زبان نروژی باستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به: ناوبری، جستجو
کدکس رونیکوس، نمونه‌ای از قوانین اسکاندیناوی بر روی پوست گاو به خط رونی

نروژی باستان یکی از زبان‌های ژرمنی شمالی بوده که در عصر وایکینگ‌ها در میان ساکنان اسکاندیناوی و سکونت‌گاه‌های ایشان در آن سوی دریاها گویشورانی داشته‌است. این زبان تا پیرامون ۱۳۰۰ میلادی زنده بوده‌است.

این زبان از زبان کهن‌تر نیانروژی در سدهٔ هشتم میلادی زاده‌شد. نوشته‌های نروژی باستان به سدهٔ پانزدهم میلادی باز می‌گردد.

نروژی باستان سه لهجه داشته‌است: نروژی خاوری باستان، نروژی باختری باستان و گتلندی باستان. لهجهٔ نروژی خاوری باستان در شرق نروژ و نروژی باختری باستان در غرب سوئد گویشورانی داشته‌است. زبان‌های ژرمنی شمالی کنونی از نروژی باستان مشتق شده‌اند. این زبان‌ها عبارتند از ایسلندی، فاروئی، نروژی، دانمارکی و سوئدی. گویشوران به این زبان‌ها هنوز کمابیش قابلیت درک زبان‌های یکدیگر را دارا هستند.

زبان نروژی باستان نخست با خط رونی نوشته می‌شد و سپس خط لاتین جایگزین رونی شد.

پیوند زبانی با زبان‌های کنونی اسکاندیناوی[ویرایش]

توسعهٔ آوایی زبان نروژی باستان به زبان‌های کنونی اسکاندیناوی
نیاژرمنی

نروژی باستان
ایسلندی باستان

ایسلندی کنونی

فاروی کنونی

سوئدی کنونی
نمونه
a a <a> a a(ː) a/ɛaː a/ɑː <a> Ic land /lant/?, Fa land /?/ "سرزمین"; dagur Ic /daɣʏr/, Fa /deavur/ "روز"
æː aː <á> au(ː) ɔ/ɔaː ɔ?/oː <å> láta Ic [lauːta], Fa [lɔaːta] "اجازه دادن"
aː (+i-mut) ɛː <æ> ɛː ai(ː) a/ɛaː ɛ/ɛː <ä> mæla Ic [maiːla], Fa [mɛaːla] "سخن گفتن"
a (+i-mut) ɛ <ę> e <e> ɛ(ː) ɛ/eː menn Ic/Fa [mɛnn] "مردان"
e e <e>
eː <é> jɛ(ː) a/ɛaː <æ>
i i <i> i ɪ(ː) ɪ/iː ɪ/iː <i> Ic/Fa kinn [cɪnn] "چانه"
iː <í> i(ː) ʊɪ(ː)
a (+u/w-mut) ɔ <ǫ> ɔ ø> œ(ː) <ö> œ/øː <ø>
aː (+u-mut) ɔː <ǫ́> ɔː aː> au(ː) <á> ɔ/ɔaː <á> Fa nátt [nɔtː], [tɔa]
u (+a-mut) o <o> o ɔ(ː) ɔ/oː
oː <ó> ou(ː) œ/ɔuː ʊ/u: <o> bók Ic /bouk/, Fa [bɔuk], Sw bok /bu:k/ "کتاب"
u u <u> u ʏ(ː) ʊ/uː ɵ/ʉː? <u>
uː <ú> u(ː) ʏ/ʉuː hús Ic /huːs/, Fa [hʉuːs] "خانه"
a (+i-mut +w-mut) œ <ø₂> ø ø> œ(ː) <ö> œ/øː <ø>
e (+u/w-mut) ø <ø₁>
oː (+i-mut) øː <œ> øː ɛː> ai(ː) <æ>
u (+i-mut), i (+w-mut) y <y> y ɪ(ː) ɪ/iː ʏ/y:? <y>
uː (+i-mut) yː <ý> i(ː) ʊɪ(ː)
au au <au> au øɪ(ː) ɛ/ɛɪː <ey> ɔ/ø: <o/ö> Ic tvau /tvøɪː/, Fa tvey /tvɛɪː/ "دو"
ai ɛi <ei> ɛi ei(ː) ‎ ‎ aɪ(ː)  ?/e: <e>
‎ ai (+w-mut), au (+i-mut) ‎ ‎øy <ey> ‎ øy " ‎ei(ː) ɔɪ(ː) <oy> ‎

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Old Norse," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Norse&oldid=442174635 (accessed August 7, 2011).