زبان مایایی یوکاتانی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
یوکاتانی
مایا
mayaʼ tʼàan
maayaʼ tʼàan
زبان بومی درمکزیک، بلیز
منطقهیوکاتان، کینتانا رو، کامپچه، شمال بلیز
شمار گویشوران
۷۹۲٬۱۱۳  (۲۰۱۰)inali
مایایی
وضعیت رسمی
زبان رسمی در
مکزیک[۱]
تنظیم‌شده توسطانجمن ملی زبان‌های بومی مکزیک
کدهای زبان
ایزو ۳–۶۳۹yua
گلاتولوگyuca1254[۲]
{{{mapalt}}}
پراکندگی گویشوران یوکاتانی در شبه‌جزیره یوکاتان
این نوشتار شامل نمادهای آوایی آی‌پی‌ای است. بدون پشتیبانی مناسب تفسیر، ممکن است علامت‌های سوال، جعبه یا دیگر نمادها را جای نویسه‌های یونی‌کد ببینید.

مایایی یوکاتانی (mayab tʼàan) یک زبان مایایی است که در شبه جزیره یوکاتان و شمال بلیز گفتگو می‌شود.

یوکاتانی در ایالت یوکاتان و برخی از مناطق کامپچه، تاباسکو، چاپاس و کینتانا رو هنوز زبان مادری بخش بزرگی از مردم است. تقریباً ۸۰۰٬۰۰۰ گویشور این زبان در مکزیک ساکنند. شاید حدود ۶٬۰۰۰ سخنران یوکاتانی نیز در بلیز وجود داشته باشند.

واج‌شناسی[ویرایش]

همخوان‌ها[ویرایش]

همخوان‌های یوکاتانی به شرح زیرند:

لبی لثوی کامی نرم‌کامی چاکنایی
خیشومی m [m] n [n]
مکیده b [ɓ]
انسدادی صاف p [p] t [t] k [k] ʼ [ʔ]
پرانشی [pʼ] [tʼ] [kʼ]
انسایشی صاف tz [ts] ch [tʃ]
پرانشی tzʼ [tsʼ] chʼ [tʃʼ]
سایشی s [s] x [ʃ] j [x] h [h]
ناسوده w [w~v] l [l] y [j]
زنشی r [ɾ]

واکه‌ها[ویرایش]

مایایی یوکاتانی دارای پنج واکه است:

پیشین پسین
بسته i u
میانه e o
باز a

نوشتار[ویرایش]

نمونه‌ای از خط مایایی

مایاها در دوران پیشاکلمبی یوکاتانی را با استفاده از خط مایایی می‌نوشتند. این زبان امروزه به خط لاتین نوشته می‌شود. این کار در زمان فتح یوکاتان به دست اسپانیا در اوایل قرن شانزدهم آغاز شد و در آن دوره الفبایی از الفبای اسپانیایی اقتباس شد.

جستارهای وابسته[ویرایش]

منابع[ویرایش]

  1. "Ley General de Derechos Lingüisticos Indígenas". Archived from the original on February 8, 2007.
  2. Nordhoff, Sebastian; Hammarström, Harald; Forkel, Robert; Haspelmath, Martin, eds. (2013). "Yucatec Maya". Glottolog 2.2. Leipzig: Max Planck Institute for Evolutionary Anthropology.

پیوند به بیرون[ویرایش]