست. مدت بیش از نیم قرن بود که بنیادهای سیاسی، نظامی و اجتماعی دولت صفویه بی‌وقفه در حال فرسایش بود؛ سرنگونی آن، هنگامی که فرا رسید، که تنها به ضربهٔ مختصر نزدیک به ۲۰٬۰۰۰ افغان احتیاج داشت.[۱]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. راجر سیوری. ایران عصر صفوی. ترجمهٔ کامبیز عزیزی. نشر مرکز.