سدیم نیتریت

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو
Sodium nitrite
Sodium nitrite
The sodium cation The nitrite anion (space-filling model)
Natriumnitrit Elementarzelle.png
شناساگرها
شماره ثبت سی‌ای‌اس ۷۶۳۲-۰۰-۰ ✔Y
پاب‌کم ۲۴۲۶۹
کم‌اسپایدر ۲۲۶۸۹ ✔Y
UNII M0KG633D4F ✔Y
شمارهٔ ئی‌سی 231-555-9
شمارهٔ یواِن 1500
ChEMBL CHEMBL۹۳۲۶۸ ✔Y
شمارهٔ آرتی‌ئی‌سی‌اس RA1225000
کد اِی‌تی‌سی V03AB08
جی‌مول-تصاویر سه بعدی Image 1
خصوصیات
فرمول مولکولی NaNO2
جرم مولی 68.9953 g/mol
شکل ظاهری white or slightly yellowish solid
چگالی 2.168 g/cm3
دمای ذوب ۲۷۱ درجه سلسیوس (۵۲۰ درجه فارنهایت; ۵۴۴ کلوین) decomp.
انحلال‌پذیری در آب 84.8 g/100 mL (25 °C)
انحلال‌پذیری soluble in متانول (4.4 g/100 mL)
اتانول
slightly soluble in دی‌اتیل اتر (0.3 g/100 mL)
very soluble in آمونیاک
اسیدی (pKa) ~9
ضریب شکست (nD) 1.65
ساختار
ساختار بلوری دستگاه بلوری اورتورومبیک
گروه فضایی Im2m
ثابت شبکه a = 3.5653(8) Å, b = 5.5728(7) Å, c = 5.3846(13) Å[۱]
ترموشیمی
−359 kJ·mol−1[۲]
خطرات
MSDS External MSDS
شاخص ئی‌یو ۰۰۷-۰۱۰-۰۰-۴
طبقه‌بندی ئی‌یو Oxidant (O)
Toxic (T)
Dangerous for the environment (N)
کدهای ایمنی , R۲۵, R50
شماره‌های نگهداری (S1/2), S45, S61
لوزی آتش
دمای خودآتشگیری 489 °C
LD50 180 mg/kg (rats, oral)
ترکیبات مرتبط
دیگر آنیون‌ها نیتریت لیتیم
سدیم نیترات
دیگر کاتیون‌ها پتاسیم نیتریت
نیتریت آمونیوم
به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa)
 ✔Y (بررسی) (چیست: ✔Y/N؟)
Infobox references

سدیم نیتریت (به انگلیسی: Sodium nitrite) با فرمول شیمیایی NaNO۲ یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۲۴۲۶۹ است؛ که جرم مولی آن ۶۸٫۹۹۵۳ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، جامد سفید یا کمی زرد است.

سدیم نیتریت پودر کریستالی سفیدی متمایل به زرد است که در آب کاملا محلول است و بسیار جاذب نم و رطوبت می باشد . این ماده در صنایع شیمیایی و دارویی کاربرد های فراوانی دارد . اما بهترین کاربردش در صنایع غذایی و صنایع سوسیس و کالباس و فرایند کردن گوشت می باشد و در برخی از کشور ها در تولید ماهی استفاده می شود . نیتریت ساده ترین راهی است که میتوان به گوشت رنگ صورتی داد . نیتریت با هموگلوبین گوشت واکنش می دهد تا باعث تغییر رنگ آن شود که ابتدابه رنگ قرمز تبدیل می کند و پس از حرارت به رنگ صورتی در می آید .

مطابق صنعت گوشت ، نیتریت برای جلوگیری از فساد گوشت استفاده می شود . هنوز بسیاری از تولید کننده های گوشت هستند که گوشت های فرایند شده بدون استفاده از نیتریت یا نیترات تولید می کنند .

کاربرد نیتریت سدیم در صنایع غذایی

نیتریت سدیم یک نمک خوراکی برای حفاظت از محصولات گوشت و سوسیس و کالباس است. در حالی که حفاظت ازمحصولات گوشتی علیه باکتری ها را بر عهده دارد رنگ آنها را به رنگ قرمز خوش رنگ نگه می‌دارد و نیز یک طعم دهنده معمولی است و به همین دلیل یک مکمل غذایی به شمار می‌رود.

در اصل به منظور جلوگیری از رشد میکروارگانیسم ها به خصوص کلستریدیوم بوتولینوم، حفظ رنگ و ایجاد طعم در مواد گوشتی به کار می‌رود. بیشترین اثر نیتریت در جلوگیری از رشد کلستریدیوم بوتولینوم در پی اچ ۵  الی ۵/۵ ظاهر می‌شود.

مقدار مجاز نیترات و نیتریت سدیم را اداره بهداشت مواد غذایی معین می‌کند. میزان نیتریت در فراوده های نهائی نباید از ۱۲۵ ppm تجاوز کند.

کاربرد نیتریت سدیم در صنایع مختلف

کاربرد نیتریت سدیم در صنعت بیشتر جهت تولید صنعتی ترکیبات آلی نیتروژن دار می‌باشد. این ماده یک واکنش دهنده برای تبدیل ترکیبات آمین به دیازو است، که به طور گسترده ای به عنوان ماده پیشرو برای تولید رنگ و پیگمنت به کار می‌روند. از دیگر مصارف نیتریت سدیم میتوان به تولید حشره کش و علف کش ها، به عنوان مهار کننده ی خوردگی، در صنعت نساجی به عنوان یک عامل سفید کننده، در صنعت لاستیک به عنوان بازدارنده ی پلیمری، در برنامه های کاربردی شامل تصفیه آب، مایعات ضد انجماد، پاک کننده های صنعتی و روان کننده ها اشاره نمود. با توجه به خواص ضد خوردگی، به عنوان یک خنک کننده در ذخیره انرژی حرارتی برای سیستم های تهویه مطبوع و سردخانه صنعتی استفاده می‌شود.

کاربرد نیتریت سدیم در صنایع دارویی

نیتریت سدیم در داروسازی به عنوان یک داروی موثر برای رفع مسمومیت ایجاد شده با سیانید است به همین دلیل در فهرست دارو های ضروری سازمان بهداشت جهانی قرار دارد. از ترکیب نیتریت سدیم با تیو سولفات سدیم در صنایع دارویی استفاده می‌شود. همچنین به عنوان یک حد واسط، در تولید ساخارین و کافئین به کار می‌رود.


جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. T. Gohda, M. Ichikawa (1996). "The Refinement of the Structure of Ferroelectric Sodium Nitrite". Journal of the Korean Physical Society. 29: 551–554.
  2. Zumdahl, Steven S. (2009). Chemical Principles 6th Ed. Houghton Mifflin Company. p. A23. ISBN 0-618-94690-X.
  • «IUPAC GOLD BOOK». دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۲.
  • سدیم نیتریت - کیمیا تجارت فجر