پرش به محتوا

سره‌گرایی زبانی در انگلیسی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
بخشی از مجموعه‌ای دربارهٔ
زبان انگلیسی
ویژگی‌ها
جنبه‌های اجتماعی
گویش‌ها الگو:Normal

پاک‌گرایی زبانی (انگلیسی: Lingual Purism) روند تاریخی زبان‌ها برای دست‌نخورده نگاه داشتن ساختار واژگانی و خانواده‌های واژگانی خود در برابر نفوذهای بیگانه است که یکپارچگی و یا زیبایی‌شناختی زبان را تضعیف می‌کنند. در تاریخ، پاک‌گرایی زبانی در انگلیسی واکنشی به شمار فراوان وام‌واژه‌ها در زبان انگلیسی از زبان‌های دیگر، به‌ویژه فرانسوی باستان از زمان فتح نورماندی در انگلستان بوده است؛ و بخشی از واژگان و دستور بومی انگلیسی با ویژگی‌های برخاسته از لاتین و یونانی جایگزین شد.[۱] تلاش‌ها برای کنار زدن یا سنجشِ کنار زدنِ واژه‌های بیگانه در انگلیسی را اغلب با نام انگلیش (Anglish) می‌شناسند؛ اصطلاحی که نویسنده و طنزپرداز پاول جنینگز در سال ۱۹۶۶ ساخت.[۲] پاک‌گرایی زبانی در انگلیسی در شکل‌های گوناگون از زمان مناقشهٔ واژه‌های مرکبدان در دوران نوین آغازین ادامه داشته است. در ساده‌ترین گونه، پاک‌گرایی توصیه می‌کند از واژه‌های بومی به جای وام‌واژه‌ها استفاده شود. در گونه‌های سخت‌گیرانه‌تر، واژه‌های تازه از ریشه‌های ژرمنی ساخته می‌شوند (مانند wordstock به جای vocabulary) یا از دوره‌های کهن‌تر انگلیسی زنده می‌شوند (مانند shrithe به جای proceed). از میان پاک‌گرایان برجستهٔ انگلیسی آغازین نوین می‌توان به جان چیک،[۳] توماس ویلسون،[۴] رالف لیور،[۵] ریچارد رولندز،[۶] و ناتانیل فرفکس[۷] اشاره کرد. در روزگار نوین نیز ویلیام بارنز،[۱] چارلز دیکنز،[۸] جرارد منلی هاپکینز،[۹] الیاس مولی،[۱۰] پرسی گرینجر،[۱۱] و جورج اورول[۱۲] از چهره‌های برجسته به‌شمار می‌آیند.

تاریخ

[ویرایش]

انگلیسی میانه

[ویرایش]
همچنین ببینید: Middle English creole hypothesis

واژگان انگلیسی پس از فتح نورماندی جای خود را به وام‌واژه‌های انگلو-نورمان داد؛ چراکه انگلیسی جایگاه خود را به‌عنوان زبانِ پرستیژ از دست داد. انگلو-نورمان در مدارس به کار می‌رفت و بر ادبیات، اشراف و زندگیِ بالادست چیره شد و همین باعث شد انبوهی از وام‌واژه‌های فرانسوی طی چند سده وارد انگلیسی شود — انگلیسی تازه در سال ۱۳۶۲ دوباره به دادگاه‌های حقوقی بازگشت و در سدهٔ بعد به حکومت.[۱۳] با این حال، برخی نوشته‌های انگلیسی میانه آغازین به پاک‌گرایی زبانی روی آوردند و آگاهانه از نفوذ بیش از حد انگلو-نورمان پرهیز کردند. «بروتِ» لایامون که در اواخر سدهٔ ۱۲ یا اوایل سدهٔ ۱۳ نوشته شد، چندین ویژگی از سبک شعری انگلیسی باستان را زنده کرد و بیشتر واژگانش از ریشهٔ آنگلوساکسون بود.[۱۴] اثر Ancrene Wisse از همان دوران، وام‌واژه‌های فرانسوی و نورس باستان را می‌پذیرفت ولی نگارش و نحوِ محافظه‌کارانه را نگه می‌داشت تا به سنت انگلیسی باستان وفادار بماند.[۱۵] اثر Ayenbite of Inwyt، ترجمه‌ای کنتیش از رساله‌ای اخلاقی به فرانسوی (نوشتهٔ حدود یک سده پیش‌تر) بود که به‌جای وام‌گیری از فرانسه از برگردانِ دستوری/واژگانی استفاده می‌کرد.[۱۶]

