کاخ توپ‌قاپی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از سرای توپقاپی)
کاخ توپ‌قاپی
Topkapı Sarayı
طوپقپو سرایی
Topkapi Palace Seen From Harem.JPG
نمای سرای توپکاپی از بوسفر
کاخ توپ‌قاپی در استانبول قرار گرفته‌است
کاخ توپ‌قاپی
موقعیت در استانبول
اطلاعات کلی
گونهکاخ (۱۴۵۳–۱۸۵۳)، محل اقامت افسران بالارتبه (۱۸۵۳–۱۹۲۴)، موزه (۱۹۲۴ تاکنون)
سبک معماریعثمانی، باروک
موقعیتاستانبول، ترکیه
شروع ساخت و سازاواسط قرن پانزدهم
مشتریسلاطین عثمانی
مالکدولت ترکیه
جزئیات فنی
سامانه سازهشامل چندین ساختمان کوتاه بدور محوطه، عمارت‌ها، باغ‌ها
اندازه۵۹۲٬۶۰۰ تا ۷۰۰٬۰۰۰ متر مربع
طراحی و ساخت
معمارمحمد دوم، علاءالدین، داود آقا، معمار سنان، سرکیس بالیان

کاخ توپقاپی (به ترکی عثمانی: طوپقپو سرایی، به ترکی استانبولی: Topkapı Sarayı) واقع در استانبول از قصرهای معروف امپراتوری عثمانی است که از ۱۴۶۵ تا ۱۸۵۳ مرکز اداری این امپراتوری بود. سلطان محمد فاتح در ۱۴۵۹ دستور ساخت این قصر را داد و کار ساختن آن در ۱۴۶۵ به پایان رسید. این قصر بین شاخ طلایی و دریای مرمره در استانبول واقع شده و چشم‌اندازی بسیار عالی به تنگه بسفر دارد.

در ۱۸۵۳ سلطان عبدالمجید تصمیم گرفت محل اقامتش را به قصر تازه‌ساز دلمه‌باغچه منتقل کند که نخستین کاخ مدل اروپایی شهر بود. امروز قصر توپ‌قاپی به موزه تبدیل شده‌است و از جذاب‌ترین جاذبه‌های توریستی ترکیه‌است. در این موزه بسیاری از آثار ادبی و هنری ایران نیز نگاهداشته می‌شود. در این موزه آثاری همچون لباس پیامبر اسلام، شمشیرهای مختلف او، دندان، مو، کفش او و … نگهداری می‌شود.

در فرهنگ عامه[ویرایش]

نام[ویرایش]

نام کاخ سرای جدید عامره (به عثمانی: سرای جدید عامره، کاخ جدید امپراطوری) تا قرن هجدهم بود. کاخ در زمان محمود اول نام فعلی خود را دریافت کرد. هنگامی که سرای ساحلی توپکاپوسو، کاخی ساحلی بود که در آتش‌سوزی ویران شد و نام آن به کاخ تغییر یافت. در ترکی، نام فعلی کاخ توپکاپی، به معنی دروازه توپ است.[۱]

تاریخچه[ویرایش]

مجموعه کاخ در منطقه Seraglio (Sarayburnu) واقع شده‌است، دماغه مشرف به شاخ طلایی، جایی که تنگه بسفر با دریای مرمره روبرو می‌شود. زمین کوهپایه ای است و خود کاخ در یکی از بلندترین نقاط نزدیک به دریا واقع شده‌است. در زمان یونان و بیزانس، آکروپلیس شهر یونان باستان بیزانسیون در اینجا ایستاده بود.

حرمسرا[ویرایش]

حرمسرای سلطنتی (Harem-i Hümayûn) یکی از بخشهای آپارتمانهای خصوصی سلطان را اشغال کرد. حرمسرا بیش از ۴۰۰ اتاق داشت. حرمسرا خانه مادر سلطان، والیده سلطان، همسران صیغه ای و همسران سلطان و بقیه خانواده اش، از جمله فرزندان و خادمان آنها بود. حرمسرا از مجموعه ای از ساختمانها و سازه‌ها تشکیل شده‌است که از طریق راهروها و حیاط‌ها به هم متصل می‌شوند. هر تیم خدماتی و گروه سلسله مراتبی که در حرمسرا زندگی می‌کردند که دارای فضایی شخصی بود که در اطراف آن حیاط جمع بوده‌است. تعداد اتاقها که احتمالاً بیش از ۱۰۰ اتاق بوده کهتعداد دقیق آنها مشخص نشده‌است. فقط تعداد کمی از آنها برای عموم آزاد است.[۲]

ورودی اصلی حرمسرا[ویرایش]

ورودی اصلی (Cümle Kapisi) حرمسرای محل زندگی خانواده و همسران صیغه ای سلطان را از حیاط خواجه‌ها جدا می‌کند. درب به پست نگهبانی (Nöbet Yeri) که سه بخش اصلی حرمسرا به آن متصل شده‌است، منتهی می‌شود. در سمت چپ پست نگهبان از طریق راهروی همسران صیغه ای به قسمت مخصوص همسران صیغه ای (Kadınefendiler Taşlığı) منتهی می‌شود.

جاده طلایی[ویرایش]

جاده طلایی (Altınyol) یک گذرگاه باریک است که محور حرم را تشکیل می‌دهد، قدمت آن از قرن ۱۵ است. این مکان بین حیاط Harem Eunuch (Harem Ağaları Taşlığı) و اتاق خصوصی (Has Oda) واقع شده‌است. سلطان از این گذرگاه برای عبور به حرم، اتاق محرمانه و تخت هومایونی، تراس شاهنشاهی استفاده کرد. حیاط مادر ملکه (Valide Sultan Taşlığı ')، حیاط رئیس همسر سلطان (Baş Haseki)، آپارتمان‌های شاهزادگان (Şehzadegân Daireleri) و آپارتمان‌های سلطان (Hünkâr Dairesi) به این مکان باز است. دیوارهای گذرگاه با رنگ سفید ساده نقاشی شده‌است. اعتقاد بر این است که صفت «طلایی» به این خاطر به این مکان داده شده‌است که در روزهای جشن سلطان‌ها، سکه‌های طلا برای همسران صیغه ای پرتاب می‌شده. اگرچه برخی از محققان در این مورد اختلاف دارند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "İslâm Ansiklopedisi Online (in Turkish)" Topkapı sarayı article PDF. "TDV Encyclopedia of Islam" بایگانی‌شده در ۲۰۱۴-۱۱-۱۰ توسط Wayback Machine. Retrieved 30 May 2015
  2. "Topkapı Sarayı Müzesi Resmi Web Sitesi". www.topkapisarayi.gov.tr.