زیوسودرا

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
زیوسودرا
𒍣𒌓𒋤𒁺
پادشاه شوروپاک
پادشاه سومر
Sumerian King List, 1800 BC, Larsa, Iraq (detail).jpg
فهرست پادشاهان سومری، ۱۸۰۰ پیشا دوران مشترک، لارسا، عراق
پادشاه پیش از طوفان
سلطنتح. ۲۹۰۰ پیشا دوران مشترک
پیشیناوبارا-توتو
جانشینطوفان
جوشورِ کیش
درگذشتهجاویدان
دودمانپیش از طوفان
پدراوبارا-توتو (سنت اکدی)

زیوسودرا (انگلیسی: Ziusudra) (بابلی باستان: 𒍣𒌓𒋤𒁺 zi-ud-su₃-ra₂, آشوری نو: 𒍣𒋤𒁕 zi-sud-da,[۱] زبان یونانی: Ξίσουθρος Xísouthros) از شهر شوروپاک (ح. ۲۹۰۰ پیشا دوران مشترک) که نامش در فهرست پادشاهان سومری به عنوان آخرین پادشاه سومر پیش از طوفان بزرگ (سیل بزرگ) آمده‌است.

زیوسودرا یکی از چندین شخصیت اسطوره‌ای است که قهرمان داستان‌های خاور نزدیک دربارهٔ طوفان (سیل) هستند: آترا-هاسیس، اوتنپیشتیم و نوح. گرچه هر داستان ویژگی‌های خود را دارد، ولی محورهایِ مشترکِ عمده‌ای در آنها وجود دارد.

شواهد ادبی و باستان‌شناسی

زیوسودرا پادشاهِ شوروپاک

در فهرست پادشاهان سومری (نسخهٔ WB-62)، نامِ زیوسودرا، یا زین-سودو از شوروپاک، به عنوان پسرِ آخرین پادشاه سومر پیش از سیلی بزرگ آمده‌است.[۲] در این فهرست دورهٔ پادشاهی و نیز کاهنیِ گودوگِ او ده سارس (واحدی برابر ۳٬۶۰۰ سال) ثبت شده‌است،[۳] گرچه این عدد احتمالاً اشتباه تایپی‌ست و منظور ده سال است.[۴] در این نسخه، زیوسودرا زمامداری را از پدرش (اوبارا-توتو) به ارث می‌برد،[۵] که ده سارس حکومت می‌کند.[۶]

سطورِ پس از ذکر نام زیوسودرا چنین است:

سپس سیل (همه‌جا را) فرا گرفت. پس از آنکه سیل (همه‌جا را) فرا گرفت، و پادشاهی از آسمان فرود آمد، پادشاهی در کیش بود.[۷]

شهر کیش در دورهٔ آغازین دودمانی (بین‌النهرین) شکوفا شد. رشد این شهر پس از سیلی رودخانه‌ای است که در تحقیقات باستان‌شناسی لایه‌های رسوبی آن در شوروپاک، اوروک، کیش، و سایر مکان‌ها پیدا شده و همگی‌شان به روش رادیوکربن تاریخ‌گذاری شده‌اند: ۲۹۰۰ پیشا دوران مشترک.[۸]

افسانهٔ طوفان سومری

داستان زیوسودرا در یک لوح خردشده که به زبان سومری‌ست نوشته شده، و تاریخ آن به قرن هفدهم پیشا دوران مشترک برمی‌گردد. ترجمهٔ آن توسط آرنو پبل در سال ۱۹۱۴ منتشر شد.[۹] بخش نخست دربارهٔ آفرینش انسان و حیوان و بنیان‌گذاری اولین شهرها است: اریدو، بادتیبیرا، لاراک، سیپار و شوروپاک. پس از یک افتادگی در متن، متوجه می‌شویم که خدایان تصمیم گرفته‌اند طوفانی برای نابودی بشریت به پا کنند. اِنکی به زیوسودرا، حاکم شوروپاک هشدار می‌دهد که کشتی بزرگی بسازد؛ متنِ دستورهای مربوط به کشتی نیز افتاده‌است. متنِ بعد از افتادگی، دربارهٔ طوفان (سیل) وحشتناکی‌ست که هفت روز ادامه دارد؛ «کشتی سترگ در آبهای بزرگ به این سو و آن سو پرتاب شده‌است»، سپس اوتو (خورشید) ظاهر می‌شود و زیوسودرا دریچه را باز می‌کند، به‌خاک می‌افتد، و گاو و گوسفندی قربانی می‌کند. بعد از افتادگی دیگری، متن به این شکل ادامه می‌یابد: طوفان (سیل) تمام شده‌است و زیوسودرا در مقابل آن و انلیل به‌خاک می‌افتد، که به او «جاودان‌نفس» اهدا می‌کنند و دیلمون را اقامتگاه او قرار می‌دهند. باقیِ متن گم‌شده‌است.[۱۰]