انگلیسی نوین آغازین

[ویرایش]

جدال بر سر واژه‌های مرکبدان — یعنی وام‌واژه‌های بیگانه‌ای که بی‌نیاز و غیرضروری پنداشته می‌شدند — در سده‌های شانزدهم و هفدهم ادامه داشت. از یک‌سو، کسانی مانند توماس الیوت که نوساخته‌پرداز بود، برای «افزایشِ ضروری» زبان انگلیسی به‌طور گسترده از زبان‌های بیگانه وام می‌گرفت.[۱۷] در برابر او، پاک‌گرایانی چون جان چیک با این وام‌گیری‌ها مخالفت می‌کردند و خواستار حفظ انگلیسی «بی‌آمیزه و بی‌گزند» بودند.[۱۸] توماس ویلسون، هم‌روزگار چیک، نیز وام‌گیری از زبان‌های بیگانه را نکوهش می‌کرد و آن را گونه‌ای از «انگلیسی بیگانه‌نما» می‌خواند.[۴]

انگلیسی نوین

[ویرایش]
ویلیام بارنز، شاعر سدهٔ نوزدهم و پاک‌گرای زبانی

با ورود انبوهی از واژه‌های صنعتی و علمی تازه از یونانی و لاتین، پاک‌گرایی زبانی در سدهٔ نوزدهم دوباره رونق گرفت.[۱۹] رئیس‌جمهور آمریکا توماس جفرسون در نامه‌ای در سال ۱۸۲۵ یادآور شد که «در انگلستان ذوقی تازه برای بازگرداندن لهجهٔ آنگلوساکسون در حال جان گرفتن است».[۲۰] ویلیام بارنز، شاعر، کشیش و زبان‌شناس اهل دورست، چندین واژهٔ تازه ساخت تا «سخنِ نیرومندِ آنگلوساکسون کهن» را ترویج دهد؛ از جمله: speechcraft (هنرِ سخن) به جای grammar (دستور زبان) birdlore (دانش پرندگان) به جای ornithology (پرنده‌شناسی) bendsome (خم‌شونده) به جای flexible (انعطاف‌پذیر).[۲۱] شاعر جرارد منلی هاپکینز در نامه‌ای در سال ۱۸۸۲ به رابرت بریجز از «ناامیدیِ کامل» نسبت به پاک‌گرایی بارنز گفت، اما همچنان در پشتیبانی از آن نوشت و باور داشت که «هیچ زیبایی‌ای در زبان نمی‌تواند جای نبودِ پاکی را پر کند».[۹][۲۲] چارلز دیکنز نیز در همین دوره بر اهمیت عناصر ژرمنیِ انگلیسی پافشاری کرد و هشدار داد که نویسنده نباید برای واژه‌های تازه «به خارج نگاه کند».[۸] قاعدهٔ پنجم واژگان در کتاب The King's English (منتشرشده در ۱۹۱۷) پیشنهاد می‌کرد که نویسندگان باید «واژهٔ ساکسونی را به واژهٔ رومی ترجیح دهند».[۸] جورج اورول در جستار خود در سال ۱۹۴۶ با نام Politics and the English Language، کاربرد فراوان واژه‌های «بیگانه» در انگلیسی را نکوهش کرد.