زنتیپی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
نگاره‌ای خیالی از زَنتیپی در کتاب Promptuarii Iconum Insigniorum نوشتهٔ گویلاومه رویلی، ۱۵۵۳ میلادی.
نگاره‌ای چاپی از زَنتیپی در حال ریختن آب ظرفی بر سر سقراط، از کتاب Emblemata Horatiana، تصویرگری از اوتو وانیوس، ۱۶۰۷ میلادی.

زَنتیپی (به یونانی: Ξανθίππη) (با تلفظ /zænˈθɪpi/)، (سدهٔ پنجم و چهارم پیش از میلاد)، همسر سقراط و مادر سه پسر او (لامپروسلز، سوفرونیسکوس و منکسنس) و از شهروندان آتن باستان بود. داستان‌های زیادی دربارهٔ او وجود دارد که نمی‌توان حقیقت بودن بیشتر آن‌ها را اثبات کرد. او بسیار از سقراط جوان‌تر بود، این تفاوت سن ممکن است تا ۴۰ سال باشد.

سیارک ۱۵۶ زنتیپی را به افتخار او نام‌گذاری کرده‌اند.

درباره نام او[ویرایش]

زنتیپی به معنای اسب زرد است و از واژه یونانی زَنتوس (به یونانی: ξανθός) به معنی زن بور و هیپوس (به یونانی: ἵππος) به معنی اسب گرفته شده‌است. وجود واژه هیپوس در نام‌های یونان باستان معمولا به ریشهٔ‌ اشرافی شخص مورد نظر اشاره دارد.[۱] دلیل دیگری که بر ممتاز بودن طبقه اجتماعی خانوادگی او می‌آورند این است که در آن‌زمان رسم بوده که پسر اول را با نام پدربزرگش بنامند اما نام پدر سقراط (سوفرونیسکوس) را بر پسر دوم نهاده‌اند که نشان‌دهندهٔ ممتازتر بودن طبقهٔ اجتماعی زنتیپی نسبت به سقراط است.[۲]

شخصیت[ویرایش]

افلاطون تنها در کتاب فایدون از او نام برده و او را همسر و مادری فداکار دانسته‌است.[۳] کسنوفون در کتاب ممورابیلیا او را همین‌گونه نشان داده با این تفاوت که گفته لامپروسلز از پرخاشگری او شاکی بوده‌است. همچنین در کتاب سمپوزیوم خود چنین آورده که سقراط همسر خود را زنی دانسته که به سختی می‌شود با او کنار آمد و دلیل انتخاب او را همین روحیهٔ‌ جدل‌آمیز او دانسته‌است.

به نظر می‌رسد که ویژگی‌هایی که کسنوفون از او برشمرده در میان دیگر نویسندگان پس از او عمومیت پیدا کرده‌است. آلیان او را زنی ستیزه‌جو و حسود دانسته که کیکی را که آلکیبیادس برای سقراط فرستاده زیر پا لگدمال می‌کند.[۴] دیوژن لائرتی داستان‌های زیادی از بدزبانی‌های او گفته اما منبعی برای این گفته‌های خود نیاورده‌است.

نویسندگان پسین، همچون دیوژن لائرتی (که ارسطو را منبع سخن خود عنوان کرده) آورده‌اند که سقراط زن دیگری با نام مِرتو (Myrto) داشته‌است. پلوتارک سخن مشابهی گفته اما در اینکه ارسطو چنین چیزی گفته باشد تردید کرده‌است.[۵]

پانویس[ویرایش]

  1. Clouds 60-64
  2. John Burnet 1911, Plato: Phaedo, p. 12.
  3. Plato. Phaedo, 60a-b, 116b
  4. Aelian, Varia Hist. XI.12
  5. Plutarch, Aristides xxvii. 3-4

منابع[ویرایش]

  • مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا، «Xanthippe»، ویکی‌پدیای انگلیسی، دانشنامهٔ آزاد (بازیابی در شنبه، ۱۷ آبان ۱۳۹۳).