ساری گلین

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو

دامن‌کشان، دختر کوهسار (به ارمنی: Սարի աղջիկ، ساری آغچیک)، یا عروس بور (به ترکی آذربایجانی: Sarı gəlin، ساری گلین)، یک ترانهٔ افسانه‌ای فولکلور است که به زبانهای ارمنی[۱] ترکی آذربایجانی[۲] و فارسی خوانده شده‌است. این ترانه، در میان مردم قفقاز، ایران و ترکیه، گسترده است.

نام[ویرایش]

ساری آغچیک (Սարի աղջիկ)، نام این ترانه در زبان ارمنی، یعنی «دختر کوهسار». همچنین، وارد سیرتسی (Վարդ սիրեցի)، نام دیگر این ترانه در زبان ارمنی، یعنی «عاشق یک رز شدم».

ساری گلین (Sarı gəlin)، نام این ترانه در زبان ترکی آذربایجانی، یعنی «عروس بور» یا «عروس زرین». این نام، در فولکلور آذربایجان، کنایه از خورشید است.

ورژن فارسی این ترانه با نام‌های دامن کشان و ساقی می خواران شناخته شده‌است.

ریشه[ویرایش]

ریشهٔ این ترانه به‌درستی مشخص نیست؛ ولی بیشتر ریشهٔ آن را ارمنی می‌دانند.[۱][۳][۴][۵]

متن سروده[ویرایش]


دامن کشان (فارسی)[ویرایش]

دامن کشان،
ساقی می خواران،
از کنار یاران،
مست و گیسو افشان،
می‌گریزد.

در جام می،
از شرنگ دوری،
وز غم مهجوری،
چون شرابی جوشان،
می بریزد.

دارم دلی لرزان به رهش،
دیده شد نگران.
ساقی می خواران،
از کنار یاران،
مست و گیسو افشان،
می‌گریزد.

دارم چشمی گریان به رهش،
روز و شب بشمارم،
تا بیاید.

آزرده‌دل
از جفای یاری،
بی وفا دلداری،
ماه افسونکاری،
شب نخفتم.

با یادش تا
دامن از کف دادم،
شد جهان از یادم،
راز عشقش در دل
تا نهفتم.

ز چشمانش ریزد به دلم
شور عشق و امید.
دامن از کف دادم،
شد جهان از یادم،
راز عشقش در دل
تا نهفتم.

دارم چشمی گریان به رهش.
روز و شب بشمارم
تا بیاید.

ساری آغچیک (ارمنی)[ویرایش]

در ورژن‌های ارمنی و ترکی ترکیه‌ای، مادر یا مادربزرگ دختر، نفرین شده‌است. از دید برخی، شاید به این انگیزه باشد که مادر یا مادربزرگ دختر، مایهٔ این جدایی بوده‌است.[۶]

ارمنی برگردان فارسی
,Վարդ սիրեցի՝ փուշ դառավ
(Դլե յաման. (x3

,Գնաց, ուրիշին առավ
,Ա՜խ, մերըդ մեռնի
,սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ
,Քարի աղջիկ, օյ, օյ
,Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ
,Չար սիրտ աղջիկ

.Գնաց, ուրիշին առավ
.Դլե յաման, լեյլի յար ջան

عاشق یک رز شدم، خار شد،
دل، ای امان. (۳ بار)

رفت و دیگری را برگزید،
آخ، مادرت بمیره،
تو دختر کوهستان، آی آی،
تو دختر سنگی، آی آی،
تو دختر دلسنگ، آی آی،
تو دختر بددل.

اون رفت و دیگری را گزید.
دل، ای امان. لیلی یار جان.

,Մինուճարիս մեղքացիր
(Դլե յաման, (x3

Թույն մի ածա թեժ վերքիս
,Ա՜խ մերըդ մեռնի
,սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ
,Քարի աղջիկ, օյ, օյ
,Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ
.Չար սիրտ աղջիկ

.Թույն մի ածա թեժ վերքիս
.Դլե յաման, լեյլի յար ջան

به تنها کودکم رحم کن.
دل، ای امان! (۳ بار)

نمک نپاش به زخم من؛
آخ، مادرت بمیره،
تو دختر کوهستان، آی آی،
تو دختر سنگی، آی آی،
تو دختر دلسنگ، آی آی،
تو دختر بددل.

نمک نپاش به زخم من...
دل، ای امان. لیلی جان، جان.

,Եղնիկ եմ՝ նետը կրծքիս


Դըլե յաման

Տիրել ես խելք ու մտքիս
Ա՜խ մերըդ մեռնի, սարի աղջիկ, օ՜յ, օ՜յ
,Քարի աղջիկ, օյ, օյ
,Քար սիրտ աղջիկ, օյ, օյ
.Չար սիրտ աղջիկ

Տիրել ես խելք ու մտքիս
Դլե յաման, լեյլի յար ջան

عزیزم، خنجر در دل من،
دل، ای امان. (۳ بار)

تو چیره شدی بر فکر و اندیشهٔ من؛
آخ، مادرت بمیره،
تو دختر کوهستان، آی آی،
تو دختر سنگی، آی آی،
تو دختر دلسنگ، آی آی،
تو دختر بددل.