[۱۲] آهنگساز پرسی گرینجر، هم‌روزگار اورول، گونه‌ای از «انگلیسی چشم‌آبی» را پدید آورد که آن را زبانی خالص می‌پنداشت و ترجیح می‌داد به جای واژه‌های سنتی ایتالیایی در موسیقی، از واژه‌های انگلیسی بهره بگیرد.[۱۱] یک سال پس از مرگ گرینجر، زبان‌شناس لی هولندر در ترجمهٔ ۱۹۶۲ خود از رمان ادای مظلوم — مجموعه‌ای از سروده‌های نورس باستان — تأکید کرد که «باید تا بیشترین حد از مواد ژرمنی بهره برد ... زیرا طعم و مزهٔ سخن بومی و خودی هنوز در آن زنده است».[۲۳] پاول جنینگز در مجموعه‌ای سه‌قسمتی در مجله‌ی پانچ به مناسبت ۹۰۰مین سالگرد فتح نورماندی، اصطلاح «انگلیش» (Anglish) را ابداع کرد.[۲] مقاله‌های او با نام «۱۰۶۶ و سراسر ساکسون» در ژوئن ۱۹۶۶ منتشر شد؛ در آن جنینگز انگلستانی را تصور می‌کرد که در آن فتح نورماندی شکست خورده و بخش‌هایی از انگلیسیِ پاک‌گرایانه آورده بود؛ او «سری به ویلیام بارنز» زد و او را الهام‌بخش دانست.[۲۴] در ۱۹۸۹، نویسندهٔ علمی‌–تخیلی پول اندرسون متنی در بارهٔ نظریهٔ اتمی با عنوان Uncleftish Beholding منتشر کرد که تقریباً به‌طور کامل از واژه‌های ریشه‌دار ژرمنی ساخته شده بود. در ۱۹۹۷، داگلاس هافستاتر با شوخی آن سبک را «اندر-ساکسون» (Ander-Saxon) نامید.[۲۵] کتاب How We'd Talk if the English had Won in 1066 نوشتهٔ دیوید کاولی (انتشار نخست: سپتامبر ۲۰۰۹) واژه‌های انگلیسی باستان را به املای امروزین به‌روز کرده و برای جذب خوانندگان عام آن‌ها را در پنج سطح (از «آسان» تا «شگفت و غریب») دسته‌بندی کرده است و نمونه‌های کاربردی بسیار با تصویر و آزمون آورده است.[۲۶] رمان بیداری (۲۰۱۴) اثر پاول کینگزنورت در آمیزه‌ای از انگلیسی باستان و انگلیسی نوین نوشته شده تا فضای سال ۱۰۶۶ را بازتاب دهد.[۲۷] رمان هجوآمیز Outlaws (۲۰۱۷) اثر ادموند فرفکس نیز در گونه‌ای «ساخته‌شده» از انگلیسی نوشته شده که تقریباً منحصراً از واژه‌های ریشه‌دار ژرمنی تشکیل شده است.[۲۸] از ژانویهٔ ۲۰۲۱ نیز یک خبرنامهٔ اینترنتی با نام The Anglish Times رویدادهای روز را بدون بهره‌گیری از وام‌واژه‌های غیرژرمنی منتشر می‌کند.[۲۹]

جستارهای وابسته

[ویرایش]

پیوندهای بیرونی

[ویرایش]