حماسهٔ زیوسودرا در سطرهای ۲۶۱–۲۵۸ عنصری را اضافه می‌کند که در سایر نسخه‌ها نیامده است:[۱۱] پس از آمدن سیل در رودخانه "پادشاه زیوسودرا… آنها او را مقیم کور دیلمون می‌کنند، جایی که خورشید طلوع می‌کند". معنیِ واژهٔ سومری "کور" مبهم است. ساموئل نوح کرامر می‌گوید که "معنی اصلی آن "کوه" است به خاطر آنکه نشانهٔ به کار رفته برای آن در واقع پیکتوگرامی است که کوهی را نشان می‌دهد. از معنای "کوه" به "سرزمین بیگانه" می‌رسیم، چون که کشورهای کوهستانی هم‌مرز با سومر تهدیدی همیشگی برای مردم آن بودند. کور، به طور کلی به معنای سرزمین نیز می‌باشد".[۱۲] جملهٔ آخر را چنین می‌شود ترجمه کرد: «در کوه معبر، در کوه دیلمون، جایی که خورشید طلوع می‌کند».[۱۳] در نسخه‌ای از سندی سومری به نام آموزه‌های شروپاک، کرامر تاریخ آن را ۲۶۰۰ پیشا دوران مشترک تخمین می‌زند، به زیوسودرا اشاره می‌شود. کرامر می‌گوید: «تا میانهٔ هزارهٔ سوم ق.م. زیوسودرا شخصیت محترمی در سنت ادبی گشته بود.»[۱۴]

سایر منابع

زیوسودرا در ادبیاتِ باستانی دیگری نیز نام برده شده‌است: مرگ گیلگمش[۱۵] شعر فرمانروایان نخستین[۱۶] و نسخهٔ متاخری از آموزه‌های شروپاک.[۱۷]

پانویس

  1. "Ziusudra". Oracc: The Open Richly Annotated Cuneiform Corpus.
  2. Jacobsen, Thorkild (1939), The Sumerian King List, University of Chicago Press, pp. 75 and 76, footnotes 32 and 34
  3. Langdon 1923, pp. ۲۵۱–۲۵۹.
  4. Best 1999, pp. ۱۱۸–۱۱۹.
  5. tablet XI23.
  6. Langdon 1923, p.258, note 5..
  7. "The Sumerian king list: translation". etcsl.orinst.ox.ac.uk. Archived from the original on 2008-05-08.
  8. Crawford 1991, p. ۱۹.
  9. Lambert & Millard 1999, p. ۱۳۸.
  10. text of Ziusudra epic
  11. Lambert & Millard 1999, p. ۹۷.
  12. Sumerian Mythology By Samuel Noah Kramer
  13. text of Ziusudra epic
  14. Kramer 1967, p.16, col.2.
  15. "ETCSLtranslation: t.1.8.1.3 The death of Gilgameš", ETCSL
  16. "ETCSLtranslation: t.5.2.5 The poem of early rulers", ETCSL
  17. "ETCSLtranslation: t.5.6.1 The instructions of Šuruppag", ETCSL

منابع

  • "Ziusudra". Wikipedia. 2021-07-09.
  • Best, R. M. (1999), Noah's Ark and the Ziusudra Epic, Eisenbrauns, ISBN 0-9667840-1-4
  • Crawford, Harriet (1991), Sumer and the Sumerians, Cambridge University Press
  • Jacobsen, Thorkild (1939), The Sumerian King List, University of Chicago Press
  • Kramer, Samuel Noah (1967), "Reflections on the Mesopotamian Flood" (PDF), Expedition Magazine, Penn Museum, 9 (4), p.16, col.2
  • Lambert, W. G.; Millard, A. R. (1999), Atrahasis: The Babylonian Story of the Flood, Eisenbrauns, ISBN 1-57506-039-6
  • Langdon, S. (1923), "The Chaldean Kings Before the Flood", Journal of the Royal Asiatic Society

پیوند به بیرون

پیشین:
اوبارا-توتو از شوروپاک
پادشاه سومر
افسانه‌ای یا ۲۹۰۰ پیشا دوران مشترک
پسین:
جوشور از کیش
انسی از شوروپاک
افسانه‌ای یا ۲۹۰۰ پیشا دوران مشترک
بنا به افسانه سیل شهر را فراگرفت