سقطرا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

مختصات: ۱۲°۳۰′۳۶″ شمالی ۵۳°۵۵′۱۲″ شرقی / ۱۲٫۵۱۰۰۰°شمالی ۵۳٫۹۲۰۰۰°شرقی / 12.51000; 53.92000

سقطرا
نام محلی: سُقُطْرَی
نگارهٔ ماهواره‌ای از جزیرهٔ اصلی سقطرا
جغرافیا
مجمع‌الجزایر Socotra islands
مجموع جزیره‌ها ۴
مساحت ۳٬۷۹۶ کیلومتر مربع (۱٬۴۶۵٫۶ مایل مربع)
طول ۱۳۲ کیلومتر (۸۲ مایل)
عرض ۵۰ کیلومتر (۳۱ مایل)
بلندترین نقطه ۱۵۰۳
کشور
استان حضرموت
اطلاعات جمعیتی
جمعیت ۴۲٬۸۴۲ (از ۲۰۰۴)
تراکم ۱۱٫۳ /کیلومتر مربع (۲۹٫۳ /مایل مربع)

جزایر سُقُطرا یا سُقُطریٰ (به عربی: سقطری) مجمع‌الجزایری است که در باختر اقیانوس هند، میان دو قارهٔ آسیا و آفریقا و در دهانهٔ خلیج عدن قرار دارد. این جزایر از آن کشور یمن است.

نام[ویرایش]

بر پایه رهنامه دریای اریتره نام ریشه یونانی ندارد ولی ممکن است از نام سوکوترا از واژهٔ سانسکریتی دویپا ساخادراوا (dvipa sakhadrava) به معنای جزیرهٔ شادکامی گرفته شده باشد.[۱] گمانه دیگر آن است که از زبان عربی و واژه سوق به معنی بازار و قوطرا به معنی شیره کندر آمده باشد.[۲]

تاریخ[ویرایش]

جزایر سقطرا در دوران باستان دیوسکوریدس Dioscorides نامیده می‌شد و برای یونانیان، مصریان و رومیان شناخته شده بود. در انجیل نیز نام این جزایر آورده شده‌است. مردمان جزیره مدت‌ها پیرو آیین مسیحیت نسطوری بودند که در سدهٔ شانزدهم به کیش اسلام گرویدند.

در قدیم مسافران سرزمین‌های آفریقایی از راه جزیره سقطرا عبور می‌کردند و بیشتر مردمان آن مسیحیان عرب بودند. آنچه آنها را به سکونت در این جزیره جذب می‌کرد ماده‌ای به نام صَبـِر و خون سیاوشان بود. این ماده، صمغ درختی بود که جز در این جزیره در جای دیگر نمی‌رویید. حتی ارسطو در نامه‌ای که به اسکندر مقدونی در هنگام ورود به شام فرستاد، توصیه کرد که گروهی از یونانیان را برای به دست آوردن خون سیاوشان برای داروی مسهل استفاده می‌شود در این جزیره سکونت دهد. هنگامی که اسکندر به این جزیره رسید تعدادی از یونانیان شهر استاگیرا (شهر ارسطو) را با کشتی‌هایی که به دریای قُلزُم روانه کرد در این جزیره سکنی داد.

در زمان چیرگی روم بر مصر و دریای سرخ، شمار زیادی از رومیان در این جزیره ساکن شدند و بر قبایل بربر، یونانیان دوره اسکندر، عرب‌های نصرانی پیروز شدند. آنها در این جزیره عنبر و صبر سقطری فراوان به دست می‌آوردند و به روم صادر می‌کردند. رومیان تا دوره اسلامی هنوز در این جزیره به بهره‌برداری این مواد مشغول بودند و بازرگانی این کالاها در دست آنها بود.[۳]

سقطرا
Socotra dragon tree.JPG
اطلاعات اثر
مکان یمن یمن
نوع طبیعی
معیار ثبت x
شمارهٔ ثبت 1263
منطقه آسیا و اقیانوس آرام
تاریخچه
تاریخچهٔ ثبت ۲۰۰۸ (طی نشست نامشخص)
منطقهٔ بر پایهٔ دسته‌بندی یونسکو

آلبوکرک دریاسالار پرتغالی این جزایر را در سال ۱۵۰۷ گشود، اما در سال ۱۵۱۱، سلطان مَهره این جزایر را از فرمان پرتغال خارج ساخت. در سال ۱۸۸۶ جزایر سُقُطرا به بریتانیا تعلق گرفت.

بریتانیا از این جزیره به عنوان یک پایگاه دریایی استفاده می‌کرد؛ که پس از استقلال دولت یمن جنوبی به این کشور واگذار شد.

جغرافیا[ویرایش]

مجمع‌الجزایر سقطرا، در برگیرندهٔ جزیره‌های مرجانی سقطرا، عبدالکوری، سمهه، درسه و چندین جزیرهٔ کوچک‌تر است، که روی هم رفته ۳٬۶۲۵ کیلومتر مربع پهناوری دارند. فاصلهٔ این جزایر تا کرانه‌های خاک اصلی یمن ۳۴۰ کیلومتر و تا کرانه‌های کشور سومالی ۲۵۰ کیلومتر می‌باشد. دو جزیرهٔ سمهه و درسه به جزایر برادر (الإخوان) نیز نامی هستند.

اقلیم و آب و هوا[ویرایش]

میزان بارندگی ناچیز است، به همین سبب کشاورزی به سختی انجام می‌گیرد.

بوم‌شناسی[ویرایش]

درخت خون اژدها که بومی سقطرا است.

جزایر سقطرا، زیست‌بومی بسته‌است، به همین دلیل گونه‌های جانوری و گیاهی منحصر به فردی دارد. نزدیک به یک سوم جانداران این جزایر، تنها در همان‌جا یافت می‌شوند. گونه‌ای درخت که به خون اژدها نامی است، در این منطقه فراوان دیده می‌شود.

مردم[ویرایش]

نزدیک به ۴۳٬۰۰۰ نفر (برآورد سال ۲۰۰۴) در این جزایر زندگی می‌کنند که بیشتر سامی‌تبار هستند. ایشان به زبان عربی و به گویش سقطری سخن می‌گویند که به برخی از گویش‌های رایج در یمن نزدیک است.

پانویس[ویرایش]

  1. Huntingford, George Wynn Brereton (1980). The Periplus of the Erythraean Sea. Hakluyt Society. p. 103. ISBN 0-904180-05-0. 
  2. "Socotra history". DBT Socotra Adventure Tour. 
  3. محمودآبادی، اصغر و دهقان، معصومه: تجارت یمن پیش از ظهور اسلام. فصلنامه تاریخ اسلام. سال سیزدهم، شماره سوم، پاییز ۱۳۹۱, شماره مسلسل ۵۱. ص۴۷.

منابع[ویرایش]