منابع

[ویرایش]
  1. ↑ ۱٫۰ ۱٫۱ R.L.G. (28 January 2014). "Johnson: What might have been". The Economist. Retrieved 31 July 2020.
  2. ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ Bidwell, Lili (25 March 2017). "Anglish: A Brexiteer's lingua franca?". The Cambridge Student. Retrieved 25 January 2021.
  3. ↑ Encyclopædia Britannica. "Sir John Cheke". Retrieved 25 January 2021.
  4. ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ Rhode Island College. "Texts from the Inkhorn Debate, c. 1560–1640". Retrieved 25 January 2021.
  5. ↑ Sgarbi, Marco (2013). "Ralph Lever's Art of Reason, Rightly Termed Witcraft (1573)". Bruniana & Campanelliana. 19 (1): 149–163. JSTOR 24338444. Retrieved 25 January 2021.
  6. ↑ Morsbach, Lorenz (1910). Studien zur englischen Philologie. Halle a.S., Max Niemeyer. p. 123.
  7. ↑ Oxford Dictionary of National Biography (2004). "Fairfax, Nathaniel". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press. doi:10.1093/ref:odnb/9088. ISBN 978-0-19-861412-8. Retrieved 25 January 2021. (Subscription or UK public library membership required.)
  8. ↑ ۸٫۰ ۸٫۱ ۸٫۲ Lynne, Murphy (2018). The Prodigal Tongue. Penguin Books. ISBN 978-1524704889.
  9. ↑ ۹٫۰ ۹٫۱ Roper, Jonathan (April 2012). "English Purisms". Victoriographies. Edinburgh University Press. 2 (1): 44–59. doi:10.3366/vic.2012.0059. Retrieved 25 January 2021.
  10. ↑ Molee, Elias (1890). Pure Saxon English, Or, Americans to the Front. Rand McNally.
  11. ↑ ۱۱٫۰ ۱۱٫۱ Gillies, M. (2019). "Percy Grainger: How American was He?". Nineteenth-Century Music Review. Cambridge University Press. 16 (1): 9–26. doi:10.1017/S1479409817000568. S2CID 187266648. Retrieved 25 January 2021.
  12. ↑ ۱۲٫۰ ۱۲٫۱ Poole, Steven (2013-01-17). "My problem with George Orwell". The Guardian. Retrieved 2021-01-08.
  13. ↑ Kay, Christian; Allan, Kathryn (2015). "A brief history of the English lexicon". English Historical Semantics. Edinburgh University Press. pp. 6–24. ISBN 978-0748644773.
  14. ↑ Ackerman, Robert W. (1966) Backgrounds to Medieval English Literature. 1st. New York: Random House, Inc.
  15. ↑ Tolkien, J.R.R. (1929). "Ancrene Wisse and Hali Meiðhad". Essays and Studies by Members of the English Association. 14: 104–126.
  16. ↑ Herman, Louis Jay (8 January 1989). "Remorse From Dan Michel to James Joyce". The New York Times. Retrieved 25 January 2021.
  17. ↑ Vos, Alvin (October 1976). "Humanistic Standards of Diction in the Inkhorn Controversy". Studies in Philology. University of North Carolina Press. 73 (4): 376–396. JSTOR 4173916. Retrieved 25 January 2021.
  18. ↑ Simkin, John (September 1997). "John Cheke". Spartacus Educational. Retrieved 25 January 2021.
  19. ↑ Langer, Nils; Davies, Winifred (2005). Linguistic Purism in the Germanic Languages. De Gruyter. p. 103. ISBN 3-11-018337-4.
  20. ↑ "From Thomas Jefferson to J. Evelyn Denison, 9 November 1825". founders.archives.gov. National Archives and Records Administration. Retrieved 28 January 2021.
  21. ↑ Barnes, Williams (1878). An Outline of English Speech-Craft. C. Kegan Paul & Co.
  22. ↑ Langer, Nils; Davies, Winifred (2005). Linguistic Purism in the Germanic Languages. De Gruyter. p. 328.
  23. ↑ Hollander, Lee M. (1986). The Poetic Edda. University of Texas Press. p. xxviii. ISBN 0292764995.
  24. ↑ Jennings, Paul (June 1966). "1066 and All Saxon". Punch. London.
  25. ↑ Hofstadter, Douglas R. (1997). Le Ton beau de Marot. Basic Books. ISBN 0465086454.
  26. ↑ "How We'd Talk if the English Had Won in 1066: New Edition 2020". Barnes & Noble. Retrieved 25 January 2021.
  27. ↑ Thorpe, Adam (2 April 2014). "The Wake by Paul Kingsnorth review – 'A literary triumph'". The Guardian. Retrieved 2021-01-08.
  28. ↑ Fairfax, Edmund (2017). Outlaws. Bokos. ISBN 978-0995296503.
  29. ↑ "News Written In Anglish". theanglishtimes.com. Retrieved 2022-11-15.

الگو:ملی‌گرایی انگلیسی

برگرفته از «https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=سره‌گرایی_زبانی_در_انگلیسی&oldid=42556886»