زبان نورس باستان

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
(تغییرمسیر از زبان نروژی باستان)
پرش به ناوبری پرش به جستجو
کدکس رونیکوس، نمونه‌ای از قوانین اسکاندیناوی بر روی پوست گاو به خط رونی

نورس باستان یکی از زبان‌های ژرمنی شمالی بوده که در عصر وایکینگ‌ها در میان ساکنان اسکاندیناوی و سکونت‌گاه‌های ایشان در آن سوی دریاها گویشورانی داشته‌است. این زبان تا پیرامون ۱۳۰۰ میلادی زنده بوده‌است.

این زبان از زبان کهن‌تر نیا-نورس در سدهٔ هشتم میلادی زاده‌شد. نوشته‌های نورس باستان به سدهٔ پانزدهم میلادی باز می‌گردد.

نورس باستان سه لهجه داشته‌است: نورس خاوری باستان، نورس باختری باستان و گتلندی باستان. لهجهٔ نورس خاوری باستان در شرق نروژ و نورس باختری باستان در غرب سوئد گویشورانی داشته‌است. زبان‌های ژرمنی شمالی کنونی از نورس باستان مشتق شده‌اند. این زبان‌ها عبارتند از ایسلندی، فاروئی، نروژی، دانمارکی و سوئدی. گویشوران به این زبان‌ها هنوز کمابیش قابلیت درک زبان‌های یکدیگر را دارا هستند.

زبان نورس باستان نخست با خط رونی نوشته می‌شد و سپس خط لاتین جایگزین رونی شد.

پیوند زبانی با زبان‌های کنونی اسکاندیناوی[ویرایش]

توسعهٔ آوایی زبان نورس باستان به زبان‌های کنونی اسکاندیناوی
نیاژرمنی

نورس باستان
ایسلندی باستان

ایسلندی کنونی

فاروئی کنونی

سوئدی کنونی
نمونه
a a <a> a a(:) a/ɛa: a/ɑ: <a> Ic land /lant/?، Fa land /?/ "سرزمین"; dagur Ic /daɣʏr/، Fa /deavur/ "روز"
æ: a: <á> a: au(:) ɔ/ɔa: ɔ?/o: <å> láta Ic [lau:ta]، Fa [lɔa:ta] "اجازه دادن"
a: (+i-mut) ɛ: <æ> ɛ: ai(:) a/ɛa: ɛ/ɛ: <ä> mæla Ic [mai:la]، Fa [mɛa:la] "سخن گفتن"
a (+i-mut) ɛ <ę> e <e> ɛ(:) ɛ/e: menn Ic/Fa [mɛnn] "مردان"
e e <e>
e: e: <é> e: jɛ(:) a/ɛa: <æ>
i i <i> i ɪ(:) ɪ/i: ɪ/i: <i> Ic/Fa kinn [cɪnn] "چانه"
i: i: <í> i: i(:) ʊɪ(:)
a (+u/w-mut) ɔ <ǫ> ɔ ø> œ(:) <ö> œ/ø: <ø>
a: (+u-mut) ɔ: <ǫ́> ɔ: a:> au(:) <á> ɔ/ɔa: <á> Fa nátt [nɔt:]، [tɔa]
u (+a-mut) o <o> o ɔ(:) ɔ/o:
o: o: <ó> o: ou(:) œ/ɔu: ʊ/u: <o> bók Ic /bouk/، Fa [bɔuk]، Sw bok /bu:k/ "کتاب"
u u <u> u ʏ(:) ʊ/u: ɵ/ʉ:? <u>
u: u: <ú> u: u(:) ʏ/ʉu: hús Ic /hu:s/، Fa [hʉu:s] "خانه"
a (+i-mut +w-mut) œ <ø₂> ø ø> œ(:) <ö> œ/ø: <ø>
e (+u/w-mut) ø <ø₁>
o: (+i-mut) ø: <œ> ø: ɛ:> ai(:) <æ>
u (+i-mut), i (+w-mut) y <y> y ɪ(:) ɪ/i: ʏ/y:? <y>
u: (+i-mut) y: <ý> y: i(:) ʊɪ(:)
au au <au> au øɪ(:) ɛ/ɛɪ: <ey> ɔ/ø: <o/ö> Ic tvau /tvøɪ:/، Fa tvey /tvɛɪ:/ "دو"
ai ɛi <ei> ɛi ei(:) ‎ ‎ aɪ(:) ?/e: <e>
‎ ai (+w-mut), au (+i-mut) ‎ ‎øy <ey> ‎ øy " ‎ei(:) ɔɪ(:) <oy> ‎

منابع[ویرایش]

Wikipedia contributors, "Old Norse," Wikipedia, The Free Encyclopedia, http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Old_Norse&oldid=442174635 (accessed August 7, 2011).