تو چیره شدی بر فکر و اندیشهٔ من؛
دل، ای امان. لیلی جان، جان.

ساری گلین (ترکی آذربایجانی)[ویرایش]

ترکی آذربایجانی برگردان فارسی
ساچێن اوجون هؤرمه‌زله‌ر. سر موی بلند را نمی‌بافند،
گۆلۆ سولو (قونچا) درمه‌زله‌ر گل تر را نمی‌چینند،
سارێ گه‌لین عروس زرد. (موطلائی)
بو سئودا نه سئودادێر این عشق، چه عشقی است،
سه‌نی مه‌نه وئرمه‌زلر تو را به من نمی‌دهند،
نئینیم آمان، آمان چه کنم، امان امان
سارێ گه‌لین عروس زرد. (موطلائی)
بو ده‌ره‌نین اوزونو، در بلندای این دره،
چوْبان قایتار قوزونو، ای چوپان بازگردان بره (گمشده) را،
قایتار ماسان قوزونو، اگر برنگردانی برّه را
اولدورم اوزومو، خودم را می‌کشم،
نة اوْلا بیر گۆن گؤره‌م چه شود گر روزی من ببینم،
نازلی یاریمین اؤزؤنو روی یار پرنازم را،
نئیلیم آمان، آمان چه کنم، امان امان / چه کنم، امان امان
سارێ گه‌لین عروس زرد. (موطلائی)
عاشیق ائلله‌ر آیرێسێ، عاشق از ایل و طایفه خود جدا افتاده
شانا تئلله‌ر آیرێسێ، شانه هم از موها جدا افتاده
آیرێسێ بیر گۆنۆنه دؤزمه‌زدیم. تحمل یک روز جدایی‌اش را نداشتم
اوْلدۆم ایلله‌ر آیرێسێ حالا سالهاست که از او جدا مانده‌ام
نئیلیم آمان، آمان چه کنم، امان امان / چه کنم، امان امان
سارێ گه‌لین عروس زرد. (موطلائی)

خوانندگان نامدار[ویرایش]

آواز خوانی عالیم قاسمف در باکو.

در لیست زیر، خوانندگانی که این ترانه را بازخوانیده‌اند، آورده شده‌اند.

همچنین، این ترانه در آلبوم به تماشای آب‌های سپید، کار نوازنده‌های برجسته حسین علیزاده و جیوان گاسپاریان (و با خوانندگی افسانه رثایی)، بازخوانی شده بود. این آلبوم، در سال ۲۰۰۶، نامزد دریافت جایزه گرمی برای بهترین موسیقی سنتی جهان شد.[۸]

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. ۱٫۰ ۱٫۱ Yurdatapan, Sanar. "Turkey: Censorship Past and Present" in Shoot the Singer!: Music Censorship Today. Marie Korpe (ed.) Zed Books: New York, 1994, p. 190
  2. S.HİLALQIZI. «ERMƏNİLƏRİN “SARI GƏLİN”ə İDDİALARINA TUTARLI CAVABLAR». MÜSAVAT، ۲۵ ژانویه ۲۰۱۲. بایگانی‌شده از نسخهٔ اصلی در ۲ ژوئن ۲۰۱۲. بازبینی‌شده در ۲ ژوئن ۲۰۱۲. 
  3. Baydar, Yavuz. "‘Sari Gelin’ DVD should have no place in schools." Today's Zaman. February 20, 2009. Accessed at July 05, 2009 Excerpt: "referring to an old Armenian song "Sarı Gyalin", later adopted into Turkish."
  4. Armenian question documentary causes more controversy. Today's Zaman. February 20, 2009.
  5. Erdem, Suna. "Father sues Turkish Education Ministry over Armenian 'genocide' DVD." The Times. February 28, 2009.
  6. Ottman history, Episode 35: Sari Galin between Azerbaijan, Armenia and Turkey by Chris Gratien from Georgetown University Podcast Archived ۳۰ اکتبر ۲۰۱۳ در وی‌بَک مَشین and Pdf Archived ۱۷ دسامبر ۲۰۱۳ در وی‌بَک مَشین
  7. پریسا ارسلانی - برنامه کوک، استانبول، بی‌بی‌سی فارسی
  8. وب‌گاه آمازون
  • Z.RƏHİMQIZI. «"SARI GƏLİN"in SARI SİMİ»(ترکی آذری)‎. Zerkalo Ayna، Avq. ۲۸, ۲۰۰۷. بازبینی‌شده در ۱۸ ژوئیه ۲۰۰۸. 

پیوند به بیرون[ویرایش]