زبان شاهسونی

از ویکی‌پدیا، دانشنامهٔ آزاد
پرش به ناوبری پرش به جستجو

زبان شاهسونی در حقیقت لهجه‌ای از زبان ترکی آذربایجانی است. تفاوت زبان ترکی آذربایجانی معیار و لهجه شاهسونی در نحوه تلفظ و کتابت برخی کلمات، اصطلاحات و افعال است.

زبان ترکی شاهسونی یکی از زبان‌های ترکی است. این زبان از شاخهٔ اغوز از زبان‌های آلتائیک است. این زبان شباهت‌های به ترکی همدانی، ترکی آذربایجانی، ترکی قشقائی، ترکی افشار و حتی ترکی استانبولی دارد که متکلمین آن‌ها میتوانند به راحتی زبان ترکی شاهسونی را متوجه شوند. زبان ترکی شاهسونی اشتراکات بسیار زیادی با ترکمانی (ترکی ترکمانان عراق) دارد علی‌الخصوص در شناسه‌ها که یکی از لهجه‌های ترکمانی همان شناسه‌های ترکی شاهسونی را داراست. زبان ترکی شاهسونی دارای دو لهجه است، لهجهٔ ایلی و لهجهٔ روستایی. لازم به تذکر است که ایلات شاهسون دارای چندین ایل است و همه ایل‌ها به این دو لهجه سخن نمی‌گویند و برخی از ایل‌ها مثل ایل مغانلو و ایل اینانلو، به ترکی آذربایجانی سخن میگویند. زبان ترکی شاهسونی دارای ویژگی‌های خاصی است. یکی از این ویژگی ها تغییر حروفی که کنار هم قرار می‌گیرند است. یعنی بعضی از حروف اگر کنار هم قرار بگیرند تغییر می‌کنند. مثل: اگر بعد از e حرفی بی صدا باشد و بعد از آن حرف بی صدا حرف صداداری جز ı (ای کوتاه) باشد، e تبدیل به i می‌شود و به همین شکل برای حروف صدادار دیگر هم داریم که هر یک به یک حرف صدادار دیگر تبدیل می‌شود. یا یک نوع دیگر که اگر بین کلمه بعد از n ، l بیاید، l تبدیل به n خواهد شد. این تبدیل‌ها بسیار زیاد در ترکی شاهسونی وجود دارند. نوعی دیگر هم درهم شدن دو جزء زبانی است. مثلاً nə iş gürerey تبدیل به nəşgürerey می‌شود. این نوع تبدیل سماعی است و میزان استفاده از این نوع تبدیلات تسلط متلکم به زبان ترکی شاهسونی را نشان می‌دهد.

زمان ماضی بعید
ترکی شاهسونی ترکی آذربایجانی
گلمیشدِم گلمیشدیم
گلمیشدیی گلمیشدین
گلمیشدی گلمیشدی
زمان حال
ترکی شاهسونی ترکی آذربایجانی
گلرم گلیرم
گلری گلیرسن
گلر گلیر
زمان آینده
ترکی شاهسونی ترکی آذربایجانی
گلجیم گلیجیم
گلجیی گلجک سن
گلجک گلجک

منابع[ویرایش]