زیست دریایی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زیست دریایی یا زیست اقیانوسی، به مجموعه گیاهان، جانوران و دیگر موجودات زنده‌ای گفته می‌شود که در آب شور دریاها یا اقیانوس‌ها، یا آب نیمه‌شور ساحلی دهانه رودخانه‌ها زندگی می‌کنند.

زیست دریایی تأثیری اساسی بر طبیعت کره زمین دارد. موجودات دریایی اکسیژن تولید کرده و کربن جذب می‌کنند. خط ساحلی دریاها تا حدودی توسط زیست دریایی شکل گرفته و از سوی آنها محافظت می‌شود و برخی ارگانیسم‌های دریایی حتی به ایجاد خشکی‌های جدید کمک می‌کنند.

بیشتر گونه‌های زیستی در ابتدا در زیستگاه‌های دریایی تکامل پیدا کردند. از نظر حجم، اقیانوس‌ها حدود ۹۰ درصد از فضای قابل زیست بر روی کره زمین را تأمین می‌کنند. اولین مهره‌داران به شکل ماهی ظاهر شدند، که منحصراً در آب زندگی می‌کنند. برخی از اینها به دوزیستان تبدیل شده‌اند که بخشی از زندگی خود را در آب و بخشی را در خشگی می‌گذرانند.

ماهی‌های دیگر به پستانداران خشکی تبدیل شدند و بعداً برخی از آن‌ها به شکل فوک، دلفین یا نهنگ به اقیانوس بازگشتند.

گونه‌ّای گیاهی مانند کتانجک و جلبک در آب رشد می‌کنند و اساس برخی از اکوسیستم‌های زیر آب هستند.

پلانکتون‌ها پایه و اساس کلی زنجیره غذایی اقیانوس‌ها هستند، به ویژه فیتوپلانکتون‌ها که از تولیدکننده‌های اولیه هستند.

در بدن بی‌مهرگان دریایی، برای زنده ماندن در آب‌های کم‌اکسیژن، طیف گسترده‌ای از تغییرات بروز کرده‌است، برای نمونه تشکیل لوله‌های تنفسی در نرم‌تنان. ماهیان به جای شش، آب‌شش دارند، اگرچه برخی از ماهیان مانند شش‌ماهی، هر دو را دارند. پستانداران دریایی، مانند دلفین‌ها، نهنگ‌ها، سمورهای آبی و فوک‌ها برای تنفس هوا ناچارند به‌طور متناب به سطح آب بیایند.

در مجموع ۲۳۰٬۰۰۰ گونه دریایی ثبت شده و حدود دو میلیون گونه دریایی دیگر هنوز باید بررسی و ثبت و تصیف علمی شود. گونه‌های دریایی در ادندازه‌های مختلف هستند، از اندازه میکروسکوپی فیتوپلانکتون‌ها گرفته که ۰٫۰۲ میکرومتر اند، تا حیوانات بزرگ (نهنگ‌ها و دلفین‌ها)، از جمله نهنگ آبی - که طولش به ۳۳ متر می‌رسد. میکروارگانیسم‌های دریایی، از جمله پروتئین‌ها، باکتری‌ها و ویروس‌ها، حدود ۷۰٪ از کل زیست‌توده دریایی را تشکیل می‌دهند.

ریزسازواره‌ها[ویرایش]

ریزسازواره‌ها (میکروارگانیسم‌ها) در حدود ۷۰ درصد از توده زیستی دریایی را تشکیل می‌دهند. میکروب یک جانداران میکروسکوپی است که به خاطر جثه ریزش قابل رویت با چشم غیر مسلح نیست. یک میکروب می‌تواند تک‌یاخته‌ای باشد یا چندیاخته‌ای.

ریزسازواره‌ها انواع و اقسام دارند و شامل تمامی باکتری‌ها و باستانیان، بیشتر تک‌یاختگان نظیر جلبک و قارچ و برخی جانداران میکروسکوپی همچون چرخان‌تباران می‌شوند.

بسیاری از جانداران ماکروسکوپیک و گیاهان مراحل نوزادی میکروسکوپیک دارند.

زندگی میکروسکوپیک در زیر دریا گونه‌گونی زیادی دارد و هنوز به خوبی شناخته نشده‌است. از جمله نقش ویروس‌ها در اکوسیستم‌های دریایی. بیشتر ویروس‌های دریایی فاژ|باکتری‌خوار (فاژ) هستند و به گیاهان و جانوران جانوران ضرری نمی‌رسانند. این ویروس‌ها اما برای تنظیم اکوسیستم‌های آب شور و آب شیرین ارزشی بنیادین دارند. آنها گروه‌های میکروبی دریایی را آلوده و نابود می‌کنند و برای سازوکار چرخه کربن در محیط دریایی بالاترین اهمیت را دارند. مولکول‌های آلی رها شده از یاخته‌های باکتریایی مرده باعث رشد باکتری‌های جدید و جلبک می‌شوند. فعالیت ویروسی همچنین به رسوب کربن در اعماق اقیانوس‌ها کمک می‌کند.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

پیوند به بیرون[ویرایش]